Capitulum .II.

vt dicit magiſter ſententiaruꝫ diſ. xxv. Omnis tamen miſeria mentis ⁊ corporis quantūcunqꝫ magna: neceſſitatem coactionis ſemper excludit: qꝛnunquā in ſtatu vite preſentis ad tantum miſeria deuenitur mentis vel corporis: vt liberuꝫ arbitrium cogi poſſit: alias non diceretur liberumnec efficeretur meritorium vel demeritoriuꝫ. beatus Tho. ſuper ſecundo ſententiarum RaineriHinc Ambroſius. Quorum nos domini ſumusſcilicet actuum noſtrorum ⁊ peccatorum eorumprincipia extrinſecus non requiramus: nec deriuemus in alios: ſed agnoſcamus que proprie noſtra ſunt: quod poſſumus non facere ſi volumꝰ.Puiuſmodi electionem mali: nobis potius debemus aſcribere qͣꝫ alijs. Ideo et in iudicijs iſtiuſmodi voluntarios nō neceſſitate compulſos: culpa conſtringit: pena condemnat. xv. q. i. Illa. Et.§. i. eiuſdeꝫ queſtionis dicitur. Ex voluntate peccata procedunt que libero mentis arbitrio ⁊ delinquendi ꝓpoſito ꝯmittunt̉..§. VIII.Notandum etiaꝫ quodquadruplex eſt libertas .ſ. peruerſa: mūdana: vera: ⁊ plena. Libertas peruerſa eſt quādo quisabutitur libertate ad peccanduꝫ. Et hec libertasa iuſticia ē: quā nullus ſeruare cogitur de qua .i.Petri. ij. dicitur. Quaſi liberi et non quaſi velamē hn̄tes. ideſt. Quo maiori lib̓tate vtimini apd̓homines: eo liberius diuino famulatui ſubiugati ſitis. Et ſubdit. Non quaſi velamen habenteꝫglo. quia ex hoc ꝙ liberi ſunt multi: ſe velant ⁊ d̓fendunt peccata. Alia glo. Et non habentes velamen malicie: vt tanto licentius peccetis: quantoiugo ſeruitutis dei munimini. Et addit apoſtolꝰ.Sed ſicut ſerui dei glo. Seruitus dei humilitatem ⁊ puritatem a culpa requirit. ¶ Secunda li.bertas que dicitur mundana ſeu humana eſt: q̄quis alterius eſt dominio nō ſubiectus. De quaIob. iij. Seruus ⁊ liber a dominio ſuo .ſ. ī alia vita. Et. i. Corin. vij. Seruus vocatus es: non ſit tibi cure: ſed ſi potes magis vtere libertate. Seruitus huic libertati contraria inducte eſt de iuregetium: vt patet diſ. i. iuſgentiuꝫ. Originata in iurediuino ex irriſione Noe facta a filio eius ChamGen̄. ix. Maledictus Chanaam. Seruus ſeruorum erit fratribus ſuis. Et Ambro. Non eſſꝫ hodie ſeruitus ſi ebrietas non fuiſſet: diſ. xxxv. Sexto die. Iure humano confirmata canonico ⁊ ciuili. Hec libertas multum appetitur: quia non bn̄prototo libertas venditur auro. Sꝫ propter peccata multipliciter perditur: vt patet de populo iſrahel: qui ex libertate frequēter propter ſcelereſt ſeruituti addictus. Iudi. per totum. ¶Tertialibertas eſt vera ⁊ ſpiritualis: que eſt libertas gratie .ſ. carere criminibus. Et eſt iſta cōtraria maleſeruituti ſcilicꝫ peccati. De qua chriſtus Io. viijOmnis qui facit peccatū ſeruus eſt peccati. Ubi

tria nota. ¶ Primo dictio generalis: ibi. Omnisſcilicet diues ⁊ pauper: iudeus: ⁊ grecus: imperator: vel vaſallus. Non eſt enim diſtinctio iudei etgreci: omnes enim peccauerunt. Qui omnia dic̄nihil excludit: diſ. xix. Si romanorum. Secundo tangitur tranſgreſſio criminalis: ibi qui facitpeccatum: ⁊ non ſolum qui facit: ſed ⁊ qui concupiſcit. Peccatum enim ſecundum Aug. eſt volūtas retinendi vel conſequendi qd̓ iuſticia vetat.Quod ſemper liberum eſt abſtinere. xv. q. i. §. i.Tertio notatur cōditio vilis ⁊ penalis: quia ſeruus ē peccati. Hieremie. ij. qͣꝫ vilis facta es nimisiterans vias tuas. Uiliſſima autem huius ſeruitus: quia cum peccatuꝫ nihil ſit in rerum nat̉a.Huius ſeruitō peccator addijcitur. ij. Petri. ij. Aquo quis victus eſt ei ſeruus addictus eſt. Sedpeccator vincitur a vitijs. ergo ⁊c̄. Et dicit Anſelmus: ꝙ peccatuꝫ non habet vnde dominetur homini: quia peccatum eſt quidam defectus ſeu pͥuatio modi: ſpeciei: ⁊ ordinis. Sed tamen homohabet: vnde ſit ſeruus peccati ſcilicet voluntatisconſenſum. Unde Aug. ſuper Iohan. ſuper dictaauctoritate. Omnis qui fac̄ ⁊c̄. O miſerabilis ſeruitus. Seruus hominis aliquando ſui dominiduris īperijs fatigatus: fugiēdo: requieſcit. Seruus autem peccati quo fugit ſecum trahit quocunqꝫ fugerit. Pecccatuꝫ enim quod facit intuseſt: voluptas tranſit peccatum non tranſit: preterit quod delectat: remanet quod pugnat. Solusde peccato liberare poteſt: qui venit ſne peccatoPropterea dixi. Iohan. viij. Si liberauerit vosfilius: vere liberi eritis. Licet autem iſta libertasa crimine ſit vera: eſt tamen in preſenti imperfecta. Quia vt ait apoſtolus ad Galath. v. Caro concupiſcit aduerſus ſpiritum: ⁊ ſpiritus aduerſuscarnem: vt non quecūqꝫ vultis illa faciatis. Ubitria oſtendit ſcilicet pugnam: cauſam: ⁊ ſequelamPrimo oſtendit pugnam dicens. Caro concupiſcit aduerſus ſpiritum. idem ſecundum gloſaꝫAug. Anima carnali concupiſcentia ſpiritui reluctatur: que carnalis concupiſcentia non eſt incarne ſola: nec in anima ſola: ſed in vtroqꝫ: quia ſine carne ⁊ anima nulla delectatio ſentitur ſcilicꝫcorporalis. Sicut videre non eſt ſolum oculi necanime: ſed coniuncti. Et eſt iſta pugna ſecunduꝫAmbro. in glo. magna continua periculoſa. Magna quia contra ſpiritum vbi maior deberet eſſeconcordia. Continua quia ſemper eſt noua contra ſpirituꝫ. Et periculoſa quia habet multos impulſores: vt diabolum ⁊ mundum. p̄s. Uie illorūtenebre ⁊ lubricum: ⁊ angelus domni perſequēseos. ¶ Secūdo oſtendit apoſtolus pugne cauſaꝫdicens. Hec ſub inuicem aduerſantur. Quia caro vult ſeruire vitijs ſpiritus virtutibus. Caro īfirma ſpiritus promptus. Ratio ſeu ſpiritus diſponit macerare corpus ⁊ ſubijcere ſeruituti: etcaro vt ſeruus inutilis ⁊ piger cōqueritur. Figura in ſara vxore Thobie que cum reprehenderet