Capitulum. II.

inter nos ⁊ vos ⁊c̄. ꝙ eſt immutatio ſtatus. Et Damaſ. Quod eſt homini mors hoc eſt āgelis caſusSed homines poſt mortem non ſunt capaces penitentie: ergo nec angeli poſt caſum. ¶Secundoprobatur hoc contrarietate ſic. Felicitati beatoꝝopponitur miſeria damnatoruꝫ. Sed ad felicitatem beatorum pertinent: ꝙ habent liberum arbitrium: ita firmatum in bono: ꝙ nullo modo poſſunt deflecti in malum: ergo etiam ad miſeriamdamnatoruꝫ pertinet: ꝙ ita ſintʳ obſtinati ⁊ firmati in malo: ꝙ nullo modo poſſunt d̓flecti in bonūTertio probatur idem ratione. Et prima ratioad hoc eſt ex defectu penitentie ſic. Non patꝫ reditus de peccato in bonum niſi per penitentiam.Sed in agente malum ex certa malicia: ⁊ decedēte in ipſo non cadit penitentia: ergo eſt immutabiliter confirmatus in malo. Alia ratio eſt ex defectu gratie ſic. Sicut gratia ſuper infuſa confirmatliberum arbitrium in bono: ita diuina gratia excluſa firmatur liberum arbitrium in malo. Sedin eo qui decedit in moͣtali eſt gratie priuatō ⁊ excluſio: igitur talis ſic decedens penitere non pōt.Tertio probatur ex effectu diuine iuſticie ſic.Iuſticia diuina exigit: vt ſicut gloria beatorum ēperfecta ⁊ perpetua: ita damnatorum pena ⁊ miſeria perpetua ſit: quia vt dicitur Math̓. xxv. Ibūthi in ſupplicium eternum: iuſti autem in vitā eternam. Ergo liberum arbitrium demonum et dāitorum: eſt ita firmatum in malum: ꝙ ad beneolendum reuerti non poſſunt. 7 Et ſi arguat̉ſic in contrarium. Fortior eſt charitas quam cupiditas ad peccatum pertrahens. Iuxta illud qd̓dicit glo. ſuper illud. Bonum mihi lex oris tui ſuper milia auri ⁊ argenti. Sed demones vel homines a charitate in peccatum ceciderunt. Ergo ml̓to fortius a peccato redire poſſunt ad charitateꝫ⁊ a malo ad bonum. Reſpondeo ꝙ charitas eſfortior qͣꝫ cupiditas vel peccatuꝫ ſi fiat comparatio ſecundum eundem modum habendi: vt ſcilꝫvtrūqꝫ accipiat̉: vel in via vel in termino vie. Sꝫſi vnum accipiatur in via: aliud in termino vie: n̄ſic eſt: quod ſic patꝫ. Quia charitas viatoris ē fortior qͣꝫ cupiditas viatoris. Sed exiſtēs ī termiuomalicie: firmius ſe habet ⁊ firmius inheret. Pōtetiaꝫ dici: ꝙ demones nunqͣꝫ habuerunt charitatem ſecundum quoſdam: ad quod facit de pe. di.ij. principium. vel ſi habuerunt nunqͣꝫ eam niſi ſicut in ſtatu vie habuerunt. Homines autem dānati ſimiliter cadere non potuerunt: niſi a charitate ſeu gratia viatoris: hec. b. Tho. in. q. de veri.Rainerius..§. VII..y ꝙ lib̓Notandum inſupe tas arbitrij. Excludit coactionem. Includit electioneꝫ.Admittit variationem. ¶ Quantum ad primum.ſ. ꝙ liberum arbitrium excludit coactionem declarandum: notanda eſt diſtinctō quam facit magiſter ſenten. ij. li. diſ. xxv. de libertate. Dicit enim

ꝙ eſt triplex libertas arbitrij .ſ. a neceſſitate: a peccato: ⁊ a miſeria. Ratio huius diſtinctionis ſecūdum. b. Tho. eſt iſta: quia coactio quam excluditlibertas eſt duplex. Quedam eſt perfecta ⁊ ſufficiens que dicitur compulſio: ⁊ ſic prima libertas ēa neceſſitate vel coactione: que libertas a coactōne per ſe ⁊ ſemper ſequitur liberum arbitrium.Unde dicitur magiſter ſenten. ibidem ꝙ liberuꝫarbitrium ⁊ ante peccatum et poſt eque liberumeſt a coactione: quia ſicut ante peccatum cogi nōpoterat ita nec mō. Ideoqꝫ voluntas merito apd̓deum iudicatur que ſemper a neceſſitate liberaeſt ⁊ cogi non poteſt. Ubi neceſſitas ibi libertas n̄eſt. Ubi libertas non eſt: nec voluntas eſt: ⁊ iō necmeritum: hec magiſter ibidem. Quedam vero coactio eſt imperfecta ⁊ inſufficieus: que potius impulſio qͣꝫ coactio dicitur: ⁊ hec eſt duplex. Una eſtimpulſio que per ſe liberum arbitrium impellitvel impedit: ſicut habitus ⁊ diſpoſitiones que ſūtin anima. Et ſic eſt libertas a peccato: de qua. ij.Corin. iij. dicit apoſtolus. Ubi ſpiritꝰ domini ibi libertas. Et veritas in euangelio. Io. viij. Si filiusvos liberauerit: vere liberi eritis. Que libertas apeccato: ⁊ ſi poſt peccatum non tollitur: tamen debilitatur. Secundo coactō imperfecta que impulſio dicitur: impellit vel impedit liberum arbitrium per accidens: ſicut impotētie ⁊ penalitatesque ſunt ex parte corporis vſum liberi arbitrij īpedientes: ⁊ ſic eſt libertas a miſeria. De qua apoſtolus Ro. viij. Ipſa creatura liberabatur a ẜuitute corruptionis in libertatem glorie filiorū dei.Ubi notādum ꝙ nulla miſeria vel penalitas corporis: libertatem illam que eſt a neceſſitate coactionis excludit. eo ꝙ nunqͣꝫ ad tantam miſeriā vl̓penalitatem corporis deuenitur: ꝙ liberum arbitrium cogi poſſit. b. Tho. in ſcrip. ſuper. ij. ſentē.diſ. xxv. Rainerius. Contra predicta occurrittriplex obiectō. Prima eſt talis. Grego. dicit ꝙpeccatuꝫ quod per penitentiaꝫ non diluitur: moxſuo pondere ad aliud trahit. Cum ergo tractioſit quidam motus violentus ſecundum philoſophum: ergo videtur quis cogi ad peccatum. Reſpondeo ſecūdum. b. Tho. in queſtionibus de veritate: ꝙ peccatum commiſſum non trahit cogēdo voluntatem: ſed inclinando: in quantum priuat gratiā per quam fortificabatur contra peccatum. ⁊ in quantum etiam ex actu peccati relinꝗt̉diſpoſitio ⁊ habitus in anima/ Secundo arguitur ſic. Quicūqꝫ vincitur ab aliquo cogitur. Sedſecundum philoſophum incontinens vincitur apaſſionibus: ergo paſſiones cogunt voluntateꝫ.Reſpondeo ꝙ incontinens dicitur vinci a paſſionibus: non ꝙ paſſiones cogant: ⁊ immutent neceſſario voluntatem: alioquin incontinens nō eſſet puniendus. Sed dicitur talis vincia paſſionibus: in quantum earum impulſu voluntarie cedit. Tertio arguitur: per hoc ꝙ dixit pater familias. Lucꝭ. xiiij. compelle intrare. Intratur auteꝫ