Capitulum .II.

peccatum. Et ſic liberum arbitrium videtur eſſeablatum vel coactum? Rn̄deo ⁊ dico: ꝙ liberumarbitrium etiam poſt pctm̄: poteſt vitare peccatū.Qd̓ on̄ditur ſil̓itudine ⁊ rationē. ¶ Et ſimilitudoexempli patet ex hoc. Sicut videre dicitur dupliciter: vt dicit ph̓s in 2º. de anima .ſ. habere viſum:⁊ vti viſu. Ita etiaꝫ peccare dicitur dupl̓r. Un̄ cūdicitur ante recuperationem gratie hō nō poteſtnon peccare. Intelligitur non habere peccatumNam antequā homo per dei gr̄am repararetur:⁊ a peccato liberaret̉: ſemper erat in peccato. Sꝫnon poteſt intelligi: ꝙ non pōt homo non vti peccato. Quia exiſtens in mortali poteſt per liberuꝫarbitrium peccatum cōmmittēduꝫ vitare: qͣꝫuisnon ita faciliter ſicut an̄ peccatum. ¶Ratione ātidem probatur tali. In omnibus que ſub electōecadunt voluntas libera manet. ¶ Electio aūt eſtactus liberi arbitrij ergo ⁊c̄. Un̄ dicere: ꝙ voluntas velit aliquid ⁊ cogatur ab eo eſt implicatio cōtradictionis: qꝛ neceſſitas coactionis eſt ꝯtrariavolūtati: vt in. v. metha. dicit ph̓s. Eo ꝙ voluntarium eſt cuius pͥncipium eſt ab intra. Uiolentumaūt eſt cuius pͥncipium eſt ab extra: vt dicit ph̓usin. iij. ethicoꝝ. Ergo etiam poſt pctm̄ remanet voluntas libera ad non peccandū vel pctm̄ ſequēsvitandum: hͨ. b. Tho. in 2º. ſenten. diſ. xxv. raineriꝰ.Ad hoc etiam facit qd̓ dicitur diſ. xlv. de iudeis.vbi ſic habetur. Sicut homo ꝓpria arbitrij volūtate ſerpenti obediēs perijt: ſic vocante ſe gratiadei: ꝓpͥa mentis conuerſione quiſqꝫ credendo ſaluatur. Ergo non vi: ſed liberi arbitrij voluntate⁊ facultate: vt conuertantur ſuadendi ſunt: nō potius impellendi: hec ibi. Secūdo libeꝝ arbitriūconſiderari poteſt vt ꝯfirmatum ī bono. Et ex natura quidem non poteſt libeꝝ arbitrium eſſe cōfirmatum in bono. Et ꝙ nulla creatura ratōalishabeat liberum arbitrium ꝯfirmatum ī bono exſui natura. Probatur pͥmo: ex ipſius inuentioneNam libeꝝ arbitrium non inuenitur in aliqͣ creatura niſi in angelo et in homine. Sed tā homoqͣꝫ angelus peccauit: gͦ nullius creature liberuꝫarbitrium eſt naturaliter confirmatum ī bono.Secundo idem probatur exempli inductioneſic. Proprietas nature ſuꝑioris: non poteſt īferiori nature naturaliter conuenire: niſi in ſuꝑioreꝫnaturam ꝯuertatur vt verbi gratia. Sicut nō poteſt fieri ꝙ. aqua naturaliter ſit calida: niſi cōuertatur in naturam ignis. Sed habere indefectibilem bonitatem eſt ꝓpͥetas diuine nature: gͦ nō poteſt eſſe: ꝙ alicui alij nature conueniat natural̓rniſi in diuinam naturam ꝯuertatur. Quod ē impoſſibile. Tertio probatur idē ratione tali. Quelibet creatura cum non ſit vel cum non habeat ꝑſe eſſe: eſt ex nihilo ꝓcedens: ⁊ ideo flexibilis ⁊ exſe ad nihilum tendens. Preterea cū nulla creatura ſit bonum vniuerſale: ſed ꝑticulare ex ſe eſtcontrarij .i. mali ſuſcipiens. Solus aūt deus eſtnaturaliter impeccabilis: Tum qꝛ ipſe eſt bonū

eſſentiale ⁊ actuale: nullius potentie ꝑmixtioneꝫrecipiens. Tū quia ipſe eſt bonum vniuerſale:nulla ꝑfectione carens. Tū qꝛ ipſe eſt: nec eſſe incipiens: nec ad non eſſe tendens vel eſſe deſinēsEt ideo ſolus deus habet liberum arbitrium naturaliter impeccabile: ⁊ confirmatum in bono. b.Tho. in queſtionibus de veritate Rainerius.¶ Ex gr̄a autem pōt liberum arbitrium ꝯfirmari in bono etiam in ſtatu vie. Et hoc probat̉ exēpli inductione: ratione: ⁊ diſtinctione. ¶ Exempliinductō: patet in beata virgine Maria que in ſtatu vie: ita fuit confirmata ī bono vt deinceps peccare non poſſet. Et merito competebat: eo ꝙ btāvirgo erat mater ſapientie diuine in qua nihil coinquinatum incurrit. Sapien̄. vij. Probat̉ idemper exemplum apoſtoloꝝ: qui per aduentum ſpiritus ſancti fuerunt ꝯfirmati ī bono. Quod etiādecuit: qui erant quaſi fundamentum ⁊ baſis totius eccleſiaſtici edificij. Unde oportuit eos eſſefirmos. ¶ Scd̓o probatur hoc idem ratione ſic.Tunc homo habet liberum arbitriuꝫ in bono cōfirmatum quando bonum perfectum qd̓ deuseſt: menti humane eſt vnituꝫ. Sed deus mētimane vnitur ꝑ gratiam: non autem per natur.ergo liberum arbitrium confirmari poteſt ꝑ gratiam non per naturam. Confirmatur hec rato ꝑexemplum in humano corpore. Quia corpus humanum hꝫ ex ſui natura ꝙ ſit corruptibile: ſꝫ dono gratie efficitur īcorruptibile. i. Corin. xv. Opoͣtet hoc corruptibile induere incorruptionē. Italiberum arbitrium hominis: qd̓ ex ſui natura hꝫꝙ ſit flexibile in malum: per gratiam poteſt ī bono confirmari. Exemplum aliud induci poteſt .ſ.de aere ⁊ de luce. Sicut enim aeri naturaliter repugnat ꝙ ſit actu lucidus. Non tamē ꝙ poſſit illuminari: ita repugnat libero arbitrio ex eo ꝙ ēex nihilo quod ſit naturaliter confirmatum ī bono. Nec hoc ei niſi per gratiam cōcedi poteſt. Etſic̄ lux ſuperueniens aeri aufert obſcuritatē aeriquam ſine luce habꝫ naturaliter: ita ex defectu liberi arbitrij eſt ꝙ in maluꝫ flecti poteſt. Et huncdefectum auſert gratia perficiendo naturaꝫ liberi arbitrij: ꝯfirmans ip̄m in bono. ¶ Tertio ꝓbat̉hoc diſtinctione ſic. Dupliciter aliquis eſt ꝑfectꝰ.ſ. ſcd̓m quid vt in via qn̄ quis habet fideꝫ ⁊ charitatem ſecūdum modum vite pn̄tis: et ſimpl̓r vtin patria quando ꝑfecte diligit deum. Nec tamēin via aliquis omnino perfectus eſt: vt in patria.Ita aliquis poteſt eſſe confirmatus ī bono ī viaqui tamen non eſt ꝯfirmatus omnino in bono vtin patria. Uerbi gratia. Aliquis habet liberū arbitrium confirmatum in bono dupliciter. Unomodo ſimpliciter: ita ꝙ omnino peccare non pōtSicut beati qui ſunt ī patria habentes in ſe ſuefirmitatis ſufficiens principiuꝫ .ſ. donum glorieex quo omnino peccare non poſſunt. Alio mododicuntur aliqui confirmari in bono: ꝑ hoc ꝙ eisdatur donum diuine gratie: quo ita inclinatur ī