Titulus IIII.

vertibilitatis condidiſſet: qꝛ non meret̉ aliꝗs: veldemeretur ⁊ ꝑ conſequens nō premiatur nec pinitur: niſi per hoc ꝙ eſt dn̄s ſuoꝝ actuum ꝑ liberāvoluntatem. Ad hoc etiam facit quod dicit Aug.Uaſis ire nūqͣꝫ deus redderet interitum: ſi nō ſpōtaneum inueniret̉ homo habere peccatum. xxiij.q. iiij. Nabuchodonoſor. Et Hiero. Ubi neceſſitas .ſ. benefaciendi: ibi nec corona .ſ. debet. de pen.di. ij. Si enim. ¶ Quinta rō eſt augmentatio glorie beatoꝝ. Nam glorioſius eſt homini in vertibilitate ad malum conditor: quodāmodo ex meritꝭgloriam obtinere: qͣꝫ in inuertibilitate cōdituꝫ fuiſſe: ⁊ ſic ſine aliquo genere meriti beatificari. Etpropter hoc ad cōmendationem iuſti vertibilis īmalum dicitur. Eccle. xxxi. Qui potuit tranſgredi⁊ non eſt tranſgreſſus .ſ. p̄ceptum etiam ab homīne puniendum: ⁊ facere malum ⁊ nō fecit: quo adocculta: ideo ſtabilita ſunt bona illius in domino.i. opera illius ſunt firmata in dn̄o quaſi in fundamento. q. d. premia illius firmiter reſeruata ſunta dn̄o. hec Alexan. ij. ꝑte ſum. q. lvi. exceptꝭ allegationibus decretoQuod liberum arbitrium debuit dari a deo angelo ⁊ homini on̄dit̉ rationibus ⁊ ſimilitudinibus. Rationibus quidē ſicPrimo ex comparatione boni. Et eſt interrogatōAug. a Deodato. Quid tibi eſſe melius videtur īnobis. An illud ſine quo recte viui poteſt. An illd̓ſine quo viui non poteſt? Reſpondet Deodatus.Quis ambigat id longe eſſe preſtantius: ſine quorecta vita nulla eſt. Aug. Cum ergo in corpore cōcedas eſſe aliquid: quo amiſſo tamen ad recte viuendum non impeditur homo. voluntas liberatibi videtur nullum bonum ſine quo recte nemoviuit: ⁊ confirmat per exemplum dicens. Uidesquantum boni deſit corpori: cui deficit manus: ⁊tamen manibꝰ male vtitur: qui eis vl̓ ſeua vel turpia operatur. Si aſpiceris aliquem ſine pedibus:fatereris te eſſe integritatem corporis plurimuꝫbonum: ⁊ tamen qui vteretur ad nocenduꝫ cuiqͣꝫvel ſeipſum dehoneſtando: male vti pedibus nonnegaret: ⁊ ſic de oculis ⁊ de alijs. Quēadmodumergo iſta probas in corpore: ⁊ non intueris eos qmale vtuntur: in his laudas illum qui hoc deditdonum: et qui hec dedit bona. Sic liberam volūtatem ſine qua nemo poteſt recte viuere: oporteteſſe bonum etiam diuinitus datum: ⁊ potius eoseſſe dānandos qui hoc bono male vtuntur: qͣꝫ eūqui viderit dare non debuiſſe fateris. ¶ Secunda ratio eſt ex ſufficienti diuiſione boni. Nam bonorum quedam ſunt magna: quedam minima: q̄dam media. Bona magna ſunt: quibus recte viuitur: vt virtutes quibus nullus male viuit. Bona minima ſunt: vt ſpēs vel ſenſus quorūlibet corporū: ſine quibus recte viui poteſt. Bona mediaſūt: ſine ꝗbus recte viui nō poteſt: vt potētie. Uo

luntas ergo libera videtur tibi nullum bonum.ſine quā recte nemo viuit. ¶ Tertio debuit deuedare liberum arbitriuꝫ ad perſectionem vniueriSi quis .n. dixerit. Non erat tam difficile laborioſum omnipotenti deo: vt omnia quecunqꝫ fecitſic haberent ordinem ſuum: vt nulla creatura viqꝫ ad miſeriam perueniret. Non enim eſt dicerevt hoc aūt impotens non potuit: aut nō bonus inuidit. Rn̄deo et dico ordinem creaturaꝝ a ſūmavſqꝫ ad īfimam ita gradibus iuſtis decurrere: ville inuiderit: ꝗ dixerit iſta non eſſe: ⁊ ille inuideatqui dixit iſta talia non debere eſſe. Si enimvult eſſe inferiore: qualis eſt natura vel creſuperior: iam illa eſt ⁊ tanta eſt: vt adijci nō poſſitqꝛ perfecta eſt. Uerbi gratia: qui dicit lunam d̓bere eſſe vt ſol: dupliciter errat. Uno modo qꝛ rerūperſectionem aliquid cupit cum deſiderat alterūſolem. Alio modo quia perfectionē vniuerſi vulminuere: cum lunam vult detrahi. Sic a ſimili.Si dicis ꝙ deus voluntatem noſtram debuit facere impeccabileꝫ: ⁊ ſic eſſet abſqꝫ miſeria. Errasprimo quia. vis adijcere voluntati diuine quod ēimpoſſibile cum illa ſit perfectiſſima. Secundoquia vis dīminuere perfectionem vniuerſi: cumetiam noſtra miſeria ad ꝑfectionem vniuerſi faciat. Defuiſſet autem huic perfectioni ſi beati ſemꝑeſſemus. Quapropter. Si ad miſeriam niſi peccado non peruenit anima: etiaꝫ peccata noſtra neceſſaria ſunt perfectioni vniuerſitatis: quā condeus. Quid enim tam opus habet miſericorqͣꝫ miſer. Et quid tam indignum miſericordia: qͣꝫmiſer ſuperbus. Qd̓ probat Aug. ꝑ exemplū taleQuid tā dignum in domo qͣꝫ homo. Et quid tamindignum abiectum ⁊ infimum qͣꝫ cloaca domusSeruus tamen in tali domo detectus vt mūdande cloace dignus habeat̉: ornat domum etiaꝫpitudine ſua. Et vtrūqꝫ hoꝝ .ſ. ſeruus ⁊ mundicloace: faciunt ad pulchritudinem domus. Hincſit vt creatura ſuperior peccans ceteris inferiorbus puniat̉: qꝛ tn̄ ille ſunt infime: vt ornari etiamturpibus animis poſſint: atqꝫ ita vniuerſitatꝭ decori ꝯgruere. Habitationi gͦ celeſti talis aīa nō cōgruit ꝑ pctm̄: terreſtri autem ꝯgruit per ſupplicium. Rainerius.De libero arbitrio nota: ꝙ eſt debilitatum in modo. Confirmaturno. Obſtinatum in malo. Et quantum ad pdico: ꝙ liberum arbitrium eſt debilitatum in mo.do. Nam in eo qui incidit in peccatum: liberumarbitrium non eſt ablatum: ſed dicitur eſſe debilitatum hoc modo .ſ. vt quod prius ante peccatumfacile poterat: poſtmodum poſt peccatum ſine difficultate ⁊ pugna non poſſit. Sed cōtra magiſteſententiaꝝ in. ij. diſ. xxv. dicit ꝙ homo ante recuperationem gratie non pōt non peccare etiam mortaliter: ergo ſine gratia non poteſt homo vitare