Titulus. IIII.

ſic vel ſic taliter .ſ. qͣliter v̓tuoſus agit: niſi ī quātuꝫpōt acꝗrere habitum virtutis. Uel etiam ſic poteſtaliter reſponderi. Licet gratiam qua homo poſſitmeritoria opera facere: nō poſſit quis ex libero arbitrio promoueri ſeu acquirere: poteſt tamē ad eāgratiam habendam ſe preparare que ei a deo nondenegabitur: ſi faciat quod in ſe eſt: ⁊ ideo non eſtomnino extra poteſtatem arbitrij opera meritoriafacere: quāuis poteſtas arbitrij per ſe ad hoc nonſufficiat: eo ꝙ modus qui ad meritum requiriturfacultatem nature excedit: non auteꝫ modus quieſt ī operibus ex virtutibus politicis. Nullus autem diceret hominem non eſſe liberi arbitrij: qꝛ n̄poteſt taliter velle eligere ſicut deus vel angelus.Quod autem Augu. dicit ꝙ neceſſe eſt hominēcare ante reparationem damnabiliter. Intelligitur aliquo poſito tamen reſpectu nullius habetneceſſitatem. Uel dicas ꝙ de hoc eſt duplex opinioQuidam dicunt ꝙ homo in mortali exiſtens: nonpoteſt diu manere qui peccet mortaliter: poteſt tamen vitare hoc vel illud mortale: ſicut communiter omnes dicunt de venialibus. Quidam alij dicunt: ꝙ in mortali exiſtēs poteſt vitare omne mortale: non tamen poteſt vitare: quin ſit ſub peccato:qꝛ non poteſt per ſe reſurgere ſine gratia: ſicut potuit ꝑ ſe cadere: ⁊ ſecundum hoc libertas arbitrij.§. IIIſuſtinetur.¶Pꝙ dn̄plexNotandum igilū. error extat circa liberum arbitrium. Unus eſt eorum quidicunt per liberum arbitrium poſſe hominem ſufficienter mandata implere omnia ⁊ meritoria are ſine gratia dei. Sed per gratiam facilius opetur bene. Et hoc eſt hereſis pelagianorum: xxiiij.q. iij. c. penult. Et condemnatur. de conſecra. di. iiij.placuit. iij. Ubi dicitur. Placuit vt quicunqꝫ dixerit ideo nobis dari gratiam iuſtificatōnis: vt quodfacere iubemur per liberum arbitriū facilius poſſimus implere per gratiamˡ: tanqͣꝫ et ſi gratiā nondaretur: non quidem facile: ſed tamen poſſumusſine illa gratia implere mandata diuīa anathemaſit. Secundus error eſt eorum qui dicuntˡ actushumanos ex neceſſitate procedere: et hoc vel ex cōſtellationibus ſub quibus homines naſcūtur velex immutabilitate diuine preſcientie. Sed primūſcilicet de cōſtellationibꝰ. xxvi. q. iij. Igitur genus.Et Augu. in. v. de ciui. dei reprobatur. Secunduꝫreprobatur per. b. Tho. in prima parte. Et etiam indecretis. xxiij. q. iiij. Nabuchodonoſor. §. due ſuntUbi Augu. Si quid prouidentia dei preſciens videt id neceſſe eſt eſſe: tametſi nullam nature habeat neceſſitatem. At quidem ea futura que ex libertate arbitrij proneniunt preſcientia contuetur: hecigitur ad intuitum relata diuinum neceſſaria fiūtper diſpoſitionem diuine notionis: per ſe vero conſiderata abſolute nature ſue libertatem non deſinunt. Fiunt igitur proculdubio cuncta que futu-

ra deus eſſe prenoſcit ſed eorum quedam de libeeo proficiſcuntur arbitrio hec Augu. ibi. YꝘ homo ſit liberi arbitrij probatur per illud Eccle. xv.Deus ab initio conſtituit hominem ⁊ reliquit eumin manu conſilil̓. uiſi. in libertate arbitrij ſecundūglo. Ad quod etiam facit quod dicit Hiero. contraIouinianum ſcilicet liberi arbitrij condidit nosdeus. Nec ad virtutes nec ad vitia neceſſitate trahimur. Alioquin vbi neceſſitas: ibi nec corona depe diſt. ij. Si enim inquit. Secundo probatur exlegum ordinatione et exhortatione ſic. Preceptaet prohibitiones non debent fieri: niſi ei qui poteſtfacere et non facere: alias enim fruſtra fierent.Sed homini etiam diuinitus fiunt prohibitiones⁊ precepta: ergo in hominis poteſtate eſt facere: etnon facere ⁊ ita eſt in eo liberum arbitrium. Tertio ex premio ⁊ pena ſic. Nullus debet puniri velpremiari pro eo vel de eo quod non eſt in eius ptēte facere ⁊ non facere. Sꝫ homo iuſte adeo punit̉ ⁊p̄miatur pro ſuis oꝑbus: ergo hō pōt oꝑari ⁊ nonoꝑari: ⁊ ita eſt liberi arbitrij.¶ Quarto ꝙ homo ſitliberi arbitrij probatur rōne ſic. Ubicunqꝫ eſt ītelectus eſt et liberum arbitrium. Sed in homine.intellectus ergo ⁊c̄. Maior ſic probatur. Ubi eſtextimatio vel diſcretio ibi eſt et electio. Sed in homine eſt extimatio ⁊ diſcenſio que pertinent ad intellectum. Naꝫ iudicant vel diſcernunt per apprehenſionemᶻ veritatis ergo ⁊ ibi eſt electio que pertinet ad liberum arbitrium. Nam voluntatem habent indeterminatam: reſpectu aliquorum libereeligendi vel non eligendi. Quoſt patet per experiētiā: dum quis eligit vnum poſtea contrariuꝫ: ergoeſt liberum arbitrium. Quinto probari pōt perexemplum quod pōit Aug. de Nabuchodonoſor⁊ pharaone. xx. q. iiij. vbi dicit. Nabuchodonoſorpenitentiam meruit fructuoſam. Nonne poſt īnumeras impietates flagellatus penituit: ⁊ regnumquod amiſerat rurſus accepit. Pharao autem ipſis flagellis durior eſt effectus ⁊ perijt. Et infra.Quantum ad naturaꝫ ambo homines erant: quātum ad dignitatem ambo reges: quantum ad cauſam ambo captiuum dei populuꝫ poſſidebāt: quātum ad penam ambo flagellis clementer amoniti.Quid ergo fines eorum recit eſſe diuerſos: niſi ꝙvnus dei manū ſentiens in recordatione propͥe iniquitatis ingemuit: alter libero contra dei miẜicordiſſimam veritatem pugnauit arbitrio. hec ibi.Probatur hoc idem ſexto ex ſufficienti diuiſione ſic. Actuum humanorum oportet aliquaꝫ cāmdare. Non autem poſſumus dicere ꝙ propria cāeorum īmediate ſit deus: ratio ē: quia ea que ſunta deo īmediate: non poſſunt eſſe niſi bona. Actusautem humani: alij ſunt mali: alij ſunt boni. Secundo non poſſumus dicere ꝙ cauſa eoruꝫ ſit neceſſitas: quia ea que ſunt ex neceſſitate eueniuntſemper eodeꝫ modo ſe habent: vt ortus ſolis ⁊ huiuſmodi. Hoc autem non eſt in humanis actibus