Titulus. IIII.

diffinitō liberi arbitrij tm̄ ꝯuenit libero arbitriohoīs dum ē viator. Uel ſi īteiligat̉ de libero arbitrio angeli: tūc oꝫ ītelligere d̓ ipſo quātū ad ſtatūpͥmū angeloꝝ ī quo fuerūt vertibiles ẜm Alexā.de ales in ſū. Rayneriꝰ.Hoc autem liberuꝫ arbitrium non eſt alia potentia a voluntate. UndeDama. in. iij. li. dicit ꝙ liberum arbitrium nil aliud eſt qͣꝫ voluntas. Pro cuius declaratione beaTho. dicit vbi ſupra ar. iiij. ꝙ potentias appetitiuas oportet eē proportōnatas potentijs apprehēſiuis. Sicut aūt ex parte apprehēſionis ſe habētintellectus ⁊ ratio: ita ex parte appetitus intellectiui ſe habent voluntas ⁊ liberum arbitriuꝫ: quenihil eſt aliud qͣꝫ vis electiua. Et hoc patet ex habitudine obiectorum ⁊ actuum. Naꝫ intelligereimportat ſimpliceꝫ apprehenſionem alicuius reiUnde intelligi proprie dicuntur prima principiaque ſine collatione per ſe cognoſcuntur. Ratiocinari aūt eſt de vno deuenire in cognitionem aterius. Unde proprie de concluſionibus ratiocinamur que ex principijs innoteſcūt. Ex parte atappetitus velle īportat ſimplicē appetitum alicuius rei. Unde voluntas dicitur eē de fine qui ꝓpter ſe appetitur. Eligere autem eſt appetere in aliquid propter aliquid conſequendum. Unde ꝓpͥeeſt eorum que ſunt ad finem. Sicut autem ſe habet in cognitiuis principium ad concluſionem:cui propter prīcipia aſſentimus: ita ī appetitiuisſe habet finis ad ea que ſunt ad fineꝫ: que ꝓpterfinem appetuntur. Unde manifeſtum eſt: ꝙ ſicutſe habet intellectus ad rationem: ita ſe habet voluntas ad vim electiuam .i. liberū arbitrium. On̄ſum eſt autem ſupra ꝙ eiuſdem potentie eſt inteligere ⁊ ratiocinari Sicut eiuſdē virtutis eſt ꝗeſcere ⁊ moueri. Unde etiam eiuſdem potentie eſtvelle ⁊ eligere per eandem rationem. Et propterhoc voluntas ⁊ liberuꝫ arbitriū non ſunt due potentie ſed vna. Electio ergo ⁊ voluntas quātumad ip̄m velle ſunt diuerſi actus: ſed tamē ꝑtinentad vnā potentiam ſicut ītelligere ⁊ ratiocinari. Etquāuis ex ꝑte intellectus ſint due potentie .ſ. ītellectus agens ⁊ ītellectus poſſibilis non ſic fit diſtīctio volūtatis in agentē ⁊ poſſibilem. Et ratiohuius ē qꝛ ītellectꝰ agens cōparatur ad poſſibilēvt mouēs. Sꝫ ad voluntateꝫ cōꝑatur vt mouēsnon liberū arbitriū: ſed intellectuꝫ quia bonumapprehenſū ꝑ intellectū mouet voluntateꝫ ⁊ libern̄m arbitriū..§. II.Liberum arbitrium ēſubiectiue in deo ī angelis: ⁊ in hominibus. Et ꝑfectius ī deo qͣꝫ ī angelis: ⁊ ꝑfectius in angelis ꝙin hominibus. ¶ Primum .ſ. ꝙ ſit ī deo liberumarbitrium probatur auctoritate ⁊ rōne. dicit eniꝫAmbro. ī li. de trini. Spiritus ſanctus diuidit ſin

gulis ꝓut vult .i. ꝓ libere voluntatis arbitrioneceſſitatis obſequio. Sp̄s aūt ſanctus eſt deuergo in deo liberum arbitriū. Rōe ꝓbat̉ ſic. Lberū arbitriū ē eoꝝ q̄ non ex neceſſitate vl̓ naturali inſtinctu volumus ſed libere. Sed deus neceſſario vult ſuam bonitatem velut fineꝫ vltimovoluntatis diuine. Talia vero omnia vult quaſordinata ad iſtum finem .ſ. ad bonitatem ſuam.Que quideꝫ non neceſtario vult ſed libere: eo oſua bonitas his que ad ipſā ordinant̉ nō indigevnde remanet ī eo iudiciū libeꝝ ad volendū hocvel illud ſicut etiam in nobis eſt in his que ad finem non ſunt neceſſaria. Ꝙ autem ipſum liberarbitrium ſit perfectius in deo qͣꝫ angelis vel q̄hominibus: probatur tali ratione. Liberuꝫ arbitriū preſupponit tria: naturā: viꝫ cognitiuā: ⁊ volitiua. Sed hec tria ꝑfectius ſunt ī deo qͣꝫ ſunt inangelis ⁊ hoībus ergo ⁊cͣ. Et qͣꝫtum ad pͥmū .ſ. ꝗnatura ſit perfectius ī deo qͣꝫ in angelis ⁊ hoībuspatet ex hoc: qꝛ natura diuina ē increata ⁊ ē ſuueē ⁊ ſua bonitas. Un̄ in eo non pōt eſſe defectusaliquis. Nec corruptibilitatis: qꝛ cum ſit increata non ē ex nihilo: ⁊ iō non eſt vertibilis in nihilNec defectus ꝑmixtibilitatis: qꝛ cum natura:uina ſit ꝑ eēntiam. talis: non eſt alicuiꝰ admixtꝭnis vel compoſitionis ſuſceptibilis. Nec defectꝰculpabilitatis: qꝛ cum eius bonitas ſit eēntialis:non eſt in malum reflexibilis. Liberum aūt arbitrium hoīs vel angeli in ſuis naturalibus ꝯſideratū eſt defectuoſum quantū ad iſta tria. Secundo liberū arbitriū virtute intellectiua: vbi aūt īfectius inuenitur ⁊ nobilius virtus intellectiuaibi ⁊ ꝑfectius liberū arbitrium: ſed perfectius natura ītellectiua inuenitur ī deo qͣꝫ ī alijs: qꝛ deusintelligit per vnum ſolū qd̓ eſt ideꝫ cum ipſo. i. ꝑeēntiam ſuam. Angelus aut ꝑ conuerſionem adſuum ſuꝑius .ſ. deum. Hō mediante fantaſmat.a rebus inferioribus ergo ⁊cͣ. Tertio liberū arbtrium preſupponit virtutem volitiuam tanquaprimam cām eius. Et quantū ad hoc ēt ꝑfectiueſt in deo: qꝛ in malum oīno tendere non pōt arbitrium eius ſicut angeli ⁊ hominis. ¶ Si auteꝫobijciatur ſic. liberū arbitrium in vtrāqꝫ ꝑtemſcti pōt .ſ. in malum ⁊ in bonū ⁊ viam hꝫ ad oppſita: ſed deus ad malū flecti non pōi. Dicit enimAdamantius. Non peccare ſolius dei ē emendare ſapientis: de pe. di. iij. inter hec. Qd̓ intelligiturnō ꝙ omnis creatura peccauerit: vt Hiero. dicitSed qꝛ nulla eſt que peccare non poſſit: de peni.di. ij. §. vlti. Ad hoc reſpondetur ꝙ cum malumculpe dicatur per auerſionem a bonitate diuinaper quam deus omnia vult: maniſeſtum eſt ꝙeſt impoſſibile deum velle maluꝫ culpe. Et tamēad oppoſita ſe habet eius voluntas in quātū pōtvelle hoc eē vel non eē. Ubi notandum ꝙ ad rationem liberi arbitrij non ꝑtinet ꝙ quis. īdeterminate ſe habeat ad malum ⁊ bonuꝫ: cuius ratio