Titulus. IIII.

influxus ſolis: qꝛ homo hominem generat ⁊ ſol.Sic influxus gratie ſolis ieſu chriſti: principaliteroperatur in bonis operibus noſtris: que opera ſiſint magne probitatis maſculi ſunt: ſi imperſecta:femine: quibus demum reſeruatur hereditas eterna. Diabolus autem permaxime querit impedireprecipua opera: vt penitentiam: reſtitutionē: mundi contemptum ⁊ huiuſmodi. Non autem multuꝫcurat de his que ſunt de genere bonorum: vt ieiunium: ⁊ elemoſynam: ⁊ huiuſmodi. In cuius figuram legitur: ꝙ pharao rex egypti precepit maſculos hebreorum occidi ⁊ feminas reſeruari: vt exponit origenes. Nutriūtur hi filij ſcilicet bonoruꝫoperum per orationem ⁊ doctrinam ⁊ ſacramentaCreſcunt per profectum virtutum. Sic econtra ꝑvoluntatem concipiuntur ex errore intellectus ſequentis ſenſualitatem per mala opera: que priuātur hereditate eterna. Et ſicut mulier laborat ī partu: ita voluntas in bene operando. Iuxta illud Io.xvi. Mulier cum parit triſticiam habet. ¶ Cuꝫ autem queritur. Si voluntas moueat intellectū? Rn̄dit. b. Tho. in prima parte. q. lxxxij. arti. iiij. ꝙ aliꝗcdicitur mouere dupliciter. Uno modo per moduꝫfinis. Sicut dicitur ꝙ finis mouet̉ efficiēt̓. Et hocmodo intellectus mouet voluntatem: qꝛ bonum ītellectum eſt obiectum voluntatis: ⁊ mouet ipſā vtfinis. Alio modo dicitur aliquid mouere per modum agentis: ſicut alterans mouet alteratum ⁊ impellens īpulſum. Et hoc modo voluntas mouet ītellectuꝫ ⁊ oēs alias vires. Ut anſelmus dicit in libro de ſimilitudinibus. Cuius ratio eſt: qꝛ in omnibus potentijs ordinatis actiuis: illa potētia quereſpicit finem vniuerſalem mouet alias potētias q̄reſpiciunt fines particulares: ⁊ hoc apparet tam innaturalibus qͣꝫ in politicis. Celum eniꝫ qd̓ agit adconſeruationem vniuerſalem generabilium ⁊ corruptibilium: mouet oīa inferiora corpora: quoruꝫvnūquodqꝫ agit ad conſeruationeꝫ proprie ſpecieivel indiuidui. Rex etiam qui intendit bonum cōetotius regni: mouet ꝑ imperiū ſuum ſingulos propoſitos ciuitatuꝫ qui ſingulis ciuitatibus regni curam impendunt. Obiectum igitur voluntatis cuꝫſit bonū ⁊ finis in cōi: ⁊ quelibet potentia cōꝑaturad aliquod bonum proprium ſibi conueniens: ſic̄viſus ad perſectionem coloris. Intellectus ad cognitionem veri. Ideo voluntas per modum agentis mouet omnes aīe potentias ad ſuos actus: preter vires naturales vegetatiue partis: que noſtroarbitrio ſubduntur. ¶ He aūt due potentie in actibus ſuis ſe inuicem includūt: qꝛ ītellectus ītelligitvolūtatē: vel ſe ⁊ voluntas vult ītellectum ītelligere. Et ſimili ratione: bonum continetur ſub vero īquantum eſt quoddā verū intellectum. Et verumcōtinetur ſub bono ī quantū eſt quoddam honuꝫdeſideratū: ẜm tn̄ rōnem cōitatis obiectorū vtriuſqꝫ vt dictū eſt: intellectus ſimpliciter eſt altior ⁊ nobilior volūtate. Nec eſt ire in īfinitū: qꝛ intellectus

qui mouet voluntatem: nō mouetur ſemꝑ a volūtate: ſed principium conſiliandi ⁊ intelligendi ē alquod intellectiuum pͥncipium altius intellectu noſiro ⁊ hic eſt deus.Utrum voluntas uelualiquid ex neceſſitate? Reſpōdit. b. Tho. vbi ſupraarti .i. Ꝙ neceſſitas multipliciter dicitur. Neceſſeenim eſt quod non poteſt non eſſe: quod quidemconuenit alicui dupliciter .ſ. ex principio intrinſeco vel ex principio extrinſeco. Ex principio quideꝫintrinſeco dupliciter .ſ. vel ex materiali vel ex formali principio. Ex materiali quidem principio ſic̄cum dicimus: omne quod compoſitum eſt ex contrarijs: neceſſe eſt corrumpi. Ex formali ſicut cumdicimus ꝙ neceſſe eſt triangulum habere tres angulos equales duobus rectꝭ. Et hec eſt neceſſitasnaturalis ⁊ abſoluta. Alio modo cōuenit alicuinon poſſit non eſſe ex aliquo extrīſeco fine vel ate. Fine quidem: ſicut cum quis non poteſt coniequi ſine hoc vel bene conſequi aliquem finem: vtcibus dicitur neceſſarius ad vitā: ⁊ equus ad iterEt hec vocatur neceſſitas finis: que interdum etiādicitur vtilitas. Ex agente autem hoc alicui conuenit: ſicut cum aliquid cogitur ab aliquo agente: itaꝙ non poſſit contrarium agere: ⁊ hec dicitur neceſſitas coactionis. Hec ergo neceſſitas coactionis repugnat voluntati. Nam hoc dicimus violentum:quod eſt contra inclinationem naturalem reī. Ip̄eautem modus voluntatis eſt inclinatio quedam īaliquod. Et ideo ſicut dicitur aliquid naturale: qꝛeſt ſecundum inclinationeꝫ nature. Ita dicitur alquid voluntarie: quia eſt ſecundum inclinationeꝫvoluntatis. Sicut ergo eſt impoſſibile ꝙ ſit aliꝗdſimul violentum ⁊ naturale: ita ē impoſſibile ꝙ aliquid ſimul ſit ſimpliciter coactum ⁊ voluntariurNeceſſitas finis non repugnat voluntati: quandad finem non poteſt perueniri: niſi vno modo. Sic̄ex voluntate tranſeundi mare: ſit neceſſitas in voluntate: vt velit nauim. Similiter neceſſitas nature non repugnat. voluntati: quinimmo neceſſe ē vſicut intellectus īheret pͥmis pͥncipijs: ita voluntasinhereat vltimo fini: ꝗ eſt beatitudo. Finis enim ſhꝫ in operatiuis ſicut prīcipium in ſpeculatiuis: vtdicitur. ij. phiſycorum. Et ſic ex neceſſitate vult ꝗsbeatitudinem.Uoluntas non uult omnia ex neceſſitate: ⁊ ſi aliꝗd vt beatitudinem. Promis pͥncipijs: ita volūtas ⁊ vltimo fini. Sūt autēdā ītelligibilia: q̄ nō habēt neceſſariā cōnexionenad pͥma pͥncipia: ſic̄ contingentes propoſitiones ettalibus non de neceſſitate aſſētit ītellectus. Sic exparte voluntatis ſūt quedam particularia bōa: q̄ n̄habēt neceſſariā cōnexionē ad beatitudinem q̄ ex