Titulus. IIII. Ca. .I.

mile ſubſtantie immateriali. b. tho. vbi ſupra. Und̓⁊ dionyſius dicit primo. c. de diuinis nominibꝰ: ꝙſenſibilibus ītelligibilia cōpoſitis ſimplicia: et corporibus īcorporalia apprehendi nō poſſunt. Poſſumus vtiqꝫ ex huiuſmodi materialibus conſideratis in aliqualem cognitionem deuenire ſubſtantiarum ſeparatarum: ſed non perfectam: quia nōeſt ſufficiens comparatio materialium ad immaterialia: et ſimilitudines que a materialibus accipiūtur: ad intelligendum immaterialia ſunt multumdiſtimiles ſecundum dionyſium. Tractatur auteꝫin ſcientijs maxime de ſuperioribus per viam remotionis: ſicut corpora celeſtia notificat ariſtot. ꝑnegationem proprietatum corporum inferiorum⁊ ſic a ſanctis dantur documenta de angelis per remotam formam. Ex his ſequitur ꝙ deus non eſtid quod primum ab intellectu noſtro cognoſciturſn hac vita. Si enim ſubſtantias ſeparatas creatasintelligere non valemus: multominus eſſentiamſubſtantie increate. Unde iohan. i. Deum nemo vidit vnqͣꝫ. Sed magis per creaturas deuenimus incognitionem dei: ſecūdū illud apl̓i. ad Ro. i. Inuiſibilia dei a creatura mundi per ea que ſunt intellectui noſtro conſpicitur. Primum enim quod intelligitur a nohis in ſtatu vie eſt quidditas rei materialis quod ē obiectuꝫ propriū intellectus noſtrideus autem omnino immaterialis eſt. b. Tho. vbiſupra arti. iij.Titulus quartus. De voluntate.¶ De comparatione voluntatis ad intellectum.Capitulum primum.Euoluntate que ēaīa potentia a ſenſualitate. ¶ Ubi primo ſciendum ꝙ volūtas nō ē eminētior ītellectu ſimpliciter: ſed ſecūduꝫ ꝗd.Pro cuius declaratione dicit beatꝰ Tho. in primaparte. q. lxxxij. ꝙ eminentia alicuius ad alteruꝫ poteſt attendi dupliciter. Uno modo ſimpliciter. Aliomodo ſecundum quid. Conſideratur autcꝫ quidtale ſimpliciter: quando prout eſt ſecundum ſe tale: ſcd̓m quid autem dicitur aliquid tale: prout ſecundum reſpectum ad alterum eſt tale. ſi igitur intellectus ⁊ voluntas conſiderentur ẜm ſe: ſic intellectus eminentior inuenitur ⁊ hoc apparet ex comparatione obiectorum ad inuicem. Obiectum enīintellectus eſt ſimplicius et magis abſolutuꝫ qͣꝫ obiectum voluntatis. Naꝫ obiectum intellectus eſtipſa ratio boni appetibilis. Bonum autem appetibile cuius ratio eſt in intellectu: eſt obiectum volūtatis: quanto autem aliquid eſt ſimplicius ⁊ abſtractius: tanto ſecundum ſe eſt nobilius ⁊ altius. Et iōobiectum intellectus eſt altius qͣꝫ obiectum volun

tatis. Cum ergo propria ratio potentie ſit ſcd̓m ordinem ad obiectum: ſequitur ꝙ ẜm ſe ⁊ ſimpliciterintellectus ſit nobilior voluntate ⁊ altior. Unde etphūs in. x. ethico. ponit intellectum altiſſimam potentiam anime. Secundum ꝗd autem ⁊ ꝑ comparationem ad alterū volūtas īterdū inuenit̉ altior ītellectu: ex eo ſcilicet ꝙ obiectuꝫ volūtatis in re altiori inuenitur qͣꝫ obiectū intellectus. Sicut ſi dicerem auditum eē nobiliorē viſu ſecundum quid: īquantum res aliqua cuius eſt ſonus nobilior eſtaliqua re cuius eſt color: quāuis color ſit nobilior⁊ ſimplicior ſono: vt enim ſupradictum eſt. Actio ītellectus conſiſtit in hoc: ꝙ ratio rei intellecte eſt inintelligente ¶ Actus vero voluntatis perficitur inhoc: ꝙ voluntas inclinatur ad ipſam rem prout inſe eſt. Et ideo phūs dicit ī. v. methaphy. ꝙ bonum⁊ malum que ſunt obiecta voluntatis ſunt in rebus. Uerum autem ⁊ falſum que ſunt obiecta ītellectus: ſunt in mente. Quando igitur res in qua ēbonum ⁊ eſt nobilior ipſa anima in qua eſt ratio intellecta: per comparationem ad talē rem: voluntaseſt intellectu altior. Quando aūt res in qua bonuꝫeſt infra animam: tūc ⁊ ꝑ comparationē ad talē reꝫītellectus eſt altior volūtate. Unde melior eſt amordei qͣꝫ cognitio. Ecōtrario aūt melior eſt cognitō rerū corporaliū qͣꝫ amor. Simpliciter tn̄ ītellectus ēaltior qͣꝫ volūtas:Et eſt etiam intellectusquo ad actum pͥor volūtate: ſꝫ ordinē nature ⁊ ſimpliciter. Sicut motiuū mobili: ⁊ actiuum paſſiuo.Bonū enī intellectū eſt qd̓ mouet voluntatē. Und̓figuratur intellectus ꝑ virū: ꝗ ē perfectior ⁊ nobilior mul̓iere: q̄ ſignat voluntatē. Sic eniꝫ exponitAugu. illud Io. iiij. dictuꝫ ſamaritane ſcilicet vocavtrum tuum .i. repreſenta intellectum tuum. Ubiſciendum ꝙ pͥmo volūtas hominis accipit quaſi īviros legitimos quinqꝫ ſenſus. Iuxta illud quīqꝫviros habuiſti. Nam a deo diſpoſitū eſt: vt vſqꝫ adtempus vſus rōnis quis ſequat̉ inſtinctus ſenſuūſeu ſenſualitatis ſine peccato. Nec enim imputat̉ad peccatū: quod quis facit au vſum rationis. Poſtea ſi accipit voluntas intellectum ſeu rationem īvirum: vt .ſ. ſequatur inſtinctum rationis non ſenſualitatis legitime eſt voluntas deſpōſata. Si autēſequatur errorem .i. ſenſualem appetitum: adulteratur ſeu fornicatur ſpiritualiter anima. Iuxta illud Hiere. iij. Tu autem fornicata es cum amatoribus multis ⁊c̄. Et Ioh. iiij. Hunc quē habes nōeſt tuus vir. Sicut ergo ex viro ⁊ muliere legitime coniunctis generatur proles legitima cui debetur hereditas. Ita ex intellectu ⁊ voluntate concipitur bonum propoſitum operis principium tamen actiuum eſt vir: et mulier paſſiuum. ¶ Ita etintellectus eſt qui mouet voluntatem. Et concipitur opus bonum per propoſitum: naſcitur ꝑ oꝑisexecutionem. Operatur etiam ad generationem