Capituluꝫ. XI.

dupliciter poſſunt conſiderari. Uno mō in qͣꝫtumcōtingentia. Et ẜm hoc a ſenſu directe cognoſcunt̉ab ītellectu aūt indirecte. Eſt enī vnūquodqꝫ contigens ex parte materie: qꝛ contingens ē qd̓ pōt eſſe⁊ nō eē. Potentia aūt pertīet ad materia. Materiaautē īdiuiduationis pͥncipiū: ⁊ iō hic vt ſingulariaindirecte intelliguntur. Alio mō poſſūt cōſiderariẜm ꝙ in eis aliꝗd neceſſitatis reꝑit̉. Nihil enim eſtadeo cōtingens ꝗn in ſe aliquaꝫ neceſſitatē habeatSicuti hͦ ip̄m ꝙ eſt ſorteꝫ currere in ſe ꝗdem cōtinges eſt: habitudo aūt curſus ad motū ē neceſſariaNeceſſe ē eniꝫ ſortē moueri dū currit. Et ẜm hoccognoſcūtur directe ab intellectu: vꝫ rōnes vniuerſales ⁊ neceſſarie cōtingentiū. Un̄ ſi attendāt̉ rōesvniuerſales ſcibiliū oēs ſcīe ſūt de neceſſarijs. Siattendant̉ res ip̄e. Sic q̄dā ſcīa ē de neceſſarijs q̄dā de cōtingētibus. b. Tho..§. XVII.De cognitione futurorū eodē mō cōſiderandum eſt ſicut ⁊ de cognitiōecōtīgentium. Nā ip̄a futura vt ſub tp̄e cadunt ſūtſingularia: q̄ intellectꝰ hūanus nō cognoſcet niſi ꝑreflexionē vt dictū ē. Rōnes aūt futurorū poſſūtvniuerſales eē ī intellectu ꝑceptibiles: ⁊ de eis poſſūt eē ſcīe. Sciendum tn̄ ꝙ futura dupliciter cognoſci pn̄t. Uno mō in ſeipſis. Et ſic cognoſci nonpoſſūt niſi a deo cui futura ſūt pn̄tia: ī quantū .ſ. etꝰītuitus eternus fertur ſimul ſupra totū tp̄is curſūAlio modo cognoſci poſſūt futura in ſuis cauſis etſic etiā a nobis poſſunt cognoſci: ⁊ ſi ita ſint in ſuiscauſis: vt ex eis de neceſſitate proueniāt̓ cognoſcūtur ꝑ certitudinē ſcientie ſicut eclypſis ab aſtrologo: ſi ita ſint in cauſis ſuis vt proueniāt ex eis vt inpluribus: ſic cognoſci pn̄t ꝑ cōiecturam vel magisvel minus certa: ẜm ꝙ cā eſt magis vel minꝰ īclinata ad affectꝰ huiuſmodi: ꝙ aūt aliqn̄ aīa cognoſcatfutura hoc nō ē ſcd̓m naturā aīe: etiā cuꝫ alienat̉ aſenſibꝰ: ſꝫ magis ꝑ īpreſſionē cauſaꝝ aliquaꝝ ſuperioꝝ vel virtute dei miniſterio āgelorū ſic̄ ī veris ꝓphetis: vel virtute demonū ſicut in diuinis ⁊ maleicijs: vel etiam aliquando per impreſſionem corporum celeſtium. Ex impreſſione enim corporumceleſtium īmutatur aliquando ſantaſia: vt fiant aliqua ſigna immaginatiua futurorum euentuū: adque ſe extendit virtus corporū celeſtium: ⁊ hec maIs ꝑcipiunt̉ a dormientibus qͣꝫ a vigilātibus. Infinita aut neqꝫ in actu neqꝫ in habitu intellectus cognoſcere pōt: qꝛ in rebꝰ materialibus: quarū quidditas eſt obiectū propriū ītellectus noſtri: nō inuenitur infinitum vt dicitur in primo phyſicorum.Sed in potentia tm̄: qꝛ nūqͣꝫ pōt tot cognoſcere: ꝗnadhuc plura poſſit ignoſcere. Infinitus aūt dicitdeus: ſicut forma que non eſt determinata per materiam ⁊ in ſtatu vie a nobis cognoſci non poteſt:propter defectum intellectus noſtri ꝗ non ītelligitniſi materialia. Sed in alia vita in gloria cognoſcetur perfecte..§. XVIII.

Anima intellectiua intelligit ſe: ⁊ ea que in ea ſūt vel ab ea procedūt: vt habitus: actus: intellectꝰ: ⁊ voluntas. Et qͣꝫtum ad primū. Aīa nō cognoſcit ſeip̄am per eſſētiā ſuā: ſꝫ perſpecies intelligibiles ſicut ⁊ alia. Pro cuius declaratōe dicit. b. Lho. prima parte. q. lxxxvij. arti. pͥmoꝙ vnūquodqꝫ cognoſcibile eſt ſecūdū ꝙ eſt ī actu.non ſecūdum quod ē in potentia: vt dicitur īnono methaphy. Sic enim aliquid eſt ens ⁊ verū qd̓ſub cognitione cadit prout eſt actu. Et hoc manifeſte apparet in ſenſibus. Non enim viſus ꝑcipit coloratum in potentia: ſed coloratū in actu. Eſſentiaigitur dei que eſt actus purus ⁊ perfectus: eſt ſimpliciter ⁊ perfecte ſcd̓m ſeipſā ītelligibilis. Un̄ deꝰ ꝑeēntiam ſuam non ſolum ſeip̄m: ſed etiā oīa alia ītelligit. Angeli autem eēntia eſt ꝗdem in genere intellectuū vt actus: nō tn̄ vt actus purus ⁊ cōpletusUn̄ eiꝰ ītelligere nō cōplet̉ per eēntiam ſuā. Quanuis enī angelus per eēntiam ſuam ſe ītelligat: n̄ tn̄alia oīa a ſe per eēntiam ſuaꝫ cognoſcere poteſt.Sed ꝑ ſimilitudines reꝝ ītelligibiliū. Intellectusaut hūanus in genere ītellectuū in ſe hꝫ vt ens ī potētia tm̄: ſic̄ ⁊ materia ſe hꝫ in genere reꝝ ſenſibiliūUn̄ ⁊ poſſibilis noīatur: ⁊ qꝛ cōnaturale eſt intellectui noſtro: vt ad materialia ⁊ ſenſibilia reſpiciat vtdictum ē ſupra. Cōſequens ē vt ſic ſeip̄m intelligatītellectus noſter: ſcd̓m ꝙ fitꝰ actu ꝑ ſpecies ītelligibiles a ſenſibilibus abſtractis per lumen intellectꝰagentis. Nō ergo per eēntiam ſuam: ſed per actuꝫſe cognoſcit intellectus noſter. Et hoc dupliciter.)Uno mō ꝑticulariter ẜm ꝙ ſortes vel plato ꝑcipitſe habere aīam ītellectiuam: ex hoc ꝙ percipit ſe ītelligere. Alio modo ſcd̓m ꝙ naturā mētis ex actuītellectus ꝯſideramꝰ. Et ad iſtā ſecūdum cognitōeꝫnō ſufficit preſentia aīe: ſicut ad cognitione primomō. Sed reꝗͥritur diligens ⁊ ſubtilis inquiſitio.Un̄ multi naturā anime ignorat ⁊ alij multa circanaturā aīe errauerūt. Quod autem Aug. dicit in libro de trini. ꝙ aīa ſeip̄am ꝑ ſeip̄am cognoſcit: ītelligitur ꝙ in ſuiip̄ius cognitionem venit ſed per actūſuum. Cognoſcit intellectus habitus: ſed ꝑ actꝰip̄oruꝫ. Pro cuiꝰ declaratōe dicit. b. Tho. vbi ſupraarti. ij. ꝙ habitus eſt medium īter potētiā puram ⁊actū purū. Dictū ē aūt ꝙ nihil ītelligitur nifi ẜm ꝙeſt in actu. Sicut igitur in quantum habitus deficit ab actu perfecto: deficit ab hoc vt non ſit per ſeip̄m cognoſcibilis. Sed neceſſe eſt vt per actū ſuūcognoſcatur. Siue duꝫ aliquis ꝑcipit ſe habere habitum: ꝑ hoc ꝙ ꝑcipit ſe producere actū propriū illius habitus. Siue dum aliquis inonirit naturaꝫ⁊ rōem habitus ex cōſideratōe actꝰ. Si autē obijciendo dicatur illud ꝓpter quod vnūquodqꝫ: ⁊ illudmagis. Sed res cognoſcūt̉ ab aīa ꝑ habitus: ergomulto magis habitus ab aīa debet ꝑ ſe cognoſci.Rn̄detur ꝙ regl̓a iſta propter quod vnūquodqꝫ⁊c̄. hꝫ veritatem: ſi intelligatur in rebus vnius or