.III.Titulus

circa organū ꝯtingēte. Sicut guſtus febricitātiūdulcia iudicat amara ꝓpter hoc ꝙ lingua malishumoribus ē repleta. Circa ſenſibilia v̓o cōmunia decipitur ſenſus: ſicut ī magnitudīe ⁊ figuraiudicando: vt cū iudicat ꝗs ſole eē pedalem: ꝗ tn̄maior ē terra. Et multo magis decipit circa ſenſibilia ꝑ accn̄s: vt cum iudicat fel eē mel proptercoloris ſimilitudinem. Et huiꝰ rō eſt ineuidentiqꝛ ad ꝓpͥum obiectū vnaq̄qꝫ potentia ꝑ ſe ordinatur ẜm ꝙ ipſa. q̄ aūt ſunt hiꝰ ſemꝑ eodeꝫ mō ſe habent. Un̄ manēte potētia non deficit eius iudicium circa ꝓpͥum obiectū. Obiectū autē intellectꝰꝓprium eſt ꝗdditas rei. Uū circa ꝗdditateꝫ rei n̄fallitur. Sed circa ea q̄ circunſtant ꝗdditateꝫ reifalli pōt: dū vnum ordinat ad aliud vel cōponerdo vel diuidēdo vel ratiocinando. Et ꝓpter hoccirca illas ꝓpoſitiones ītellectꝰ errare non pōt: q̄ſtatim cognoſcunt̉ cognita terminoꝝ ꝗdditate: ſicut accidit circa pͥma pͥncipia. Circa cōcluſionestn̄ ꝑ accn̄s ꝯtingit ītellectū decipi. Circa vero ꝗoditatem ī rebus cōpoſitis ꝯtingit intellectū d̓cipinon ex ꝑte organi: qꝛ intellectus non ē vtens organo corporali: ſed ex parte compoſitionis interuenientis circa diffinitōem: dum .ſ. diffinitio vnius rei ē falſa de alia: ſicut diffinitio circuli d̓ triāgulo: vl̓ dum aliqua diffinitio ē falſa implicās cōpoſitionē incompoſſibilium: vt ſi accipiat̉ hic vtdiffinitio alicuius aīalis irrationalis ratiōale aīatum. Unde in rebus ſimplicibus in quarum difinitionibus compoſitio interuenire non pōt: nōpōt decipi intellectus. Sed deficimus ī attingendo: vt dicit ph̓s in. ix. methaphy. Error autē ī peccantibus contingit ex applicatione rationis ad ꝑ.§. XIIII.ticulare.Cum queritur utrumvnam ⁊ eandē rē vnus alio meliꝰ ītelligere poſſitRn̄dit. b. Tho. vbi. sͣ. ar. vij. ꝙ intelligi aliꝗd melius vel magis ab vno qͣꝫ altero: poteſt ītelligi dupliciter. Uno mō ꝙ magis vel melius determīetactum intelligendi ex parte rei intellecte: ⁊ ſic nōpōt vnus eandem rem magꝭ intelligere qͣꝫ aliusqꝛ ſi intelligeret illam rem al̓r qͣꝫ ſit: vl̓ melius vl̓peius falleretur ⁊ nō intelligeret. Alio modo poteſt intelligi vt determinet actum ītelligēdi ex ꝑteintellectus. Et ſic vnus poteſt magis vl̓ melius ītelligere vnam reꝫ qͣꝫ alius: qꝛ melioris eſt virtutis intelligendo. Sicut etiā melius videt aliquidvnus qͣꝫaliꝰ: in quantū v̓tꝰ ꝑfectior videndi eſt invno qͣꝫ ī alio. Sic ēt inuenitur ꝑ exꝑientiaꝫ vnusalio ꝓfundius intelligere. Sicut ꝓfundius ītelligit ꝗ aliquam ꝯcluſionē pōt inducere ī pͥma principia ⁊ cas primas: qͣꝫ qui poteſt reducere ſolumin cauſas proximas. Contingit autem hoc ꝙ ſcilꝫvnus intelligat melius altero ex duplici cā. Prīmo ex parte diſpoſitionis corporꝭ: qꝛ quanto eſtcorpꝰ meliꝰ diſpoſitū: tāto meliorē ſortit̉ aīam: qͣ

mediante melius ītelligit. Scd̓o ꝯtīgit hoc ex preīferiorū v̓tutū: ꝗbus ītellectꝰ īdiget ad ſui oꝑanē. Illi .n. in ꝗbus ꝟtus imaginatiua: cogitatir⁊ memoratiua ſunt melius diſpoſita: ſunt mdiſpoſiti ad intelligendū..§. xvSi queritur vtruꝫ preus intelligat̉ diuiſibile qͣꝫ indiuiſibile? Rn̄det.Cho. vbi. s. ar. viij. ꝙ indiuiſibile aliꝗd dr̄ tyvt dr̄ in. iij. de aīa. Uno mō ſicut continuuꝫſibile qꝛ eſt indiuiſum actu licet ſit diuiſibiletētia. Et huiuſmodi indiuiſibile pͥus ē ītellecia nobis qͣꝫ eiꝰ diuiſio q̄ eſt ꝑ partes: qꝛ cognitfuſa pͥus ē qͣꝫ diſtincta vt dictū ē ſupra. Scd̓odr̄ indiuiſibile ẜm ſpem ſicut ratio hominis ē qdam īdiuiſibile. Et hoc mō ē etiam prius īd̓bile intellectū: qͣꝫ diuiſio eius ꝑ ꝑtes rōnis:tum ē ſupra. Et iterū prius qͣꝫ intellectꝰ cōpo⁊ diuidat affirmando vel negando: ⁊ huius reeſt: qꝛ hiꝰ indiuiſibile duplex intellectus ẜmſtelligit ſicut ꝓprium obiectum. Tertio mō inſibile dr̄: vt punctꝰ ⁊ vnitas que nec actutentia diuidunt̉. Et hiꝰ indiuiſibile ꝑ poſtenoſcitur. Nam cognoſcit̉ ꝑ priuationēlis. Un̄ punctū priuatiue diffinitur. Punctius ꝑs non eſt. Et ſil̓r rō vnius eſt ꝙ ſit īdile vt dr̄. x. methaphy. Et ratio huius eſt: qꝛ hdiuiſibile habet quandam oppoſitionem adcorporalem: cuius ꝗdditatem pͥmo ⁊ ꝑ ſe inctꝰ accipit.uod intellectus noter intelligit corporalia q̄ ſunt īfra ſe ꝓutſiſtracta a materia .i. vniuerſalia ⁊ neceſſarrecte aūt intelligit ēt ſingularia contingetura. ¶ Quantum ad primum ſciendumTho. vbi. sͣ. q. lxxxvi. ar. i. Ꝙ ſingulare in rebꝰmatrialibus pͥmo ⁊ directe intelligere neCuius rō eſt: qꝛ principium ſingularitatꝭbus materialibus eſt materia indiuidualectꝰ aūt nr̄ vt dictum ē intell̓it abſtraherciem intelligibilem ab hiꝰ materia: ꝙ auteꝫteria indiuiduali abſtrahitur eſt vniuerſale.ītellectꝰ noſter directe non eſt cognoſcitiuivniuerſalium. Indirecte aūt ⁊ quaſi ꝑ quareflexionē pōt intelligere ſingl̓are: qꝛ ſicutē ēt poſtqͣꝫ ſp̄es intelligibiles abſtraxerit norẜm eas actu intelligere: niſi conuertendo ſe adtaſmata: in ꝗbus ſpēs intelligibiles ītelligit.citur in. iij. de aīa. Indirecte igitur intell̓it ſria quorum ſunt fantaſmata. Et hoc mō fohanc ꝓpoſitionem. Sortes ē homo. Qd̓ eniteſt v̓tus inferior vt ſenſus app̄hendere ſinre pōt ⁊ ſuꝑior vt intellectꝰ ⁊ eminētiori mō.⁊ vniuerſal̓ rō intellectꝰ practici in electionemouet ad appetendū niſi mediante ꝑticulartsprehēſione ꝑtis ſenſitiue. ¶ Contingentia au