Capitulū. XI.

non eēt de rebus que ſunt exͣ aīam: ſed ſolū deſpebus intelligibilibus que ſunt in aīa. Qd̓ oīnoeſt falſū. Nam ſcīe ſunt de rebus que ſunt extraaīam: ⁊ ea intelligimus de quibus ſunt ſcīe. Sehꝫ ergo ſpes intelligibilis ad intellectum nr̄m ſicut id quo ītelligit: non ſicut illud qd̓ principl̓r ītelligit: ſicut ſimilitudo rei viſibilis qͣ īformaturocl̓s cum videt ſe hēt ad viſum: vt id quo videt:non ſicut id qd̓ videt. Nā id qd̓ videt ē extra oculum .ſ. res colorata. Sꝫ qꝛ intellectꝰ ſupra ſeipſuꝫreflectitur: ẜm eandē reſiectōem ītelligit ⁊ ſuū intellige̓ ⁊ ſpeꝫ ꝑ quā ītelligit. Et ſic ſpēs ītellecta ēſcd̓ario id qd̓ ītelligit. Primo .n. ē res cuius ſpesītelligibilis eſt ſimilitudo id qd̓ intelligit̉. Et etiāpꝫ ex antiquoꝝ opinione: ꝗ ponebant ſimile ꝑ ſimile cognoſci. Ponebāt .n. ꝙ aīa per terrā q̄ eſt īipſa: terrā cognoſcit que eſt extra aīam ⁊ ſic d̓ aliis. Si ergo accipiamꝰ ſp̄em terre ſoco terre ẜꝫ doctrina Arꝭ. qui dicit ꝙ lapis n̄ eſt in aīa: ſed ſp̄eslapidis: ſeq̄retur ꝙ aīa ꝑ ſp̄es intelligibiles ītelligit q̄ ſunt extra ipſam. Et ſic ī parte ſenſitiua repitur duplex oꝑatio. Una ẜm ſolā īmutatōem: et ſicꝑficitur operatio ſenſus: per hoc qd̓ īmutatur aſenſibili. Alia oꝑatio eſt formatio ẜm ꝙ vis imaginatiua format ſibi aliquod idolum rei abſētis:vel ēt nunqͣꝫ viſe. Ita accidit in intellectu. Sed īeo vtraqꝫ operatio coniungitur. Nā pͥmo conſid̓ratur paſſio intellectus poſſibilis: ẜm ꝙ informatur ſp̄e intelligibili: qua ꝗdem formatus formatſibi ſcd̓o vel diffinitionē vel diuiſionē aut cōpoſitōeꝫ que ꝑ vocem ſignantur. Cum ergo philoſophus dicit pͥmo periermenias: ꝙ voces ſunt note earum q̄ ſunt in anima paſſionuꝫ: intelligiturꝙ ſignāt ea q̄ intellectꝰ ſibi format ad iudicandūde rebus exterioribus: non aūt ſpecies ītelligibi.§. XI.ognitio ſigulariuꝫ eſtpͥor quo ad nos qͣꝫ cognitio vniuerſaliū: ⁊ rō eſt:qꝛ cognitio ītellectiua q̄ eſt vniuerſaliū: aliquohꝫ pͥmordium a ſenſitiua. Et qꝛ ſēſus eſt ſingularium intellectus vniuerſaliuꝫ. Iō qͦ ad nos oportet ꝙ pͥor ſit cognitio ſingularium qͣꝫ vniuerſaliūSed ẜm ſe ⁊ ſimplex cognitio vniuerſalium eſtor cognitione ſingulariuꝫ: ⁊ cognitio magis cōiminus cōi: rō eſt qꝛ intellectus noſter cum procedat de potētia in actum: ⁊ oē quod procedat d̓ potētia in actū pͥus ꝑuenit ad actum incōpletū: ꝗ ēmedius inter potētiam ⁊ actum qͣꝫ ad actum ꝑfectū. Actus aūt ꝑfectus ad quē ꝑuenit ītellectꝰ: ēſcia completa ꝑ quam res diſtincte ⁊ determinate cognoſcuntur. Actꝰ imꝑfectus ē ſcīa incōpletaꝑ quam res ſciunt̉ ſub quadaꝫ confuſione. Dicitaut ph̓s. i. phyſico. ꝙ ſunt nobis primum manifeſta ⁊ certa confuſa magis: poſterius autē cognoſcimus diſtinguendo magis diſtincte prima pͥncipia ⁊ elementa. pͥus .n. occurrit in intellectu nr̄o

cognoſcere aīal qͣꝫ cognoſcere hominem. Et ideꝫē d̓ cognitione ſenſitiua ẜm locum ⁊ tp̄s. Naꝫ prius cognoſcit̉ a remotis aliquid eē animalqͣꝫ eſſehomo: ⁊ prius eſſe homo qͣꝫ ſortes ẜꝫ tempus: qꝛpuer prius diſtinguit homineꝫ a non homine: qͣꝫhunc hominem ab alio diſtinguat bea. Tho. vbiipra ar. iij..§. XII.Intellectus noſter poteſt multa ſimul ītelligere ꝑ modū vnius: non ātmulta ꝑ modū multorū. dico aūt ꝑ modū vniusvel multoꝝ: ꝑ vnā .ſ. vel plures ſpecies intelligibiless. Ratio ē: quia modus cuiuſlibet actiōis cōſequitur ſuam formā q̄ eſt actionis principium.Quicūqꝫ ergo intellectꝰ pōt ītelligere ſub vna ſpecie: pōt ſimul intelligere multa. Et inde ē ꝙ deusoīa ſimul videt ꝑ vnum qd̓ eſt eēntia ſua. Quicūqꝫ vero ītellectus ꝑ diuerſas ſpes intelligit non ſimul intelligit multa. Huius ratio eſt: qꝛ impoſſibile ē idem ſubiectū ꝑfici pluribus formis vniꝰgeneris ⁊ diuerſarum ſpecierū. Sicut impoſſibile eſt ꝙ idē corpꝰ ẜm idem coloret̉ diuerſis coloribꝰ ſil̓: vel figuretur diuerſis figuris. Oēs āt ſpecies ītelligibiles ſunt vniꝰ generis: qꝛ ſunt ꝑfectiones vniꝰ potētie ītellectiue: licet res qͣꝝ ſūt ſpesſint diuerſorū generū. Impoſſibile ē ergo ꝙ idēītellectꝰ ꝑficiat diuerſis ſp̄ebus ītelligibilibꝰ ad ītelligendū diuerſa ī actu..§. XIII.Intelligit auteꝫ intellectꝰ nr̄ cōponendo ⁊ diuidendo ẜꝫ. b. tho. vbi. sͣ. ar.v. Cū .n. intellectꝰ humanus exeat de potentia inactū ſil̓itudinē quādam hꝫ cuꝫ rebꝰ generabilibꝰq̄ non ſtatim ſuam ꝑfectōeꝫ hn̄t: ſed ſucceſſiue eāacquirunt. Et ſimiliter actus intellectus humani non ſtatiꝫ ī propriā apprehenſione capit perfectam cognitionem rei. Sed primo apprehenditaliquid de ipſa re .ſ. ꝗdditatem rei: que eſt ꝓprium ⁊ primum obiectū intellectus: deinde intelligit accidentia ⁊ proprietates ⁊ habitudines cirſtātes rei eſſētia. Et ẜm hoc neceſſe hꝫ app̄hēſuꝫvnum alijs ꝯponere ⁊ diuidere. Et ex vna ꝯpoſitione ⁊ diuiſionē ad aliā ꝓcedere: qd̓ eſt ratiocinari. Intellectus aūt diuinus ⁊ angelicus ſe habent ſicut res ī corruptibiles: q̄ ſtatī a pͥncipio habet totā ſuā ꝑfectionē. Unde ītellectus diuinꝰ etangelicus ſtatī ꝑfecte cognitionē totam rei habētin cognoſcēdo quidditatē rei: cognoſcit de re ꝗd̓quid nos ꝯponēdo ⁊ diuidēdo ⁊ ratiocinādo poſſimus intelligere abſqꝫ hoc ꝙ cōponat: diuidatvel ratiocinetur. ¶ Intellectus noſter circa propriū obiectu eius .ſ. quidditatē rei: ꝑ ſe loquēdonō pōt eſſe falſus: ſed circa ea q̄ circūſtāt eſſentiaꝫrei ẜm. b. Tho. vbi ſupra arti. vi. Unde phūs ī. iij.de aīa qͣꝫtū ad hoc aſſimilat intellectū ſenſui. Sēſus enī circa ꝓpriū obiectū nō decipitur: ſicut viſꝰ circa colore: niſi forte ꝑ accidēs ex īpedimēto