Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. III.

forme ſubſiſtant abſqꝫ materia: Auicenna autemremota hac poſitione platōnis poſuit omnium rerum ſenſibilium ſpeciēs intelligibiles: quideꝫper ſe ſubſiſtere abſqꝫ materia: ſed preexiſtere immaterialiter in intellectibus ſeparatis: a quorumprimo deriuantur huiuſmodi ſpeciēs in ſequentem: ſic de alijs: vſqꝫ ad vltimum intellectū: quēnominat intellectum agentem: a quo vt ipſe diciteffluūt ſpecies intelligibiles in animas noſtrasforme ſenſibiles ī materiam corporalem. Sed ẜꝫhanc poſitionem ſufficiens ratio non poſſet aſſignari: quare anima noſtra corpori vniretur.enim poteſt dici vniatur anima propter corpuquia nec forma eſt propter materiam: nec motorpropter mobile: ſed potius ecōuerſo Maxime āteſt corpus neceſſariuꝫ anime intellectiue ad oꝑationem eius propriam que eſt intelligere: quia ẜmeſſe ſuum a corpore non dependet. Si aūt ſpēs intelligibilis eſſꝫ apta nata recipere naturaliter perinfluentiam aliquorum ſeparatorum p̓ncipioruꝫtantum non acciperet eas a ſenſibus: non indigeret corpore ad intelligendum. Un̄ fruſtra corpori vniretur. Si autem dicatur anima indiget ſēſibus ad intelligenduꝫ: quibus quodammodo excitetur ad conſideranda ea quorum ſpecies intelligibiles accipit a ſubſtantijs ſeparatis videt̉ſufficere: quia huiuſmodi excitatio non videt̉ neceſſaria niſi ad excitandam animaꝫ: quaſi conſopitam obliuioſam ſecundum platonicos. Et ſicſenſus non proficerent anime intellectiue niſi adtollendum impedimentum: quod prouenit aīe excorporis vnione. remanet ergo querendum queſit cauſa vnionis anime ad corpus: patet etiaꝫ falſitas huius ex hoc: qui deficit vno ſenſu: caretſcientia ſenſibilium illius ſenſus: quod non eſſetſi ex intellectibus ſaparatis effluerent ſolum ſpecies intelligibiles in animaꝫ. Et quia omne quodper participationem eſt tale: reducitur in aliquodprincipium quod per eſſentiam eſt tale: vt ignitareducuntur ſicut in cauſam in ignem. Ideo ſpecies intelligibiles quas participat ītellectus noſter:reducuntur ſicut in cauſam primā ī aliquod pͥncipium quod per eſſentiam eſt intellectuale .ſ. deuꝫ ab illo p̓ncipio procedunt mediantibus formisſenſibilium reꝝ materialiū: a quibus ſcīam colligimus: vt dicit Dionyſius.Anima intellectiua cognoſcit res materiales ī rationibus eternis. Procuius declaratione dicit. b. Tho. vbi ſupra ar. vphiloſophi ſi qua dixerunt vera fidei noſtre accōmoda tāqͣꝫ ab iniuſtis poſſeſſoribus in vſuꝫ noſtrum vendicanda ſunt. Simulata vero ſuperſticioſa eorum euitari debent. Aug. ergo imbutus fuit doctrinis platonicorum. Si qua inuenitfidei accōmoda in eoruꝫ dictis aſſumpſit: fidei ātnoſtre aduerſa in melius cōmutauit. Quia igitur

plato poſuit formas rerum per ſe ſubſiſtere a meteria ſeparatas quas ideas vocabat per quarumparticipationem dicebat intellectum noſtrum īteligere: hoc autem alienum eſt a fide noſtra. IdeoAug. in lib. lxxxiij. qōnum loco haꝝ idearū quplato ponebat: poſuit rōes omnium creaturareſſe in mente diuina: ſecūdum quas om̄ia forn ſecūdum quas etiam anima noſtra oīa cogͦ Sed ſciendum aliquid in aliquo cogndicitur dupl̓r. Uno modo ſicut in obiecto vel ſuiecto cognito. Sicut aliquis videt in ſpeculo oque in ſpeculo repreſentātur. Et hoc modo aīarſtra in ſtatu vite preſentis non videt oīa in rōnieternis. Sed in eis omnia cognoſcunt beati qudeum vident omnia ī eo. Alio modo dicitur cognoſci aliquid in aliquo ſicut in cognitioniscipio. Sicut ſi dicamus in ſole videntur onque videntur per ſolem: ſic neceſſe eſt dicereanima noſtra in rationibus eternis omnia coſcit per participationem eorum. Ipſum ermen intellectuale quod eſt in nobis: non etniſi quedam participata ſimilitudo luminisati: in quo continentur rōes eterne. Un̄ in psͣ.tur. Multi dicunt quis oſtendit nobis bonaqueſtioni reſpondens. p̄s. ait. Signatuꝫ eſt ſnos lumen vultus tui dn̄e. q. d. per ſigillatſam diuini luminis oīa nobis demōſtrantn̄ p̄ter lumē ītellectuale ī nobis exigūturintelligibiles accepte a rebus ſenſibilibꝰ:ſcīam habeamus. Ideo non per ſolam ꝑtinem rōnum eternaꝝ de rebus materialiciam hēmus: ſicut platonici poſuerunt ęꝑticipatōeꝫ ideaꝝ ſcīam haberemꝰ.Intellectiua cognitocipit̉ a rebus ſenſibilibus: non tn̄ total̓rſed quedam eſt materia media cauſecundū illud ph̓i in pͥmo methaphy. Oīsgnitio ortum hꝫ a ſenſu. Pro cuius deciacit. b. Tho. vbi ſupra arti. vi. circaopinio ph̓oꝝ. Democritus dixit: nulnoſtre cognitionis: niſi cum ab his corpecogitamus veniunt atqꝫ ſubintrant iin aīas noſtras. Et ſic poſuit iſte cognſtram fieri idola defluxiones. Ut Atde eo in li. de ſomno vigilia. Et huiuſtionis ratio fuit: qꝛ ipſi antiꝗ non ponelectū differre a ſenſu. Plato v̓o poſuit ieſſe v̓tutem immaterialem organo corꝑvtētem. Sed intellectualem cognitionem a ſbili procedere: ſꝫ participationem ideavt dictū eſt ſupra: nec etiā ſēſibilē cognitōem.Ariſtoteles aūt media via proceſſit poſuit qucum platōne differre intellectum a ſenſu. Et qdemocrito: operatiōes ſenſitiue partꝭ cauſet