Capituluꝫ. XI.

Cognoſcit eniꝫ intellectus corpora: ſꝫ non per corpora: nec per ſimilitudines corporales ⁊ materiales: ſed ꝑ ſpēs īmateriales et intelligibiles q̄ ꝑ ſuieſſentiam eſſe non pn̄t in aīa. Et vt dicit etiā Aug.vltimo de ciui. dei. Nō eſt dicēdum ꝙ ſic̄ ſenſuscognoſcit ſola corporalia: ita ītellectus cognoſcitſola ſpiritualia: qꝛ ſequeret̉ ꝙ deus et angeli corpora non cognoſcerent. Huius diuerſitatis rō ēqꝛ inferior virtus non ſe extendit ad ea que ſuntvirtutis ſuperioris: ſed bene ſuperior v̓tus ad eaī̄ ſunt inferioris virtutis excellētiori modo oꝑat̉Quāuis etiam tranſmutet̉ forma ſubſtantial̓ reꝝinferiorum: remanet tn̄ materia īmobilis rerum.Rerum etiam mutabilium ſunt habitudines immopiles: ſicut ſortes: ⁊ ſi non ſemꝑ ſedeat: tamen īmobiliter verum eſt ꝙ qn̄ ſedet ī vno loco manet:propter hoc nihil prohibet de rebꝰ mobilibꝰ īmobilē ſcīam hr̄e..§. II.Anima humana non cooſcit ꝑ eſſentiam ſuā corpora: ſed ꝑ intellectumſuū mediantibus ſpeciebus intelligibilibus. Antiqui aūt philoſophi poſuerūt aīam ip̄am ꝑ eſſentiam ſuaꝫ cognoſcere oīa. Et quia conſiderabantres īferiores cognitas eſſe coporeas ⁊ materialesPoſuerunt etiaꝫ oportere res cognitas eſſe ī aīacognoſcente materialiter. Et ideo vt aīe attribuerent omnium cognitionem: poſuerūt eam haberenaturam cōem cū oībus. Et qꝛ natura pͥncipiatorum ex pͥncipijs conſtituitur: attribuerūt aīe naturam pͥncipij. Un̄ ꝗ dixit pͥncipium omniuꝫ eē ignēdixit aīam eſſe de natura ignis. Qui dixit eē aerepͥncipum omnium: dixit animam ex aere. Empedocles qui poſuit quatuor elementa pͥncipiū omnium dixit animam ex his conſtitutam. Sed heceſt falſa opinio ⁊ eam reprobat Ariſtoteles ī pͥmode anima. Ꝙ autem ipſe in tertio de anima dicitanimam quodāmodo eſſe omnia: nō ex hoc vultdicere ꝙ actu ſit ꝯpoſita aīa ex oībus: ſed in qͣꝫtūeſt in potentia ad omnia: per ſenſum ad ſenſibilia⁊ per intellectum ad intelligibilia. Solus gͦ deuseſt: qui per eſſentiam ſuam intelligit oīa que eēntia eius īmaterialiter in ſe omnia hꝫ: prout effectꝰvirtute p̄exiſtunt in ſua ca: non autē aīa humanavel angelus per eſſentiaꝫ ſuā cognoſcit oīa. Intellectus tamen cognoſcit perfectius qͣꝫ ſenſus: quiaſenſus accipit formam rei cognite ſine materia: ſꝫcum materialibus conditionibus. Intellectus ātadſtrahit in cognoſcendo: non ſolum a materīa:ſed etiam a conditionibus indiuiduantibus materialibus..§. III.Anima humana non intelligit ꝑ ſpecies naturaliter inditas: quia eas nōhabet. Unde philoſophus in tertio de aīa dicit: ꝙintellectus eſt ſicut tabula raſa in qua nihil ē ſcriptum. Pro cuius declaratione dicit beatus Tho.

vbi ſupra: ꝙ nos videmꝰ ꝙ hō qn̄qꝫ ē cognoſcēs īpotentia tm̄ tam ſecundum ſenſum qͣꝫ ſecundunintellectum. Et de tali potentia ad actum reducit̉vt ſentiat per actiones ſenſibilium in ſenſu: vt intelligat ꝑ diſciplinam aut inuentionem. Un̄ oportet dicere: ꝙ aīa cognoſcitiua ſit in potentia: tā adſimilitudines que ſunt principia ſentiendi: qͣꝫ adſimilitudines que ſunt priucipia intelligendi. Etpropter hoc Ariſtoteles potuit ꝙ intellectus quoanima intelligit: non habet aliquas ſpecies naturaliter inditas: ſed eſt in pͥncipio ī potentia ad oēsſpecies huiuſmodi. Sꝫ qꝛ id quod habet actu formam: interdum non poteſt agere ẜm formam ꝓptaliquod impedimentum: ſicut leue non poteſt ferri ſurſum ſi impediatur: propter hoc Plato poſuit: ꝙ intellectus noſter naturaliter eſt plenus omnibus ſpeciebus intelligibilibus: ſed per vnioneꝫcorporis impeditur ne poſſit in actum exire. Sedhoc non videtur conuenienter dictum: qꝛ ſi habꝫanima naturalem cognitionem omnium: non vr̄eſſe poſſibile: ꝙ huiuſmodi noticia naturalis habeat tantam obliuionem: ꝙ neſciat ſe huiuſmodiſcientiam habere. Nullus enim obliuiſcitur ea q̄naturaliter cognoſcit. Sicut ꝙ omne totuꝫ ē maius ſua parte: et precipue eſt hoc inconueniens ſiponatur naturale eſſe animam vniri corpori: apparet etiam inconueniens iſtud ex huiuſmodi:qꝛ deficiente vno ſenſu: deficit ſcientia in homineeorum que apprehenduntur per illum ſenſum.Sicut cecus natus nullam habere poteſt noticiāde coloribus. Quod non eſſet ſi naturaliter omnium rerum intelligibilium rationes aīa habe̓t:Intellectus autem angelicus a pͥncipio ſue creationis fuit repletus huiuſmodi ſpēbus intelligibilius: ꝗbus intelligit ꝑfecte. Un̄ in libro de cauſisdr̄. Oīs intelligentia eſt plena formis .ſ. angeli: nōutem hominis..§. IIII.In anima non effluuntſpecies intelligibilium ab aliquibus formis ſeꝑaratis: vt dixerūt quidā .ſ. Plato ⁊ Auicenna. Sꝫalio et alio modo. Nam vt ponit. b. Tho. pͥma ꝑteq. lxxxiiij ar. iiij. Plato dixit formas rerum ſenſibilium per ſe ſine materia ſubſiſtentes: ſicut formam hominis quam nominabat per ſe homineꝫ⁊ formam equi ſeu ideam quam per ſe nominabat equum. Et ſic de alijs. Has igitur formas ſeparatas dicebat ꝑticipari ab anima noſtra ad cognoſcendum ⁊ a materia corporali ad eſſendum.Et ita ītellectus noſter ꝑ hoc ꝙ ꝑticipat ideam lapidis intelligit lapidem. Participatio autem ideeeſt per aliquā ſimilitudinem ipſius idee in particiꝑante ipſam per modum quo ab exemplato participatur exemplar. Et ſic ponebat ſpecies intel̓ligibites intellectus noſtri eſſe ſimilitudines quaſdāidearum ab eis effluentes. Sed Ariſto. probateſſe cōtra rationem rerum ſenſibilium ꝙ earum