Titulus. III.

Sed ad hoc reſpondetur ꝙ eligere viam tutioreꝫconſilij eſt non precepti: al̓s oporteret multos īgredi religionem in qua tutius viuitur qͣꝫ in ſeculo.Non ergo de neceſſitate oportet tutiorem eligerequando etiam alia viā poteſt eligituta. Sicut eniꝫdiuerſe vie tendunt ad vnam ciuitatem licet vnatutior alia ſit. Sic ad ciuitatem celeſteꝫ alius ſic alius ſic vadit ⁊ tute: licet aliquis tutiori modo. Iteꝫqꝛ dr̄ Eccle. iij. Qui amat periculū peribit in illo.Hinc eſt ꝙ. b. tho. ⁊ alij dicunt ꝙ ille qui agit id dequo eſt dubium. Utrum ſit mortale vel nō: peccatmortaliter: qꝛ periculo ſe exponit mortalis. Cumergo in aliqua materia morali ſunt varie ⁊ contrarie opiniones: ille qui adheret opinioni latiorꝭ vievidet ſe exponere periculo mortalis: qꝛ in dubiocum poſſit illa opinio eſſe falſa ⁊ contraria vera.Sed ad hoc reſpondetur: ꝙ vtiqꝫ ille qui agit ſciēter id de quo dubitat eſſe mortale permanente dubitatione mortaliter peccat: etiaꝫ ſi illud in ſe noneſſet mortale: ſumendo proprie ⁊ ſtricte dubitationem: vꝫ prout rationes ſunt eque ponderātes advtrāqꝫ ꝑteꝫ: nec magis declinat ꝗs ad vnam qͣꝫ adaliā. Sed ſi dubitet leuiter quis: ⁊ per modū ſcrupuli: ſicut dubitat ſeu formidat habēs opinionē d̓aliquo qꝛ ita inheret ipſi ſententie ꝙ tn̄ formidatde oppoſito. Sic agendo ꝯtra tale dubiū non peccatur: dū adheret opinioni alicuiꝰ doctoris: ⁊ hꝫ rationes probabiles pro ipſa magis qͣꝫ pro oppoſitaopinione: ēt ſi ipſa opinio quā tenet non eſſet vera ⁊ hoc niſi ipſa opinio ſumpta eſſet contra manifeſtum teſtimoniū ſcripture vel determinationē eccleſie. Talis .n. non oꝑatur in dubio mortalis: ſꝫ ẜꝫopinionem probabilem quod magis d̓clarabiturin ſeptima regula. Quod etiā greg. dicit Bonarūmentiū eſt ibi culpos agnoſcere vbi culpa non eſtdi. v. Ad eius. dicit glo. agnoſcere .i. timere ⁊ non ꝑaſſenſum firmū determinare. Hoc enim ſtultū eſſet ⁊ ꝑiculoſū ẜm cācellariū. ¶ Septima regula ēpro ſcrupulorū depoſitione preceptorum deſcretaepicanizatio .i. interpretatio vel declaratio. Eꝗtasenim quā phūs noīat epicheiā p̄ponderat iuris rigori ẜm iuriſꝑitos. Eſt aūt equitas iuſticia penſatꝭoībus circūſtantijs particularibus dulcore miſecordie temꝑata. Et ſapiens ait. Noli eſſe nimis iuſtus: nam nimis iuſtus eſt: ꝗ ꝑit in iuſticia ſua. pertinet aūt ad virtutē epicheie conſiderare non nudū de ſe preceptū ſed circunſtantias oēs particulariter ip̄m veſtientes. Unde phūs. v. ethicorum dicit: epicheia interpretatiua legum eſt melior qͣꝫ iuſticia legalis. Et ſcd̓m hanc virtutem epicheie poſſumus precepta dei ⁊ eccleſie prelatoruꝫ ſeu iudicum benigne interpretari: cuius eſt cōdere vel ſententiari. Et in foro ꝗdē contentioſo eius eſt interp̄tari: cuiꝰ eſt cōdere vel ſententiare. Sed in foro cōſcientie circa p̄cepta ⁊ hūana ⁊ diuina: dico ꝙ pertinet ad quēlibet pro facto ſuo. Si tn̄ rōnabiliter interpretetur. ¶ Et ſcd̓m ioā. d̓ amb. Septuplex doctrina per virtutem epicheie ſcrupuloſe conſcien

tie proficua dari poteſt. Quarum prima eſt interduram ⁊ benignam circa precepta ſententiam: ꝙbenigna eſt potius ceteris paribus interpretatiofacienda: quod etiam aſſerit Guilh. Huius rō eſqꝛ precepta dei et eccleſie non ſunt ad tollendanomnem ſpiritualem dulcedinem: qualis certetlitur quandonimis ſcrupuloſe ⁊ timide precepiuterpretantur. Secunda doctrina ẜm virtuteepicheie eſt ꝙ nec deus nec eccleſia per ſua preceta intendit obligare ad vix poſſibile alicui. Cū. n̄ẜm regulam iuris nemo poſſit ad impoſſibile oſligari: extra de re. iu. li. vi. Non ſolum. dicitur impoſſibile quod abſolute non eſt poſſibile. Sed ēvidetur interpretandum ẜm virtuteꝫ epicheīelege noua eſſe impoſſibile quod vix ē poſſibiloputa nimiam habens difficultatem: al̓s quō ſaluaretur illud. Onus meum leue Mathe. xi. Tetiā doctrina eſt: ꝙ nec d̓us nec eccleſia interis preceptis aliqueꝫ obligare ad hoc ꝙ ſit ia.i. talia precepta loco ⁊ tempore non obligant:bus eorum obſeruantia fieret ridiculoſum ſaapud diſcretos ⁊ bonos viros: patet igitur a ſuli de votis ⁊ diuino precepto deo reddendis:tamen ſi ſtulta ſint ſecundum doc. nullus obimplere: ad quod facit glo. Inno. ſuper. c. nouerde ſen. excō. ¶ Quarta doctrina eſt: ꝙ inbonorum vita alijs debet eſſe viuendi regtomagis quanto meliores ſunt. Un̄ Hierobonos ſemper ſectare meliores: propter qd̓ ⁊diſcipulos ſuos vocat ſal terre: qꝛ videlicet exribus probis ipſorum populi ſunt condiendratio huius regule eſt: qꝛ tales ſcd̓m virtutemcheie preſumi debent habere rectum iudiciuꝫhabent rectum affectum: ſicut ſanus bene iudde ſaporibus: qꝛ non habet guſtum infectum.Quinta doctrina eſt: qꝛ ī his que ſolula qꝛ prohibita: vt cōiter poſitiua p̄ceptacuſat vel ī toto vel ī tāto ꝯſuetudo ſi ſit jmo aliqn̄ tollit lege ſcriptā poſitiuā: vt di. iiij.tuimus. ⁊. §. ſe. Sicut .n. epicheia eſt interp̄tatgum: ſic ⁊ ꝯſuetudo eſt optima leguꝫ interprestra de conſue. Cum dilectus. ¶ Sexta doctiquā tradit pe. d̓ plaude in. iiij. ſenten. ꝙ honnon peccat mortaliter: nūqͣꝫ incurrit ſententiaꝫ: ecōicationis iuris. Cū .n. ꝑ excommunicatiohomīe nullus d̓beat eijci ab eccleſia niſi pꝫtali vero vel p̄ſūpto ſcd̓m. b. tho. in. iiij. qꝛ inpena eſt: ſic etiam cum ſententia iudicisiuſta: poteſt homo formare ſibi ꝯſcientiāpeccat mortaliter non incurrit ſententiamSeptima eſt ꝙ in quocūqꝫ caſu pretermit.re hoc quod lex imponit: poſſet excuſari a pecputa quia hoc facit ſine contemptu per virtutoępicheie ratione alicuius periculi conſideratipoteſt fieri quandoqꝫ contra verba legis.uertendo ad quartam omiſſam: dico ꝙ ipde aliquibus materijs moralibus doct. opinion-