Capitulum. X.

contrariarum: ⁊ tunc ſcrupuloſi dubitant quampartem poſſunt cum bona ꝯſcientia eligere. Procuius enudatione difficultatis notādū. ꝙ cū bonacōſcientia poteſt quis tenere vnam parteꝫ alicuiꝰopinionis: ⁊ ẜm ea operari: excluſo ſaltem ſcāduloque .ſ. ꝑsͣ habeat pro ſe notabiles doc. dūmodo talis opinio non ſit ꝯtra auctoritatem expreſſam ſacre ſcripture: nec contra determinationeꝫ eccleſiecatholice: ⁊ ꝙ etiaꝫ ex ꝯtrarietate talium opinionū non inducatur ad dubitandum: ſed bonaꝫ ſibiconſcientiam ⁊ credulitateꝫ formet d̓ eo qd̓ credittanqͣꝫ de probabiliori parte: ⁊ precipue qn̄ ꝗs adhibet diligentiam inquirendo an liceat: nec inuenitaliquid qd̓ eū ſufficienter moueat ad hoc qd̓ ſit illicitum. Ꝙ ſint contrarie opiniones inter doctores ſanctitate ⁊ ſcientiā maximos in via ⁊ materiamorali: aliqn̄ etiaꝫ ad ſalutem neceſſaria: pꝫ ꝑ exēpla. Nam. b. tho. in. iiij. tenet ꝙ poſt lapſum ī mortale non oportet aliquem ſtatim confiteri ſub precepto habita copia confeſſoris: niſi in pauciſſimiscaſibus qui ibi ponūtur di. xvij. Et cum eo tenetRicar. Sꝫ Hugo de ſancto victore ⁊ bonauentūra ſunt in hoc contrarie opinionis. Sanctitas aūt⁊ magnitudo ſciētia ip̄oꝝ nota ē toti eccleſie. Neutra autem illorum opinio reprobatur. Et ſi beatitho. opinio cōmunis teneatur que tamē nimis tuta videtur: Raimundus decretiſta ⁊ ſanctus ī ſūma teuet: ꝙ participare cū excōicatis maiori in loquela: cibo ⁊ huiuſmodi: in caſu non conceſſo: ſitmortale vniuerſaliter. Sed. b. tho. in. iiij. ⁊ ioh. an.⁊ archi. tenent ꝯtrariū cōiter ⁊ illud ꝯtrariuꝫ tenetur. Et ſic exempla innumera poſſent poni. Quodaūt dicit. b. tho. in quodlibeto. iij. q. iiij. arti. ij. quādo due ſunt opiniones contrarie de eodem: oportet alteram eſſe veram ⁊ alteram falſam. Si ergoille qui facit contra opinionem magiſtrorū: vt puta in habendo plures prebendas: faciens contraveram opinionem: non excuſatur a peccato cū faciat contra legem dei: qͣꝫuis non faciat ꝯtra ꝯſcīampec enī verba beati thome non poſſunt intelligi:niſi de his vbi manifeſte patet ex ſcriptura vel eccleſie determinatione: ꝙ ſit contra legem dei: ⁊ nōde illis intelligit vbi non apparet. Alias ſibi ꝯtradiceret in eodem libro: quod non eſt credendumItem vlricus in ſumma dicit: ꝙ ſi quis de aliquoagendo dubio magis peritos conſulat: d̓ quo nullam habet expreſſam auctoritatem: vtrum ita ſitvel non: dūmodo formet ſibi bonam conſcīam: ētſi res aliter ſe habeat qͣꝫ id quod ſentit ⁊ quod ſibiconſultum fuerit: excuſatur: qꝛ fecit qd̓ potuit: ⁊ d̓us plus non requirit. Item ex reſpōſis que videntur data ab alberto magno: habetur: ꝙ frater ſimplex vel quilibet homo cum ſalute poteſt ſequi inconſilijs quācūqꝫ opinionem voluerit: dūmodoalicuius doctoris magni opinionem ſequatur.Hoſti. etiam dicit extra de cogna. ſpi. ſuper. ca. Sivir. Ubi ſunt diuerſe opiniones ⁊ diuerſa iudiciaſemper humanior eſt preferenda ⁊ equior. Et ad

idem facit quod ait Aug. di. ix. Sana. Guilh. etiaꝫin glo. rai. dicit ꝙ in apicibus iuris: vbi dubitantetiam ſapientes excuſabilis eſt ignorantia. Uno ſialiquis bona fide partem illam vel illam elegeritnon debet ſuper hoc habere conſcientiam nimisſcrupuloſam. Item pe. de pal̓. ſuper. iiij. di. xvij. dicit ꝙ ſi confeſſor dubitaret: vtrum illd̓ de quo cōfitens non penitet nec confitetur eſſet mortale: etipſe confitēs dicit ꝙ conſilio peritorum illud fecitde quibus ex vita ⁊ ſcientia probabile eſt: ꝙ n̄ conſulerent niſi bene illi iudicio ſe poteſt conformareSecus autem eſſet: ſi eſſet certus d̓ oppoſito. Idēvidetur ſentire goff. de fontibus. In his .ſ. opinionibus contrarijs que tolerantur ab eccleſia vt dictum eſt. Et ꝙ debet proponere confitenti: ꝙ beneſtudeat de hoc: ſeipſum per prudentes informareeo ꝙ alij tenent contrariam opinionem: maximeſi ille contrarie opinionis confeſſor ſit inordinarius eius ⁊ ſic eum abſolueret. Idē ſentit ricardusclaromon̄. Non diſtinguendo vtruꝫ confeſſor eiꝰſit ordinarius vel non ordinarius. Ideꝫ poteſt haberi ex decretali extra de ſen. excom. inquiſitionitam in tex. qͣꝫ in glo. Ubi declaratur quando mulier vxorata incipit per nouam informationem dubitare an attineat viro gradu prohibito: quomodo ſe debeat habere in tali dubio circa exactioneꝫvel redditionem debiti coniugalis. Probatur ethoc idem tali ratione ſecundum cancellarium.Non plus nocet homini errare in articulo fidei: ꝗnon eſt declaratus adhuc ab eccleſia ꝙ ſit articulus de neceſſitate credendus: qͣꝫ neceſſe poſſit actꝰmoralis contra aliquod agibile perpetratus: quiaactus non dicitur eſſe certus ex ſcriptura aut determinatione eccleſie: ꝙ ſit illicitus. Patet hoc exeo ꝙ fides eſt tam neceſſaria ſicut virtutes morales ⁊ ſi non amplius. Sed conſtat cōmuniter apd̓theologos: ꝙ in materia fidei dum doctores ſentiunt contraria licitum eſt ante determinationeꝫ eccleſie tenere vnam partem vel alteram ſine periculo peccati: vel fidei vt patet in abbate loachim ꝗtenebat contrarium ad id quod magiſter ſententiarum dixerat in prima diſtinc. primi li. pro quomagiſtro ſententiarum eccleſia poſtmodum determinauit: extra de ſum. tri. c. damnamus. Nectamen dictus toachim incidit in hereſim aūt perfidiaꝫ: propter hoc ꝙ dicta ſua omnia ſubiecit correctioni eccleſie. Ergo a ſimili licet vnam opinionem in moralibus tenere: iuxta limitata ſuperiusvbi ſaltem magis ſapientes non ſentiunt contrarium: ⁊ vbi paratus eſt obedire eccleſie ⁊ ſcripture: ſi ei errorem explanauerit. ¶ Solet autem mouere ſcrupuloſos ⁊ detinere illud dictum Augu.Tene certum ⁊ dimitte incertum de peni. diſtinc.vii. ſi quis. Sed vbi in eadem materia moraliſunt contrarie ꝯpiniones doctorum: illa videtur tutior que eſt rigidior: et ſic potius amplectenda: ad quod inſtigantur. ſcrupuloſi. Sed adhoc reſpondetur ꝙ Augu. loquitur in dicto ca.