Capitulum. X.

teſtinum generat: dum vna cogitatio alteri recalcitrat. Seneca. Limidum nō facit aīum: niſi rep̄henſibilis vite conſcientia. Scd̓m maluꝫ eſt: qꝛ proximum enecat quia cum quis ab intra habituatꝰmala conſcientia: ad extra mala operari incipit: ꝓximo cauſa ruine inſiſtit. Und̓ apl̓s. i. ad Corī. viij.Si quis viderit eū qui habet conſcientiam in idola recūbentem: nonne conſcientia eius cum ſit infirma edificabitur ad manducandum idolatria: ⁊peribit inſirmus frater in conſcientia tua. Tertium munda immunda ſibi aꝑtitat ſeu facit. Ad Li.tū. i. c. Omnia munda mundis: inquinatis autem⁊ infidelibus nihil eſt mūdū: ſed inquinate ſūt eorum mens ⁊ conſcientia. ¶ Quartum malum eſt:qꝛ difficilem viam partitur cuꝫ iniuſtis: qui dicūtSapi. v. Ambulauimus vias difficiles. Qd̓ cōtrariū ſuadet apl̓s ad hebre. x. dicēs. Accedamus adſacerdotem magnū xp̄m cum vero corde in plenitudine fidei aſperi corda a conſcientia mala. Hinc⁊ Seneca. Mala cōſcientia ſepe tua eſt: ſecura nūqͣꝫ ¶ Quintum ad errorem adiuuat: ita vt nō nūqͣꝫ ad hereſim inducat .i. ad thimo. iiij. In nouiſſimis temporibus diſcedent quidam a fide attēdētes ſpiritibus erroris ⁊ doctrinis d̓moniorum inhypochriſi loquentiū mendacium ⁊ cauteriatamhabentium ſuam conſcientiam .i. corruptam ⁊ concupiſcentiam aduſtam. Sextum ad iehennamedificat. Omne enim quod eſt contra conſcientiaꝫetiam erroneā ſi durat vel qd̓ non eſt ex bona conſcientia: edificat ad gehennam. xxviij. q. i. Omnes.Septimum malum eſt qꝛ triſticiam continuatin magnum grauamen anime Sapi. xvij. Semꝑpreſumitur ſeua ⁊ perturbata ꝯſcīa. Et Iſidorus.Nulla pēa grauior qͣꝫ mala ꝯſcīa..§. IX.De conſcientia ſcrupuloſa poteſt exponi illud p̄s. Saluū me facit .ſ. deusa puſillāimitate ſpūſ ⁊ tēpeſtate: vbi tria pn̄t notariPrimum eſt ſcrupuloſe conſcientie ſanatio. ibi ſaluum me fecit.Secundum eſt ſcrupuloſe cōſcientie cauſatio: ibiA puſillanimitate.Tertiū ſcrupuloſe ꝯſcīe nociua aggrauatio ſeu ꝓpagatio: ibi. Et tempeſtate.Incipiendo autem a ſecundo vt ordinatius loquamur. Sciendum ꝙ ſcrupulus eſt vacillatio q̄dam cōſurgens cum formidine ex aliquibus coniecturis debilibus ⁊ īcertis. Unde videtur eē ſcrupulus id quod apud alios dicitur puſillanimitasque eſt tedio ſeu timore rerum aduerſaruꝫ iners⁊ inconſiderata tracti animi deiectio. Et ſic vtrūqꝫ.ſ. tam ſcrupulus qͣꝫ puſillanimitas importat inordinatum timorem. Unde ipſe ſcrupulus a ꝗbuſdam vocatur erronea cōſcientia: ab alijs timor cōſcientie: ⁊ ab alijs puſillanimitas: contra quod dicitur Eccle. vij. Noli eſſe puſillanimis in aīo tuo.ſciendū aūt ẜm albertum in li. de quatuor coeuisꝙ differentia eſt inter ſcientiam: fidem: opinioneꝫ

dubitationem ⁊ ſcrupulū: ſeu ſuſpitionem. Namſcientia proprie eſt eoꝝ que cognoſcuntur per cauſam ⁊ qꝛ impoſſibile eſt aliter ſe habere. Fides āteſt perfecta perſuaſio vnius partis ſeu concluſionis per multa probabilia vel auctoritatem dicētēEt hoc etiā appellatur credulitas ⁊ conſcientia.Opinio. autem eſt acceptio vnius partis cum formidine alterius: ita tamen ꝙ ad illam quam formidatur: non habetur ratio expreſſa: formidat̉ tamen propter debilitatem rationis alterins partisDubitatio vero eſt interminatus motus rationisſuper vtranqꝫ partem contradictionis per equalia media ita ꝙ non magis pendet ad vnam partēqͣꝫ ad aliam: ⁊ hec etiā dicitur ambiguitas. Demuꝫſcrupulus ex leuibus cōiecturis ſeu medijs ⁊ ml̓tum debilibus: mouetur ad vnam partiuꝫ. Et hicetiam dicitur ſuſpitio et puſillanimitas ſpiritusque repellenda eſt. Und̓ dicitur. vi. q. i. oues. Omnes ſuſpitio potius abijcienda eſt qͣꝫ acceptanda.Et ratio ſignatur in tertia parte cum dicitur. Et tēpeſtate. In qua quidem tertia parte notatur effectus nociuus qui ſequitur ex ipſa puſillanimitateſeu ſcrupulo. Inducit enim ad quoddam tedium⁊ triſticiā aggrauantē aīum: vt nil boni ei agebeat: ⁊ ſic velut tempeſtas que deſcendit in egꝯſūpſit omne quod reperit virid̓. Sic triſticiā procedens ex ſcrupulo conſumit vigorem ⁊ robur aīDiminuit etiam audaciam aliorum ad bonūſui exemplo: propter quod dn̄s precepit ꝙ hi quierant cum gedeone pugnaturi contra hoſtes formidoloſi ⁊ puſillanimes: non irent cū alijs: ſed reuerterentur domū: ne vꝫ ex timore fugiendo aliorum audaciam debilitarent: vt habetur iudicumvij. Et in figuram ſcribitur ione .i. ꝙ hi qui nauigabant cum iona propheta: orta tempeſtate in mari omnes timuerunt valde: ſed ipſo iona ab eis ſemoto ceſſauit tempeſtas et ſecuri facti ſunt. Iducit demum ſcrupuloſa conſcientia tempeſtatdeſperationis a qua liberari ſe petebat. p̄s. dicensNon me demergat tempeſtas ſcilicet diſperatiōisUnde ⁊ bern̄. Puſillanimitas parat perturbationem: perturbatio deſperationem: deſperatio verointerimit. In cuius figura legitur. i. Macha. ij. ꝙquidam ſcrupuloſi ex ſocietate machabeorum:quia noluerunt ſe defendere contra hoſtes bellantes aduerſus eos in die ſabbati: timentes ne propter hoc violarent ſabbatum occiſi ſunt ab eis.Cauſatur autem iſta ſcrupuloſitas ſeu puſillanimitas inducens tempeſtatem multorum malorum: quandoqꝫ ex complexione ad timoremidonea: vt eſt complexio frigida: puta in feminisvetulis et melancolicis. Timor enim naturaliterſecundum damaſcenum cor conſtringit ſicut etfrigida conſtringunt et congelationem faciunt.Ad quem motum contractionis imagimatio mouetur a timoris diſpoſitione ita vt concipiat quisaliquod eſſe futuruꝫ malum: et per conſequensfugiendum. ¶ Quandoqꝫ cauſatur puſillanimi-