Titulus. III.

mitarū qd̓ perpetrare volebant in hoſpites ſuosvoluit flagitiuꝫ flagitio ꝯmutare: offerendo filiasꝯmixtioni: ne illi paterentur īiuriam. Ut pꝫ Gen̄.xix. Ubi notandum: ꝙ ī loth fuit duplex voluntasUna rationis vel deliberationis: qua voluit hoſpites ab iniuria liberare: ⁊ hec eſt ꝯmendanda etimitanda: alia fuit ex perturbatione: qꝛ filias crimini voluit exponere: ⁊ hec eſt aliqualiter excuſāda: ſed non imitanda. Et qꝛ in loth fuit turbatio īſenſualitate non in ratione deliberata: ſed ſubditꝰmotus fuit in eo: ideo peccatum fuit veniale. Aliotn̄ dicunt ꝙ peccauit mortaliter. ¶ Quinto ꝯtīgitligatio ex ebrietate. Et ſi ebrietas accidat ex excedenti ⁊ libidinoſa potatione vl̓ aduertenter: eſt ibi⁊ pena ⁊ culpa ⁊ cauſa culpe que in ebrietate committitur. Sicut accidit loth quando īebriatus fuit a filiabus ſuis Gene. xix. Rainerius poſt Tho. īſumma.¶ Capitulum nonum de ſindereſi.Indereſis non eſtpotentia anime: ſed quidam habitus.Circa quaꝫ tria poſſunt conſiderari .ſ.quidditas: īpeccabilitas ⁊ inextinguibilitas. ¶ Etquantū ad pͥmuꝫ ſciendum: ꝙ ſindereſis eſt ꝗdaꝫconnaturalis habitus ſiue ꝯnaturale lumen: cuiꝰactus vel officium eſt hominem retrahere a malomurmurando contra peccatum: ⁊ inclinare ad bonum. Ꝙ auteꝫ in nobis ſit iſtud lumen .ſ. ſindereſis: probatur ſic. Sic̄ .n. in anima noſtra ē aliꝗs habitus vel aliquod lumen reſpectu cognoſcibiliuꝫquem habitum vocamus intellectum principioꝝ.ſ. lumine intellectus agentis: ita in anima noſtra ēquidam habitus naturalis: ſiue quoddaꝫ lumernaturale principiorum operabilium: que ſunt vniuerſalia principia iuris naturalis: qd̓ .ſ. lumen vocamus ſindereſim: q̄ omni malo reſiſtit: ⁊ omni bonō conſentit. Unde aug. in li. de baptiſmo paruulerum diffiniens ſindereſim dicit ſic. Sindereſis ēlumen īnatuꝫ ⁊ aīe ꝯcreatuꝫ: q̄ dirigimur ⁊ mouemur ad faciendum ea: q̄ pertinet ad iuſtificationēculpe ⁊ pene: ⁊ ademptioneꝫ gl̓ie. Hāc baſilius appellat naturale iudicatorium. Ita ꝙ ſindereſis etnaturale lumen rationis quo reſiſtimus oī malor⁊ aſſentimus naturaliter omni bono. ¶ Pro cuiꝰdeclaratione ſciendum ꝙ ratio anime hꝫ tria facere .ſ. cognofcere deliberare: ⁊ iudicare. Primo eniꝫeſt cognitiua operabiliū. Et talis ratio non eſt ſindereſis. Cuius ratio eſt: qꝛ in cogntatione boni vl̓mali vt ſic: non conſiſtit meritum vel demeritum.In ſindereſi autem ſic. Secundo modo ratio eſtdeliberatiua operabiliū: ⁊ talis etiaꝫ ratio non dicitur ſindereſis. Cuius ratio eſt. Quia ẜm cognitionem deliberatiuam contingit peccare. Sindereſis autem peccare non poteſt. Tertio modo ratio ēiudicatiua operabilium: ⁊ hoc duobus modis: vꝫ

vel operabilium que ad mores non ſpectant: ⁊ talis ratio n̄ eſt ſindereſis: vel credibilium aut operabilium que pertinent ad bonos mores: ⁊ tale lumen naturale rationis dicitur ſindereſis. Iteꝫ nota ꝙ licet ſindereſis naturaliter inclinet ad bonūnon tn̄ in opus meritorum ex puris naturalibusſine gratiā dei. Item liberum arbitrium nonidem qd̓ ſindereſis. qꝛ liberum arbitrium hꝫ iucium de particulari operabili. Sindereſis autemde operabili iudicat in vniuerſali. Sed nec ſindereſis eſt idē qd̓ ꝯſcientia: qꝛ ꝯſcientia recipit errorem ⁊ ꝑturbatione: n̄ autem ſindereſis. Tn̄ ꝯſcientia ex parte ſuperiori ẜm rem reducit̉ ad ſindereſim. Tho. pͥma parte. q. lxxix. arti. xij. Et in qͣſtionibus de veritate. Et alexander ſcd̓a parte ſummeRainerius. Quantum ad ſcd̓m .ſ. impeccabilitatem: ſciendum ꝙ ſindereſis peccare non poteſttriplici ratione .ſ. oppoſitionis: operationis: ⁊tationis. Et primo ratione oppoſitionis: probaſic. Sindereſis ⁊ fomes opponunt̉ eo ꝙ ꝯtrariasinclinationes hn̄t. Sꝫ fomes ſemꝑ inclinat ad malum: ergo ſindereſis ſemper inclinat ad bonū. Sꝫcūdo .ſ. rōne natural̓ oꝑationis: ꝓbat̉ ſic. Qd̓ natiraliter ineſt ſēꝑ ineſt: ſꝫ naturale eſt ſindereſi: qmurmuraret ⁊ reſiſtat peccato: qd̓ eſt ꝯtraruꝯſētire peccato ergo nūquā ī malū ꝯſentit: ⁊ ꝑnunqͣꝫ peccat. Tertio .ſ. rōe imitationis: ſic proSindereſis reſpicit ⁊ imitat̉ ſuꝑiorem partē reſicut fomes inferiorē. Sꝫ pars ſuperior rōis peccare n̄ pōt: ergo nec ſindereſis. Tho. in qͣſtionibꝰveritate Rainerius. ¶ Circa tertiū .ſ. eius inexguibilitatē: ſciendū ꝙ ſindereſis quātū ad eiꝰetum ꝗ ſunt īclinatio ad bonū. ⁊ diſplicētia mali cipe. Cum q̄rit̉ vtrū poſſit extingui: ſciēdū ꝙ hectinctio pōt ītelligi quadruplex. Prīo ex ꝑte hatualis luminis. Et ſic nō pōt ſindereſis extingqꝛ ſicut īpoſſibile eſt ꝙ aīa priuet̉ lumine ītpriuet̉ lumine ſindereſis: cū ſit de natura ipſiꝰ aīScd̓o mō pōt intelligi ſindereſis extingui: exoriganice leſiōis ⁊ hoc mō non corrumpit̉: ſed aliqn̄ extinguit̉ .i. ītercipit̉ actꝰ eius ī n̄ habentliberi arbitrij: vel in non habentibus vſū rōpter īpedimentū proueniens ex leſione orgcorporaliū: a ꝗbus rō noſtra indiget accipere.tio modo pōt intelligi extingui ex parte⁊ hoc modo non in vniuerſali ſꝫ in partitus ſinderiſis reſpectu particularꝭ eligibilrabilis extīgui pōt. Qd̓ pꝫ qꝛ vis ꝯcupiſcealterius paſſionis ita rōem in particulari abſovt in eligendo ſindereſis vniuerſale iudiciū: actum particulare nō applicet. Quarto mō pōt irligi hec extinctio ex parte criminis. Et ſic illehabitum alicuius vitij: eſt quidā corruptꝰ circcipia operabiliū. Non ꝗdem in vniuerſali ſꝫ