Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. III.

priꝰ videbat. Hꝫ āt iſtud ſpeculū tres ꝑtes ẜmipſa ſcriptura veteris uoui teſtamenti trifariamdiuidi poteſt videlicet in in libros legales annectendo eis hiſtoriales: libros ſapiētiales librosprophetales in qͣlibet harum ꝑte videmus deuꝫcum ꝑfectionibus ſuis lꝫ obſcure. Et in ꝑte ꝗdēlegali hiſtoriali videmus deū ſua oīpotentia.cum ī li. Gn̄. agit̉ de creatione reꝝ a deo. In exo. videmus eius clemētiam: ppl̓m hebraicum eduxit de duriſſima ſeruitute egypti conduxit deſertum: paſcēs manna celeſti: et a multis moleſtijseos liberauit. In leuitꝭ oſtendt̉ ſit maxīa reuerētia: dum ſacrificiā ml̓ta et varia voluit ſibi offerriIn li. numeri d̓p̄hendit̉ eiꝰ patientia ipſe ꝯtra ſe moyſen aaron vicarios eius iraſcentes murmurantes ex quo eos exterminauit. In ꝗnto legis libro .ſ. deutronomij videre potes eiꝰ ꝑſeuerantiam: longanimiter eos tolerans vt ꝑuenirent adcertam repromiſſam. In li. ioſue videbis maximāeius fidelitatē: in introducendo ppl̓m illū in terrālacte melle manātē: proſtratꝭ habitatoribus eiusꝓut ꝓmiſerat abrahe ſemini eius. In li. iudicuꝫmāifeſtat̉ iuſtīa ſua pūitiua: ex totiēs ppl̓ꝫ ſuūhebraicū ſb̓iecit eoꝝ inimicꝭ finitimis ī ẜuitutē redegit annos plures: qͦtiēs deum offenderunt. Inli. ruth vide̓ potes dei pietate īdeficienteꝫ: qꝛ ruthmoabitide noemi ſocrui eius valde deſolatꝭ afflictis egregie prouidit. In qͣtuor li. regū cum duobus palyppomenon apparet gratia ſua: in electōedauid ſuꝑ regnuꝫ ppl̓m ſuū cuꝫ dilatione exatatione ipſius: ac etiam ſalomonis. In li. eſdre noͣprudētiā ſuā euꝫ direxit ad petendam obtinendam licentiaꝫ a cyro dario de reuerſione a babylonia ī hieroſolymam cum vaſis ſcīs. In tobia: vtdet̉ dei magnificentia: cum ip̄ꝫ tobiam d̓pauꝑatuꝫ cecum ita magnificauit ēt ī tp̄alibꝰ. In iudith: habes dei magnanimitatē īducendo ip̄am ad tam arduū opꝰ .ſ. decapitationis holoferni. Liber heſtertibi d̓monſtrat quantū deꝰ ſit diſcretꝰ: laq̄uꝫ mortquē p̄parauerat aman ꝯͣ mardocheū iniuſte retorquens in eum. In li. iob: videbis mirabileꝫ d̓i prouidentiam dum ip̄m iob ſine culpa ſui pͥuatumſubſtantia: filijs ſanitate: vxore amicꝭ ſubſānantibꝰ: attendens illa oīa ex dei ordīatione ſibi prouenire: gr̄as egit: demūqꝫ d̓o diſponēte. oīa rehabuitamiſſa: duplicatāqꝫ ſubſtantiaꝫ. In li. machabeoꝝreꝑies magnam tolerantiam longanimitateꝫ: potiꝰ eligētes feni cibo veſci mori ī bello: qͣꝫ ꝑticepfieri trangreſſiōis legꝭ. In nouo teſtamēto ī leg.ſ. euangelica totum videbis deuꝫ ſūme ad nosbeniuolū. Nam in pͥncipio mathei vides eum ꝑꝑnos hoīeꝫ ſcm̄ ex virgine tn̄ generatū. Marcꝰ tibi on̄dit vt nr̄m doctorem p̄dicatorem tanqͣꝫ leonem clamantem in deſerto. Lucas tibi īſinuat noſtrū redemptoreꝫ tanqͣꝫ vitulū in paſſione oblatū.Ioannes vero tanqͣꝫ nr̄m p̄miatorem vt aꝗla volans in celū. Actus apl̓oꝝ hiſtoriales medicinalibus exemplis ip̄m deū nos iuuare oſtendunt.Scd̓a ꝑs huius ſpeculi vꝫ libroꝝ ſapientialiuꝫ

videre nos faciunt deum ſapientiſſimū. Et in preuerbijs ꝗdem docet ſapīam ſeu prouidentiam ieconomicam quēlibet vt filium in moribus inſtriens. Incipientes a muliere mala .ſ. concupiſcentiavel doctrina heretica: vel gentiliū ſcīa cautos reddens. In eccleſiaſten: docet ſapientiam monaſticāſe regulantem ad mūdi contemptn proficientesinducens. In cantico canticoꝝ: docet ſapientiamheoricam ſeu guſtatiuam per verba ſuauia amoris plena: vt inter ſponſum ſponſa perfectos erigens. In li. ſapīe. Sapientiam ſeu prudentiam regendi alios docet. Diligite inꝗt iuſticiam qui iudicatis terram. Cognitionem veri dei cuꝫ ſapore neceſſariam oſtendens. In eccleſiaſtico videtur: qn̄oīs ſapientia a domino deo eſt cum illo fuit eſtante euum. Epiſtole quoqꝫ apoſtolorum Petri ePauli: Ioannis: Iacobi: Tadei. que correſpondēt ſapientialibus libris ſapientia diuina pariter humana plene ſunt. Et qꝛ omnis ſapientia ab ipſo deo ſapientiſſimo eſt. Ideo dicit Iacobus. i. c.Si quis veſtrū indiget ſapientia. poſtulet a deo odat omnibus afluenter. Tertia pars huius ſpeculi ſūt libri prophetales etiam deum nos videre faciunt. Et li. quidem Iſa. videre poſſumus ipſum deum benigniſſimū ex vocatione gentiū frequentiſſime ibi prenunciata ex ſuſceptione finaliliideorum in fine reuertentium. In Hieremia: videmus eum ſeuerum rigidum frequenter: videlicet cōminantem captiuitatem illius populi in babyloniam propter peccata eorū tandem exeq̄ntem. In Ezechiele: videmus eius equitatem:veniam promittit peccatori reuertenti: penaſto ſe ab eo auertenti. In daniele videtur ipſe eſſecunctorum futurorum preſcius: dn̄ium vnſale obtinere ſuper omnia regna mūdi: eaqꝫ da mutare ſcd̓m beneplacitum ſuum. In pſoſtendit ſe placabilem exorabilem petenac multum liberalem. In duodecim prophetꝭ minoribus lux veritatis eius maxime apparet ex. xijradijs fidei .i. articulis ibi comprehenſis. In prophetia vero apocalypſis Ioānis oſtenditur eiustremenda maieſtas in plagis ab eo īmiſſis. Et ſicper iſtud ſpeculum videmus nunc deū etſi obſcure tn̄ multipharie. Unde Greg. dicit in. ij. moral̓.ſcriptura ſacra aꝑte dicitur ſpeculum: quia in evelut in ſpeculo pulchra fidemqꝫ noſtrā ītuemur deum ex ea plenius cognoſcimus certius qͣꝫquaſcūqꝫ doctrinas gentiliuꝫ vnde ipſa maximaſapientia dicitur.F1LQuintuꝫ ſpeculuꝫ ē iuſticia v̓tualis de dicit phūs. ē oīs v̓tꝰ mirabiles ſplendores ſunt ī ea: nec heſperus nec lucifeteſt ita clarꝰ. Et iſtā iuſticiam videmus deum inhabentibus ipſam: ſicut per radium ſolis de nocte videmus lunaꝫ ſtellas. Sicut enī luna ſtelleſecūdū quoſdā lume recipiūt a ſole: ipſo occidēteex diffuſione radioꝝ eiusⁱ ſupra noſtrū emīſperiūluna ſtelle ab eo illuminate nobis lucent: niſi nu