Titulus. III.

dn̄s ⁊ laudabilis nimis: ⁊ magnitudinis eius nō ēfinis. Tante magnitudinis dr̄ eſſe celū a ſapiētibꝰꝙ ſi denouo crearentur tot terre ⁊ tante. quanta ēea que nūc ē quot ſt̓ grana et arene maris: omnesfimul nō adequarentur magnitudini celi: qui tn̄plures ſūt: ſꝫ ⁊ ſi ſtellas celi ille poſſet dinumerarepoſſet guttas maris qͣꝫ plurime ſūt: multo maiorestota terra: que terra etſi in ſe magna ſit: maior tn̄ ēaqͣ ⁊ multo maior aer ⁊ ignis ſpera aere maior.Quis etiā dinumerare poſſet multitudinē piſciuꝫſpēbus īnumeris? Numeꝝ auiū? quātitatē beſtiarū terre domeſticaꝝ ⁊ ſilueſtriū: Quot ſūt generaarboꝝ: quot ſpēs herbarū: quot lapides p̄cioſi: qͦalia creata nobis ignota. Et haꝝ creaturaꝝ aliquan̄ ſolū ſūt maxima multitudine ⁊ magnitudine cōtinua: ſꝫ et ꝑpetuitate ſēꝑ durātia: vt elemēta et corpora celeſtia. Et cū nulla haꝝ ſe facere potuerit: ſedoēs clamant illud p̄s. Qm̄ ipſe fecit nos et non ip̄inos. Sic ꝑ ea videmus tanqͣꝫ in ſpeculo rōis: eaꝝſactoreꝫ eſſe deū nr̄m ⁊ ſūme potentē. Accedat: ⁊ait Ambro. q̄cūqꝫ creatura ⁊ faciat tale celū ⁊ taleꝫterrā: ⁊ dicam qꝛ d̓s eſt. Sꝫ qꝛ nulla creatura hocfacere pōt: ꝯſtat illū eſſe deum: ꝗ hec oīa facere potuit. Eſt .n. potentie infinite ex nihilo aliꝗd facereſicut ⁊ cūcta a deo ipſo creata ſunt ẜꝫ illud. ij. Macha. vij. Ex nihilo fecit ea deus ⁊ hoīuꝫ genus. Etſic ꝑ ſpeculū nūc videmus deū. ¶ Scda ꝑs huiusſpeculi eſt rō q̄ elicit̉ ex virtute ⁊ pulchritudine creaturaꝝ. Neqꝫ .n. eſt alia ita minima creatura q̄ careat ſua propria virtute: non petrula: non penula:non pellis: non pilus: ꝗ nō habeat ſuam virtutemnon herba: non fructus: nō flos: nō aīal. quod nōhabeat ſuā bonitatem. Et lꝫ naturales multa dixerint de proprietatibus ⁊ virtutibus reꝝ: nihil eſt ꝙcognouerūt vel ſcripſerunt reſpectu virtutū ignotaꝝ. ⁊ q̄ nunqͣꝫ ſcientur ab hoībus: pulchritudo ētipſaꝝ mirabilis eſt. Et vt melius intelligas: ꝯſidera inſimū elementoꝝ .ſ. terrā: q̄ cū videat̉ deforisturpis in viſceribus ſuis eſt ſpecioſiſſima ⁊ virtuoſiſſima. Si .n. terra in ſe nō haberet magnas virtutes ⁊ pulchritudines abſcōſas: vnde ex ea poſſēteduci metalla: auꝝ .ſ. ⁊ argentū: ſtāgnuꝫ: es: aurical̓cū: ferꝝ: plūbū. Un̄ formatur ſuauia inſtr̄a organorū: tibiaꝝ: cibaloꝝ: cāpanaꝝ: ⁊ huius. Ex radicibusterre egrediūtur illa ligna: de quibus fiūt ſuauiainſtr̄a: vt leutha: cythara: lire: viole: bifferi: ⁊ alia.Et ex metallis ⁊ lignis natis ē terra cōpingūt̉ dulcia pſalteria: arpe: ⁊ alia. O quot pulchri flores naſcūtur de terra: roſe: lilia: viole: qͣꝫpulchri ⁊ ſuauesfructus. Quanta differentia ⁊ ſuauia vinā: vernacia: maluatica: greca: tribiāica: muſcatella: alba: rubea: potentia ⁊ debilia ꝯfert nobis. Quot generabladoꝝ. Quot arōata colligūt̉ ex ea. Cinamonū ⁊balſamū: aromatizās: canella: mirrha: nardus: crocus: piper: zīziber: nuces muſcate: garioſali: zucharum: ⁊ alia multa. Nō ergo terra ita eſt turpis vtapparet: cum in ſe habeat tot pulchra: tot virtuoſaEt tamen ita vilis eſt ꝙ pedibus calcā: ⁊ oīs turpitudo ⁊ putredo in eā proijcitur ⁊ in ipſam ꝯuertit̉

Uiliſſima eſt terra int̓ oēs creaturas: ſed nobiliſſima ẜm nr̄am capicitatē: tot pulchra ex ſe producēsEt in tantū nobil̓ ꝙ affectus noſter deceptus nōvidetur aliud querere qͣꝫ res ipſius terre. Si gͦterra eſt ita nobilis: pulchra: vtilis ⁊ ꝯcupiſcibilisquāto nobilior eſt aqua que ipſa ē precioſior. Etaer ꝑfectior aqua: ⁊ ignis aere. Et celi multo nobiliores: pulchriores: et v̓tuoſiores elemētis ſuntCōſiderat inde mēs ī ſpecl̓o rōis qm̄ oīs virtus ⁊pulchritudo effectus alicuius eſt nobilius ⁊ ꝑfectius in ſua cauſa. Et iō cum deus ſit oīs cauſa: videt: qm̄ ſecūdū Boetiū de philoſophca ꝯſolatiōeMūdum mēte gerens ſimiliqꝫ imagine formansPulchrū pulcherrimus ipſe. Hac rōne motus ſapiens oſtendit vanitatem ⁊ ſtulticiā gentiliū: quicreaturas deos putauerūt ex pulchritudine ⁊ vtute eaꝝ inſpecta cum ipſe verꝰ deꝰ pulcherrimus ſit⁊ pulchritudinē ⁊ virtute cunctis rebus ipſe tradiderit. Un̄ dicit vani ſunt oēs hoīes in ꝗbus nonſubeſt ſcientia dei .i. vera cognitio de deo. Et ſequitur: ⁊ de his que videntur bona nō potuerunt intelligere eum qui eſt: nec oꝑbꝰ attēdentes agnouerunt ꝗs eſſet artifex: ſed aut ignem aut ſpm̄: aut citatū aereꝫ: aut giꝝ ſtellaꝝ: aut nimiā aquā: aut ſolēaut lunā: rectores orbis terraꝝ d̓os putaueſi ſpe d̓lectati d̓os ſciāt: quāto his dn̄ator eocioſior eſt. Speciei .n. generator: hec oīa conſtituit.Aut ſi virtutem ⁊ oꝑa eorū mirati ſunt: int: lligātab ipſis: qm̄ qui hec cōſtituit: fortior eſt illis. A magnitudīe enī ſpeciei ⁊ creature: cognoſcibiliter poterit eorū creator videri. hec oīa Sapi. xiij. ¶ Tertia ꝑs huiꝰ ſpeculi eſt ratio formata ex motu rerOīa .n. creata aliquo mō mouent̉. Iuxta illd̓ Btij. Stabiliſqꝫ manens dās cuncta moueri.uent̉ .n. aliqua ꝑ generatōem ⁊ corruptionē fiſubſtātialis: puta elemēta ⁊ elem̄tata. Alia ꝑ mutationē qualitatis accidental̓: vt cū ꝗs mouetur ſeumutatur de calido in frigidū: ⁊ ecōuerſo: de ſano īinfirmū: de bono ī malū: ⁊ econuerſo: vel de etateī etatē: vt de iuuene ī ſenem. Mouentur alia localiter ſic̄ aīalia ⁊ corpora celeſtia. In his igitutibus corꝑalibus cū nil poſſit mouere ſeipoē qd̓ mouetur ab alio mouetur: ſic̄ aīalia mouentur ex motu celi: ⁊ celi mouentur ad motū āgeli: etāgelus ad motū alteriꝰ: ⁊ cū n̄ ſit procedere in īfinitu. oꝑꝫ deuenire ad vnū pͥmū motorē: ꝗ oīa moue⁊ ip̄e īmobilis perſeuerat. Et hic eſt verꝰ d̓us et dn̄snr̄. Qui dixit Malachie. iij. Ego deꝰ ⁊ n̄ mutor. Etſic videmꝰ nūc deū ꝑ ſpeculū rōis dicte īternal̓: vpoſſumus dice̓ illd̓. ij. Petri. i. c. ſpecl̓atores facti īlius magnitudinis gl̓ie .i. ex ſpeculo rationis factiſumꝰ videntes magnitudinem d̓i glorioſi celi enarāt gloriā dei ita ⁊ alia īferiora ip̄m. .§. VII.Tertiuꝫ ſpeculuꝫ ē creatura corporalis. Sic̄ .n. celi enarrāt gloriā dei: ita⁊ alia īferiora ip̄m nobis manifeſtāt. Et hoc ſpeculū habet tres partes vn̄ deū videamus. Et primaeſt ordo creaturaꝝ cū perſeueratione. Scd̓a eſt ad