Titulus III.
ſciendū ꝙ cū aīa ſit virtutis finite: ⁊ quelibet eiuspotentia cū actualiter exercetur ī vna vehemeteroportet ꝙ remittatur vel ceſſet ab actu aliaꝝ. Sic̄cū quis facit aliꝗd opus qd̓ reꝗͥrit attētione: vt pīgendo: ſculpendo: ſcribendo: non pōt pro tūc ītelligere aliꝗd arduum. Oportet ergo ſi ꝗs dꝫ ſpeculādo deum ītueri: ꝙ ceſſet ab alijs corporalibus actibus. Et propterea deus p̄cepit die ſabbati: cui nōſuccedit dn̄ica ⁊ alia feſta: vt vacarent ab oꝑibꝰ mamualibus: vt ſic meliꝰ poſſent diuinis ītēdere. Inhuiꝰ figuram Iacob pͥus dictꝰ eſt iacob: qd̓ īterp̄tatur ſupplantans: exīde iſrl̓ qd̓ īterp̄tat̉ vidēs deūGen̄. xxxij. ad ſignificandū ꝙ opꝫ pͥus vitiā ſupplātare: an̄qͣꝫ poſſit ſubtiliter ſpeculādo deum videreEt hoc ē ꝙ dicit: vacāte .i. ceſſante pͥmo pͥncipalitera peccatis q̄ tollunt ꝗetē mentꝭ ⁊ obſcurāt ītellectūIuxͣ illud Iſa. lvij. Cor īpij quaſi mare feruēs qd̓ꝗeſcere nō pōt. In aqua āt turbata nō clare ītuet̉ſꝫ ꝗeta. Uacate etiam ab exterioribꝰ exercitijs ⁊ occupatōibus: q̄ ⁊ ſi bōe ſūt: tn̄ obnubilāt ſeu diminuūt ſpeculationeꝫ. In huiꝰ figurā. Lia ⁊ ſi pluresfilios generaret: lippis tn̄ oculis erat. Rachel aūt⁊ ſi infecūda tn̄ venuſtū ⁊ pulchꝝ habebat aſpectūEt interp̄tat̉ viſū pͥncipiuꝫ: quā ꝑ maxīe ſuꝑ aliasdilexit Iacob: vt habet̉ Gen̄. xxix. ⁊ ſignat ſpeculationē ſiue aīam ꝯtēplatiuā: q̄ in ſpeculatōe deū intuet̉ pͥncipiū oīuꝫ. Hec etſi ſterilis ſit filijs occupationum exterioꝝ ꝗbꝰ aīe ꝑ fidem d̓o generāt̉: tn̄ qꝛmagꝭ ⁊ feruentꝭ olligit deū: ꝑmaxīe ip̄ia a deo diligit̉. Uacate qͦqꝫ .i. ceſſate a tumultibꝰ cogitationūqͥ īpediūt ſubtilē īueſtigationem: Un̄ ⁊ ſaluator dixit. Intra cubiculū .i. ſecretū mentis: ⁊ clauſo oſtio.ſ. ſenſuū īterioꝝ alijs rebus extraneis: ora patremtuū Math. vi. Oratio aūt ẜm damaſcenū eſt aſcenſio ītellectus ī deū .ſ. ꝑ ſpeculatōem.Quantum ad ſecunduꝫclarū eſt ꝙ ſic̄ hn̄s viſū corꝑalem n̄ videt rē niſi actualit̓ oculū ad illā dirigat ītuendā: ſic ⁊ hn̄s ītellectū qͣꝫtūcunqꝫ ēt acutū deū videre ſeu cognoſceren̄ pōt niſi actualiter intellectꝰ ferat ī eū. Sꝫ cū dirigitur ī deuꝫ: videt eum ꝑ fidē ī via: ꝑ ſpēm ī pr̄ia.Et ẜm Aug. viſio ē tota merces .ſ. fundamētaliterex viſione .n. ſeꝗtur neceſſario dilecto ⁊ fruitioUn̄ ipſe Aug. in fine. de ciui. dei dicit. Ibi vacabimus ⁊ videbimꝰ: videbimꝰ ⁊ amauimꝰ: amauimꝰ ⁊laudauimꝰ: vbi noͣtur gaudiū fruitōis. Et ſicut videntes vnā rem ⁊ eādē pleniꝰ vident ⁊ plures eiusqualitates ⁊ circūſtātias: ꝗ acutioreꝫ viſū hꝫ. Sic̄etiā ī pn̄ti maiorē cognitionē de deo hꝫ vnus fidelis qͣꝫ alius: ac etiā d̓ alijs rebꝰ. Sic ī pr̄ia lꝫ oēs videāt deū: qd̓ eſt vnū denariū ꝯceſſū oībꝰ laborantibꝰ ī vinea dn̄i: tn̄ acutiꝰ ⁊ perfectiꝰ videt vnꝰ qͣꝫ alt̓ ⁊ꝯn̄r magꝭ eo fruit̉. Et hͦ ē ī domo pr̄is eē ml̓toſ māſiōes Io. xiiij .i. dr̄as p̄mioꝝ. Nō obſtat his qd̓ dr̄Exodi. xxxiij. Nō .n. videbit me hō ⁊ viuet. Et illd̓Iohānis .i. deū nēo vidit vnqͣꝫ. Pōt .n. hoc ītelligidupliciter: vꝫ ꝙ nō videt deū nec videre ī gloria
pōt hō. i. carnaliter ⁊ ſenſualiter viuēs ẜꝫ Ioh. caſſianū. Alio mō ꝙ hō i. creatura rōnalis viuēs vita ſenſitiua ſeu vtens ſenſibꝰ: n̄ poteſt deū videreſgl̓ia. Sꝫ aīa ſeparata n̄ vtit̉ ſenſibꝰ cū corpꝰ n̄ habeat: ⁊ iō videre poteſt deū ẜm Iho. In. corpore etiāpoſita alieata a ſenſibꝰ poteſt videre deū per eēntiam. Sic̄ vidit paulus ī raptu ſuo. Uiſiōe ēt guſtatiua n̄ videt ho. i. carnalis deū ī vita iſta: ſic̄ virtuoſe. De qua p̄s. Guſtate ⁊ videte ⁊c̄..§. III.Quantum ad tertium.nota ꝙ deus ẜm Anſelmū ē quo melius excogitari n̄ pōt. Eſt .n. vniuerſale bonū: vn̄ ⁊ moyſi dixitAſcēde ī mōtē ad me oſtendā tibi oē bonū .i. me ipſū. Et qꝛ ſpūs ē n̄ corpꝰ: iō cū p̄s. ait. Magnitudīseius n̄ ē finis: loꝗtur de magnitudīe virtuali noncorporali. In his .n. q̄ mole magna non ſūt: idē dicimꝰ maiꝰ: qd̓ meliꝰ. Eſt igitur boitas eius īfinita: ⁊bōitas eiꝰ eēntia eiꝰ. Et qd̓ ait Iob: ꝙ deꝰ ē ſublimior celor latior mari: lōgior terra. Admonet apoſtolus nos ita bene viuere vt poſſumꝰ ꝯp̄hendere cūoībꝰ ſanctis: q̄ ſit longitudo: latitudo: ſublimitas: ⁊profūdū .ſ. dei. i. ītelligere ſane ſicut vidēt ſancti.Nō .n. materialiter ītelligende ſūt iſte dimēſionesſꝫ ſpūaliter. Et lōgitudo eiꝰ ꝗdē ē eternitas: qꝛ necpͥncipiū nec finē hꝫ. Un̄ Dan̄. vij. dicit̉. Ptās eiteſtas eterna. Eius latitudo ēᶠ charitas īmēſa: q̄plectitur ēt inimicos: ⁊ nihil odit eoꝝ q̄ fecit̉: ⁊ precipue amoͣ q̄ hꝫ ad hoīes Hiere. xxxi. In charitateperpetua dilexi te propterea attraxi te miſerāsEius altitudo ē ſublimitas ſapientie vel potequa cuncta cognoſcit. Oculi .n. dn̄i lucidiores ſolevt dicitur Eccleſi. xxiij. Sicut .n. ſol illūinās reſpicit ita deꝰ cūcta videt. Un̄ Ambro. Oīs rō ſuperneſcīe ⁊ terrene creature in eo ē ꝗ eſt caput eaꝝ ⁊tor: quē qui inuenit nil vltra q̄rat: qꝛ ꝗcꝗd alritur: hic perfecte inuenitur. In Salomone ⁊ Paniele on̄dat auctoritatē totiꝰ ſapientie di. xxxv. §. i.Eius aūt profūdū eſt inſcrutabile iudiciuꝫ iuſticieeius: quo aliquos ſaluat alios iuſte dānat. Ete ergo ꝙ ego ſū deus iuſtus: eternus: ſapiens:.§. IIII.tis ⁊ amandus.Tripliciter videri pōtdeus a nobis prout notari poteſt ex illis v̓bisſtoli. i. Uidemus nūc per ſpeculū ⁊ in enigmaaūt facie ad faciem. i. Cor. xiij. Primo ergo noͣtuſpeculatio cōialis. ibi. videmus nūc per ſpecSecūdo inſinuatur ſpeculatio prophetalis.enigmate. Tertio demonſtratur ſpeculatio claraeſſentialis. ibi tūc aūt facie ad faciem. ¶ Primusigitur modus videndi ſeu cognoſcendi deū eſt ſpeculatio cōis. cōmunē dico qꝛ fideles ⁊ īfideles: boni ⁊ mali pn̄t deū cognoſcere ſpeculādo per fidenvel rationem naturalem. Unde et apoſtolus aRo. i. dicit de philoſophis ethnicis. Quod n̄tum eſt dei .i. qd̓ ſciri pōt de deo naturaliter mēſtum eſt illis. Sunt āt ſeptē ſpecula ꝑ q̄ nūc deus