Titulus. III.
v̓ſus ille ſic. Iuſtus erit in mēoria eterna .i. d̓i eterni. Hiere. ij. Hoc dic̄ miẜator tuꝰ: recordatꝰ ſuꝫ tuimiſerās adoleſcētiā tuā. Recordat̉ āt deꝰ electi ſuipͥmo p̄deſtinādo. Scd̓o iuſtificando. Tertio glorificādo. Et ſic nō timebit ab auditōe mala: qua audient reprobi in fine: ꝗbus dr̄. Ite maledicti in igneꝫeternū. ⁊c̄. Math. xv.¶ Titulus tertius. De potentia intellectiua.¶ Capitulū primum de intellectu poſſibili ⁊ agēterealiter diſtinctis.quē dic̄intelle Ebl.ppns inlibro de aīa eē potētiā aīe. Ꝙ aūtintellectꝰ ſit potentia aie: ⁊ nō ipſaeēntia eiꝰ ꝓbat. b. Tho. ī pͥma ꝑteq. lxxix. arti .i. ſic. Tūc ſolū īmediatū pͥncipiū oꝑatōis ē ip̄a eſſentia rei oꝑantis: qn̄ ipſa oꝑatio eſt eiꝰ eē. Sic̄ .n. potentia ſe hꝫ ad oꝑatōeꝫ⁊ ad ſuū actū: ita ſe hꝫ eēntia ad eſſe. In ſolo āt d̓oidē eſt intelligere qd̓ ſuū eē. Un̄ ī ſolo deo intellectus eſt eiꝰ eēntia. In creaturis aūt intellectualibꝰ ītellectꝰ eſt q̄dā potentia intelligentis. Et ſciendū ẜꝫ.b. Tho. vbi ſupra ꝙ ph̓i ponūt qͣtuor intellectꝰ .ſ. ītellectū poſſibilē. intellectū agentē. intellectū in habitū. ⁊ intellectū in actu ſeu adcptū. Quoꝝ quatuor intellectus agēs ⁊ intellectus poſſibil̓ ſūt realit̓diuerſe ⁊ diſtincte potētie: ſic̄ ⁊ ī oībus alijs. Aliaactiua alia paſſiua. Alia v̓o tria diſtinguūt̉ ẜꝫ tresſtatus intellectus poſſibil̓. Qui qn̄ꝫ ē in potētia tm̄⁊ ſic dr̄ poſſibil̓. Qn̄ꝫ v̓o in actu pͥmo q̄ eſt ſcīa: ⁊ ſicdr̄ intellectus ī habitū. Qn̄ꝫ in actu ẜo ꝗ ē ꝯſiderare ⁊ ſic dr̄ intellectus in actu ſiue intellectus adeptus. Hūc āt actū intellectus: īportat propͥe hoc nomen intelligentia: ſignificat .n. ip̄m actū intellectusꝗ eſt intelligere. Un̄ n̄ differt intelligentia ab intellectu niſi ſic actus a potentia ſua. In ꝗbuſdā tn̄ libris de arabico trāſlatꝭ: ſubſtātie ſeꝑate quas nosāgelos dicimus: intelligentie nūcupāt̉: forte propt̓hoc ꝙ ſuꝑ hiꝰ ſubſtātie actu intelligūt. ¶ Damaſcenus et pōīt q̄dā q̄ ſūt n̄ diuerſe potentie: ſꝫ diuerſiactus intellectus. Primo .n. ſimpl̓r aliqd̓ app̄hendit: ⁊ hic actus dr̄ intelligentia. Scd̓o id qd̓ intelligit ordinat ad aliqd̓ alid̓ cognoſcendū vl̓ oꝑādū: ⁊hec vocat̉ intentio: dū v̓o ꝑſiſtit in inꝗſitōe eius qd̓intendit vocat̉ excogitatio: dū v̓o id qd̓ excogitatūeſt exaīat ad aliqua certa: dr̄ ſcire vl̓ ſaꝑe. Nā ſapientie ē iudicare. Exqͦ āt hꝫ aliꝗd ꝓ certo tāqͣꝫ exaīatū: cogitat qūo poſſit illd̓ alijs māifeſtare. Hec ē difpoſitio int̓iorꝭ ẜmōis ex qua ꝓcedit ext̓ior locutioOīa hec ſūt actus vnius potentie intellectiue. §. I.De intellectu poſſibili.hec potentia eſt potētia paſſiua. Un̄ phūs dic̄ in. iij.de aīa. ꝙ intelligere eſt qd̓dā pati. Sꝫ ſciendū ẜm.b. Zho. in pͥma ꝑte. q. lxxix. art. ij. ꝙ pati tripliciter
dicit̉. Uno mō ꝓprijſſime qn̄ .ſ. aliqd̓ remouet̉ abeo qd̓ patit̉ qd̓ ꝯuenit ei ẜꝫ naturā vl̓ ẜm propͥaꝫ inclinatiōem: ſic̄ cū aqua frigiditatē amittit ꝑ caleſactōem aūt cū hō egrotat vl̓ triſtat̉. Scd̓o mō dicit̉aliꝗd pati minus ꝓpͥe ex eo ꝙ aliꝗd abijcit̉ ab eoſiue illd̓ ſit ꝯueniens ſiue ſit n̄ ꝯueniens. Et ẜꝫ hocdr̄ pati: n̄ ſolū ꝗ egrotat ſꝫ ēt ꝗ ſanat. Et n̄ ſolū ꝗ triſtat ſꝫ etiā ꝗ gaudet: vl̓ qͦcūqꝫ mō alteret̉ ſeu moueatur. Tertio mō dicit̉ pati cōit̉ aliꝗd ex hoc ſoluꝫ ꝙid qd̓ eſt in potētia ad aliꝗd recipit illd̓ ad qd̓ eratin potentia abſqꝫ eo ꝙ aliꝗd abijciat̉: ẜm quē modū oē qd̓ exit de potētia ī actū dicit̉ pati: ēt cum perficit̉: ⁊ ſic ītelligere noſtruꝫ ē pati. Qd̓ apparet hacrōne. Intellectꝰ .n. hꝫ operatōeꝫ circa ens ī vniuerſali. Cōprehendi igit̉ pōt vtrū intellectꝰ ſit ī actu vlpotentia: ex hoc ꝙ ꝯſiderat̉ quō intellectꝰ ſe hꝫ adens vniuerſale. Inuenitur .n. aliꝗs intellectus ꝗ ſehꝫ ad ens vniuerſale vt actꝰ totius entis. Et tal̓ ē intellectus diuinus ꝗ ē diuina eēntia: ī qua originaliter ⁊ virtualiter totū ē ⁊ p̄exiſtit ſic̄ in pͥma cauſa.Et iō intellectus diuinꝰ n̄ ē in potētia ſꝫ purꝰ actusNullus aūt ītellectꝰ creatꝰ pōt ſe habere vt actusreſpectu totiꝰ entis vniuerſal̓: qꝛ ſic oporteret ꝙ eſſet ens infinituꝫ: vnde omnis intellectus creatusper hoc ip̄m ꝙ eſt: nō eſt actus oīum intelligibilisſed ꝯparat̉ ad ip̄a intelligibilia ſicut potentia adtum. Potentia aūt dupliciter ſe hꝫ ad actuꝫ. Eſt n̄q̄dam potentia q̄ ſemper perfecta ē per actū: ſicutmateriā corporū celeſtiū. Et ſic intellectus angcus ſemper eſt ī actu reſpectu ſuorū ītelligibilitpropter propinꝗtatē ad diuinū intellectu ꝗ eſt actus purus. Quedā potentia eſt q̄ non ſemper eſtactu: ſed de potentia procedit ad actū: ſicut inuenitur in generabilibus ⁊ corruptibilibus. Et ſiclectus hūanus ꝗ eſt īfimus ī ordine ītellectuū: eſin potentia reſpectu ſuoꝝ intelligibiliū. Et in pͥtpio eſt ſicut tabula ī qua nihil eſt ſcriptum: vt dicitphūs tertio de aīa. Qd̓ māifeſte apparet ex hoc: ꝙin pͥncipio ſumꝰ intelligentes ī potentia: ⁊ poſtea eſficimur intelligentes in actu. Et ſic patet ꝙ intellctus eſt potentia paſſiua ẜm tertium modū. ¶ Enotandū ẜꝫ. b. Tho. vbi ſupra ꝙ ītellectꝰ paſſiuusẜm qͦſdā eſt appetitꝰ ſenſitiuꝰ in quo ſt̓ aīe paſſionesQui ēt .i. ethicoꝝ dicit̉ rōnale: per participationemquia obedit rationi. Secūdū alios intellectꝰ paſſiuus dicitur virtus cogitatiua: q̄ nominatur ratioparticularꝭ. Et vtroqꝫ modo paſſiuū accipi p̄t: ẜmpͥmos duos modos paſſionis inqͣꝫtū talis intellectus ē actꝰ alicuiꝰ organi corporal̓. Sꝫ ītellectus ꝗ eī potentia ad ītelligibilia. quem ob hoc Ariſto. nominat ītellectū poſſibilem n̄ eſt paſſiuꝰ illis duobꝰmodis: qꝛ n̄ ē actꝰ organi corporal̓.De intellectu agentē.Hec ē alia potētia realiter diſtincta ab ītellectu poſſibili. Unde philoſophus in. iij. de aīa dicit. Neceſſe eſt in aīa has duas dr̄as eſſe .ſ. intellectū poſſibilē ⁊ agentē. Pro cuiꝰ declarationē dicit. b. Tho. in