Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. III.

v̓ſus ille ſic. Iuſtus erit in mēoria eterna .i. d̓i eterni. Hiere. ij. Hoc dic̄ miẜator tuꝰ: recordatꝰ ſuꝫ tuimiſerās adoleſcētiā tuā. Recordat̉ āt deꝰ electi ſuipͥmo p̄deſtinādo. Scd̓o iuſtificando. Tertio glorificādo. Et ſic timebit ab auditōe mala: qua audient reprobi in fine: ꝗbus dr̄. Ite maledicti in igneꝫeternū. ⁊c̄. Math. xv. Titulus tertius. De potentia intellectiua. Capitulū primum de intellectu poſſibili agēterealiter diſtinctis.quē dic̄intelle Ebl.ppns inlibro de aīa potētiā aīe. aūtintellectꝰ ſit potentia aie: ipſaeēntia eiꝰ ꝓbat. b. Tho. ī pͥma ꝑteq. lxxix. arti .i. ſic. Tūc ſolū īmedia pͥncipiū oꝑatōis ē ip̄a eſſentia rei oꝑantis: qn̄ ipſa oꝑatio eſt eiꝰ. Sic̄ .n. potentia ſe hꝫ ad oꝑatōeꝫ ad ſuū actū: ita ſe hꝫ eēntia ad eſſe. In ſolo āt d̓oidē eſt intelligere qd̓ ſuū. Un̄ ī ſolo deo intellectus eſt eiꝰ eēntia. In creaturis aūt intellectualibꝰ ītellectꝰ eſt q̄dā potentia intelligentis. Et ſciendū ẜꝫ.b. Tho. vbi ſupra ph̓i ponūt qͣtuor intellectꝰ .ſ. ītellectū poſſibilē. intellectū agentē. intellectū in habitū. intellectū in actu ſeu adcptū. Quoꝝ quatuor intellectus agēs intellectus poſſibil̓ ſūt realit̓diuerſe diſtincte potētie: ſic̄ ī oībus alijs. Aliaactiua alia paſſiua. Alia v̓o tria diſtinguūt̉ ẜꝫ tresſtatus intellectus poſſibil̓. Qui qn̄ꝫ ē in potētia tm̄ ſic dr̄ poſſibil̓. Qn̄ꝫ v̓o in actu pͥmo eſt ſcīa: ſicdr̄ intellectus ī habitū. Qn̄ꝫ in actu ẜo ē ꝯſiderare ſic dr̄ intellectus in actu ſiue intellectus adeptus. Hūc āt actū intellectus: īportat propͥe hoc nomen intelligentia: ſignificat .n. ip̄m actū intellectus eſt intelligere. Un̄ differt intelligentia ab intellectu niſi ſic actus a potentia ſua. In ꝗbuſdā tn̄ libris de arabico trāſlatꝭ: ſubſtātie ſeꝑate quas nosāgelos dicimus: intelligentie nūcupāt̉: forte propt̓hoc ſuꝑ hiꝰ ſubſtātie actu intelligūt. Damaſcenus et pōīt q̄dā ſūt diuerſe potentie: ſꝫ diuerſiactus intellectus. Primo .n. ſimpl̓r aliqd̓ app̄hendit: hic actus dr̄ intelligentia. Scd̓o id qd̓ intelligit ordinat ad aliqd̓ alid̓ cognoſcendū vl̓ oꝑādū:hec vocat̉ intentio: v̓o ꝑſiſtit in inꝗſitōe eius qd̓intendit vocat̉ excogitatio: v̓o id qd̓ excogitatūeſt exaīat ad aliqua certa: dr̄ ſcire vl̓ ſaꝑe. ſapientie ē iudicare. Exqͦ āt hꝫ aliꝗd certo tāqͣꝫ exaīa: cogitat qūo poſſit illd̓ alijs māifeſtare. Hec ē difpoſitio int̓iorꝭ ẜmōis ex qua ꝓcedit ext̓ior locutioOīa hec ſūt actus vnius potentie intellectiue. §. I.De intellectu poſſibili.hec potentia eſt potētia paſſiua. Un̄ phūs dic̄ in. iij.de aīa. intelligere eſt qd̓dā pati. Sꝫ ſciendū ẜm.b. Zho. in pͥma ꝑte. q. lxxix. art. ij. pati tripliciter

dicit̉. Uno ꝓprijſſime qn̄ .ſ. aliqd̓ remouet̉ abeo qd̓ patit̉ qd̓ ꝯuenit ei ẜꝫ naturā vl̓ ẜm propͥaꝫ inclinatiōem: ſic̄ aqua frigiditatē amittit caleſactōem aūt egrotat vl̓ triſtat̉. Scd̓o dicit̉aliꝗd pati minus ꝓpͥe ex eo aliꝗd abijcit̉ ab eoſiue illd̓ ſit ꝯueniens ſiue ſit ꝯueniens. Et ẜꝫ hocdr̄ pati: ſolū egrotat ſꝫ ēt ſanat. Et ſolū triſtat ſꝫ etiā gaudet: vl̓ qͦcūqꝫ alteret̉ ſeu moueatur. Tertio dicit̉ pati cōit̉ aliꝗd ex hoc ſoluꝫid qd̓ eſt in potētia ad aliꝗd recipit illd̓ ad qd̓ eratin potentia abſqꝫ eo aliꝗd abijciat̉: ẜm quē mo qd̓ exit de potētia ī actū dicit̉ pati: ēt cum perficit̉: ſic ītelligere noſtruꝫ ē pati. Qd̓ apparet hacrōne. Intellectꝰ .n. hꝫ operatōeꝫ circa ens ī vniuerſali. Cōprehendi igit̉ pōt vtrū intellectꝰ ſit ī actu vlpotentia: ex hoc ꝯſiderat̉ quō intellectꝰ ſe hꝫ adens vniuerſale. Inuenitur .n. aliꝗs intellectus ſehꝫ ad ens vniuerſale vt actꝰ totius entis. Et tal̓ ē intellectus diuinus ē diuina eēntia: ī qua originaliter virtualiter totū ē p̄exiſtit ſic̄ in pͥma cauſa.Et intellectus diuinꝰ ē in potētia ſꝫ purꝰ actusNullus aūt ītellectꝰ creatꝰ pōt ſe habere vt actusreſpectu totiꝰ entis vniuerſal̓: qꝛ ſic oporteret eſſet ens infinituꝫ: vnde omnis intellectus creatusper hoc ip̄m eſt: eſt actus oīum intelligibilisſed ꝯparat̉ ad ip̄a intelligibilia ſicut potentia adtum. Potentia aūt dupliciter ſe hꝫ ad actuꝫ. Eſtq̄dam potentia ſemper perfecta ē per actū: ſicutmateriā corporū celeſtiū. Et ſic intellectus angcus ſemper eſt ī actu reſpectu ſuorū ītelligibilitpropter propinꝗtatē ad diuinū intellectu eſt actus purus. Quedā potentia eſt non ſemper eſtactu: ſed de potentia procedit ad actū: ſicut inuenitur in generabilibus corruptibilibus. Et ſiclectus hūanus eſt īfimus ī ordine ītellectuū: eſin potentia reſpectu ſuoꝝ intelligibiliū. Et in pͥtpio eſt ſicut tabula ī qua nihil eſt ſcriptum: vt dicitphūs tertio de aīa. Qd̓ māifeſte apparet ex hoc:in pͥncipio ſumꝰ intelligentes ī potentia: poſtea eſficimur intelligentes in actu. Et ſic patet intellctus eſt potentia paſſiua ẜm tertium modū. Enotandū ẜꝫ. b. Tho. vbi ſupra ītellectꝰ paſſiuusẜm qͦſdā eſt appetitꝰ ſenſitiuꝰ in quo ſt̓ aīe paſſionesQui ēt .i. ethicoꝝ dicit̉ rōnale: per participationemquia obedit rationi. Secūdū alios intellectꝰ paſſiuus dicitur virtus cogitatiua: nominatur ratioparticularꝭ. Et vtroqꝫ modo paſſiuū accipi p̄t: ẜmpͥmos duos modos paſſionis inqͣꝫtū talis intellectus ē actꝰ alicuiꝰ organi corporal̓. Sꝫ ītellectus eī potentia ad ītelligibilia. quem ob hoc Ariſto. nominat ītellectū poſſibilem eſt paſſiuꝰ illis duobꝰmodis: qꝛ ē actꝰ organi corporal̓.De intellectu agentē.Hec ē alia potētia realiter diſtincta ab ītellectu poſſibili. Unde philoſophus in. iij. de aīa dicit. Neceſſe eſt in aīa has duas dr̄as eſſe .ſ. intellectū poſſibi agentē. Pro cuiꝰ declarationē dicit. b. Tho. in