Capitulum. VIII.
hominū. Un̄ ſubditur ī auctoritate. Ego dn̄s ſcrutās corda .i. cogitationes cordiū: ⁊ renes .i. delectationes earū in bonū vel malū: ex ꝗbꝰ hoīes tandeꝫiudicant ⁊ non ſolū ex operibus. Un̄ Chryſo Nonex operibus iudicat tm̄: ſed ex cogitatiōibꝰ. xxij. q.v. Qui periurare. ¶ Sed pro maiori declarationenotandū: ꝙ cogitatio vel affectio pōt cognoſci abaliquo tripliciter. pͥmo ꝑ ip̄ius in ſe certam ⁊ clarāītuitionē. ſcd̓o ꝑ reuelationē. tertio ꝑ coniecturatōnē. Et pͥmo ꝗde modo prout .ſ. cogitationes ſūt ī ītellectu ⁊ affectiones ī voluntate: ſic ſolus deus cōgitationes ⁊ affectiones cognoſcere pōt. ⁊ hoc ēprie ſcire. Unde bn̄ dicit p̄s. Dn̄s ſcit non homoāgelus: ſed ſolus deꝰ. Qd̓ etiā atteſtatur Salomondicēs. Tu ſolus noſti corda filiorum hoīuꝫ. corda.i. cogitationes ⁊ affectus. Huiꝰ rō eſt ẜm. b. Tho. pͥma ꝑte. q. lviij. qꝛ volūtas rationalis creature ſolideo ſubiacet: ⁊ ipſe ſolus in eā oꝑari poteſt ꝗ eſt pͥncipale eiꝰ obiectum ⁊ vltimꝰ finis. Et ideo ea q̄ mihi voluntate ſunt vel q̄ ex voluntate ſola depēdētſoli deo ſunt nota. Ex ſola voluntate hoīs depēdetꝙ aliꝗs actu aliqua ꝯſideret qꝛ cuꝫ aliꝗs hꝫ habitum ſciētie vel ſpēs ītelligibiles ī eo exiſtētes: vtit̉eis cū vult. Scd̓o modo .ſ. ꝑ reuelationē poteſt cognoſci cogitatio hoīs in quātū .ſ. a deo alicui reuelat̉. Et ſic aīa xp̄i ꝑ reuelationē a verbo cui erat etē vnita cognoſcit ⁊ cognoſcebat oēs cogitatōes hominū. Un̄ ⁊ iudeis mala de eo cogitātibꝰ dixit. Utꝗd cogitatis mala ī cordibꝰ vr̄is. Math. ix. ⁊ Luc.xi. dr̄. Ut vidit ieſus cogitatōes eoꝝ ⁊c̄. Sic ⁊ Petrus apl̓s ꝑ dei reuelatōeꝫ cognouit fraudem facctā ꝑ Ananiā ⁊ Saphirā de p̄cio poſſeſſionis vendite. Act. v. Sic ⁊. b. Bn̄dictꝰ cognouit cogitatōnesmurmurationis: quā faciebat ꝯͣ eū ꝗ an̄ eum tenebat lucernā dū comederet vt habet ī. ij. dialogorūTertio pōt cognoſci cogitatio vel affectio hoīs peconiecturatōem. Et ſic āgelus bonꝰ ⁊ malus ēt hōpōt cognoſcere cogitatōes alteriꝰ .ſ. vt in ſuo eſſectu. Cognoſcitur .n. ẜm. b. Tho. ī pͥma ꝑte. q. lvij. arti.iiij. interdū cogitatio n̄ ſolū ꝑ actū exterioreꝫ putalocutionē vel oꝑationē manifeſtātē ip̄am ſꝫ ēt ꝑ immutationē vultus. Et medici ēt aliquas affectōesaī ꝑ pulſū cognoſcere poſſūt. Et ml̓tomagis angeli⁊ demones quāto ſubtiliꝰ hiꝰ cogitationes occl̓tascorꝑales ꝑpedūt. Un̄ Aug. dicit ꝙ d̓mones aliqn̄hoīum diſpoſitōes n̄ ſoluꝫ voce ꝓlatas ſꝫ ēt cogitationes ꝯceptas cū figura quadā ex aīo expͥmūt̉ tota facilitate ꝑdiſcunt. xxvi. q. iiij. c. fi. quāuis ī li. retractationum dicat hoc hon eſſe aſſerendū .ſ. quōhoc ſciant: non tamen dicit qm̄ talia ſciant .ſ. per cōiecturas.Quantum ad ſecunduꝫſciendū. ꝙ cogitatōes hoīuꝫ ſūt multe ⁊ ml̓tiplicit̓variate. Un̄ in pl̓i dicit: cogitationes hoīum variate aūt ſūt n̄ ſolū ẜm materiā ſꝫ ẜm cām. Nā vt dievenerabil̓ Caſſianꝰ ī pͥma collatōe abbatis MoyſiQuedā cogitatōes habēt ortū a deo: q̄daꝫ a diabo
lo: q̄dā a carne ſeu corde propͥo. Et ꝙ cogitatōneshabēt pͥncipiū a deo on̄dit apl̓s. ij. ad Cor. iij. dicēsNō ꝙ ſimꝰ ſufficiētes cogitare aliꝗd a nobis .ſ. boni ſꝫ ſufficientia nr̄a ex deo ē. Oīs igit̉ cogitatio bona in nobis a deo procedit: puta cū cogitas agerepn̄iaꝫ: ieiunare: orare: virtutes acꝗrere: proximisprodeſſe: deo placere ⁊ hiꝰ. Et ad hoc hortabat̉ p̄s.dicēs. Iacta cogitatū tuū in dn̄o .ſ. deo ⁊ propt̓ euꝫbona cogitando. ¶ Ꝙ cogitationes ēt aliq̄ procedāt a diabolo inſtigante on̄dit̉ ex eo ꝙ xp̄o poſt reſurrectionē apparēte diſcipul̓ cū extimarēt ip̄ꝫ fantaſma eſſe: dixit eis. Quid turbati eſtis: ⁊ cogitationes aſcēdūt in corda vr̄a. Aſcendunt dic̄: qꝛ maleerāt ⁊ falſe ⁊ iō aſcendebāt a d̓monijs. Si bone fuiſſent deſcendiſſent a pr̄e luminū. Et de iuda diciteuangeliſta. Cū miſiſſet diabolꝰ ī cor eiꝰ .ſ. iude vttraderet eū. Ioā. xiij. Ubi aduertendū ẜm. b. Tho.in pͥma ꝑte. q. cxi. ꝙ demones n̄ pn̄t īmutare cogitationes interiꝰ eas cauſando: cū vſus cogitatiue v̓tutis ſubiaceat volūtati. Qd̓ ergo dr̄ a Damaſceno⁊ Beda: ꝙ eſt īmiſſor ⁊ incenſor cogitationū: ītelligit̉ hoc n̄ ꝙ cauſat eas: ſꝫ in quātū incitat ad cogitandū vel appetendū cogitata ꝑ modū ꝑſuadentꝭvel paſſione ꝯcitantꝭ. Et hoc ip̄m incendere. Dam aſcenꝰ vocat īmittere: qꝛ tal̓ oꝑatio interiꝰ fit. Sꝫ bone cogitationes attribuūt̉ altiori pͥncipio .ſ. deo. lꝫāgeloꝝ miniſterio procurent̉. PPonit aūt Anſelmus in li. de ſil̓itudinibꝰ pulchrā ſil̓itudineꝫ circahanc materiā cogitationū prout ſūt a deo vel diabolo vbi ꝯꝑat cor noſtrū molendino cuidā: qd̓ ꝯtinue voluit̉: cuiꝰ molendini dn̄s locat ip̄m alicui:dans ſibi triplex genꝰ victualiū ad molendum .ſ.triticū: ordeū ⁊ ſpeltā: cuꝫ hac ꝯditione qd̓ ꝯtinuemolat aliqd̓ ex illis: ⁊ hoc faciēdo ſibi fideliter ſeruit ⁊ inde bn̄ viuit. Habet aūt dn̄s ille inimicū capitalē: q̄rens in oībꝰ ei diſplicere. Un̄ ſciens molendinū ſuū tali locatū occultat ſe iuxta domū eiꝰ vt ſitalis ꝯductor ceſſat ꝑ modicū a molēdo victualiadn̄i ſui ⁊ cū hoc reꝑit īmediate ponit ſuꝑ molendinū de rebꝰ ſuis vꝫ picē. arenaꝫ. vel paleas. ⁊ hoc addeſtruendū molendinū ⁊ illi nocēduꝫ. Spūaliterdn̄s iſte eſt deꝰ noſter vniuerſorū dn̄s. Molendinūſuū eſt cor noſtrū qd̓ ꝯtinue voluit̉ circa aliꝗd cogitandū. Un̄ Ber̄. Nil fugatiꝰ aīo meo. Locat aūtiſtud molendinū nobis vt molamus cū volūtateꝫp̄ſtat ⁊ rōneꝫ ad cogitandū. Adminiſtrat ⁊ ip̄e per īſpiratōem triplice materiā ſuper qua debemꝰ voluere cor noſtrum. vꝫ cogitationes de deo ⁊ de eiꝰīmenſa bonitate ⁊ gloriā ſuperna tāqͣꝫ triticū optimū. De virtutibꝰ ⁊ donis ſpūalibus quō ī eis proficiamꝰ tāqͣꝫ ordeum. Cogitatōes de peccatis commiſſis vt doleamus ⁊ de his q̄ pn̄t ꝯmitti: vt fugiamus tanqͣꝫ ſpeltā. Et certe cū hoc facimꝰ d̓o fidelit̓ſeruiuimꝰ: ⁊ inde tandem viuimꝰ vita gratie ⁊ tādēglorie. Inimicus huiꝰ dn̄i diabolus eſt: ꝗ īſidiaturꝯtinue molendino cordis noſtri. Et ſi videt nos n̄cogitare aliqua vtilia tūc ip̄e ſuggerit ⁊ ſuadet cogitationes luxurie maculoſas corporis ⁊ aīe tanqͣꝫ