Titulus II.
multa terrarū ſpacia in tēpeſte noctis ſilentio pertranſire. Et infra. Quapropter ſacerdotes oī īſtantia p̄dicare debēt populo dei: vt nouerint omninohec falſa eē: ⁊ nō a diuino ſꝫ maligno ſpū talia fantaſmata mētibus fideliū irrogari. Siꝗdem ip̄e ſathanas trāſformat ſe in diuerſarū perſonaꝝ ſpēsatqꝫ ſil̓itudines: ⁊ mētē quā captiuā tꝫ in ſōnijs deludens per d̓uia q̄qꝫ deducit̉. hec ibi. Et in. c. Necmirū eadē. q. Aug. narrat: ꝙ in libris gentiliū legitur de quodaꝫ maga dicta Circe: ꝙ ſocios Ulixismutauit in beſtias: ꝙ magicis p̄ſtigijs potius fingebatur: ꝙ in rerū veritate cōpleretur alterandofantaſias hominū. Patet hoc etiā per plura exēpla. Legit̉ .n. in vitis patrū: ꝙ q̄dam iuuencula: qꝛaſſentire noluit cuidā iuueni de turpitudine eaꝫſolicitanti: ipſe iuuenis turbatus ex hoc a quodaꝫiudeo procurauit maleficiū fieri ꝯͣ illam: quo pacto mulier ꝯuerſa eſt in equā: que cōuerſio nō fuit ẜm rei veritatem: ſꝫ ẜm ludificationem demōisīmutantis fantaſiam ⁊ ſenſū ip̄ius mulieris: ⁊ aſpicientiū eam vt videret̉ equa q̄ erat vere mulier.Un̄ ducta ad beatum Marchariū nō potuit diabolus ita oꝑari: ꝙ illuderet ſenſus eius ſic̄ aliorūꝑꝑ ſuam ſanctitatē. Nam ſibi videbat̉ mulier vera non equa: culꝰ tandem rōne liberata eſt ab illa illuſione: dicens hoc ſibi accidiſſe: qꝛ non vocabatdiuinis: nec frequentabat ſacr̄a vt decebat: iō diabolus poteſtatē habuerat ſuꝑ eaꝫ: ⁊ ſi al̓s eſſet honeſta. ¶ Pōt igit̉ diabolus per cōmotionē inferiorū ſpirituū ⁊ hūorū oꝑari: ad īmutādū actū ⁊ potētiā nutritiue ⁊ ſēſitiue ⁊ appetitiue: ⁊ cuiuſcūqꝫ potētie corꝑalis organo vtentis. ẜm. b. Tho. prīa ꝑte.q. cxi. Sicut credi poteſt fuiſſe geſtū ꝑ Symoneꝫmagū incantatōibus ſuis q̄ d̓ eo narrantur. Sednil horū pōt diabolus facere niſi deo permittentequi cū angelis ſuis bōis frequenter reprimit maliciam eiꝰ: deciꝑe nos ⁊ nocere q̄rentis. Un̄ dic̄ Agu. loquēs de maleficijs. Hi ſūt ꝗ permiſſu d̓i elmenta cōcutiūt: hoīum mentes ꝑturbant minuscōſidentiū in deo. xxvi. q. v. Nec mirū. Hoꝝ etiamoꝑatione per maleficam artē ſit qn̄qꝫ: vt vir n̄ poſſit videre vxorē ⁊ econuerſo. Et hoc per īmutationē fātaſie: repreſentando ei talē vt rem odibilem ⁊horribilem. Ip̄e etiā diabolus vigilantibus ⁊ dormientibus ſuggerit repn̄tatōes turpiū fātaſie addecipiendū ⁊ inducendū ad malū. Uerū qꝛ pctm̄nō ꝯſiſtit ī imaginatōe ſꝫ in volūtate: iō ex hiꝰ fantaſijs per diabolū ſuggeſtis: ⁊ alteratiōibꝰ varijs hōnon peccat niſi volūtate propria alicui malo aſſē.§. VI.Homo etiaꝫ per ſemetipſū cauſat mutationem fātaſie: formādo fātaſmata ꝑ imaginationes ex acceptis a ſenſibus: ⁊ qn̄qꝫqdem per voluntatem ſuā volūtarie .ſ. imaginādoq̄ prius ſenſerat: ⁊ hoc ſiue de bonis ſiue de malis¶ Qn̄qꝫ fiūt ⁊ cauſant̉ imaginatōes ꝑ cōmotōemhumorū procedentem ex infirmitate manica vel
melancolica. Et ẜm Auicēnā ⁊ Alber. manica palſio ledit organū fantaſie: vn̄ diminuit imaginationem. Melancolica vero paſſio diminuit iudiciuꝫrationis. Un̄ refert ip̄e de quodā manico: ꝙ cū fugeret patrem: ⁊ pater eū ſecutus fuiſſet: conuerſusad patrem ꝑcuſſit eū. Cui pater cū diceret: fili quare verberas patrem: ſubito ille plorās cecidit adpedes patris ⁊ veniam petijt. Et ſic in ip̄o fuit leſaimaginatio: qꝛ non cognouit patreꝫ ſuū. Rō veroſenſus. Ideo manicorum quidā plangunt: alij ſaltant: alij ſtultiſſima quaſi veriſſima opinātur: vr̄de timent ſe tangi ne rūpantur: credūt ſe nō habere caput: ranas in ventre portare: demones videre aūt habere. Melancolicorū aūt quidā pigritiahabentes: et grauedinem amant: ſolitudinem etobſcuritatem ⁊ ab hoībus remotioneꝫ. Immo oībus malancolicis: quedam ſunt vniuerſalia ⁊ ſempiterna: ſicut triſticia timor d̓ re non habenda: certificatio terribilis rei ⁊ timoroſe ſenſus rei q̄ neſt. Itē melancolici triſtant̉: timent: anguſtiant̉:pitioſi ſunt ml̓tū dormiūt: iacēt ī monumētꝭ: ꝗdāmultum comedunt: ⁊ ſi ſel̓ retrahantur omnibꝰdiebꝰ d̓ſperāt. Et iſtis oībus propͥum ē: ꝙ ſūt meciue deſideratiſſimi: ⁊ hec oīa procedūt ꝑ īmutanem fantaſie organo leſo propt̓ dictas īfirmitatCauſant̉ āt tā mania qͣꝫ melancolia: ex melancolicis cibis: ex triſticia: ⁊ tīore: aut retentione ſangunis fluere ꝯſueti: aut ex nimia cerebri īfrigidatione ⁊ deſiccatione: aut ex corrupto ſemine in virisaut menſtruo ſanguine ī feminis. Cauſat̉ etiaꝫinordinatis vigilijs ieiunio: ſtudio ſolitudinecogitatiōe profūda. Et ꝗdam in p̄fatis infirmihus ī defectu lune plus laborant. ¶ In ſomnofantaſia multipliciter īmutatur ꝑ varias apparones ꝯtingentes dormientibꝰ: in ꝗbus tn̄ de bōisvl̓ de malis exn̄tibus hō non peccat: qꝛ videlicevſus liberi arbitrij ſecundum. b. Abo. in. iiij. ſopitē ⁊ ligatꝰ: in qͦ conſiſtit meritū vel detrimentum.¶ Capitulum ſeptimum de ſomnijs quo ad varas cauſas ⁊ modos eoꝝ.T quia in potētiafantaſie ſunt ſomnia dormientibꝰ.circo de ſomnijs aliqͣ ſunt videnda. Eprīo eius diffinitionē. Philoſophus āt ſcd̓o li. deſom. ⁊ vigil̓. ſic diffiniuit. Somniū ē fantaſma factum a motū ſil̓achroꝝ .i. ſimilitudinum ſenſibiliin dormiente ẜm ꝙ dormit. Et circa hoc poſticonſiderare tria videlicet eorum ortum effectum⁊ peccatum.Quantum ad primūSōmonia vn̄ oriant̉: ⁊ q̄ ſit cā ſomnioruꝫ. Et qͣꝫuisGreg. ī li. moral̓. ac ēt dialogoꝝ aſſignet ſex cauſas