Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus II.

multa terrarū ſpacia in tēpeſte noctis ſilentio pertranſire. Et infra. Quapropter ſacerdotes īſtantia p̄dicare debēt populo dei: vt nouerint omninohec falſa: a diuino ſꝫ maligno ſpū talia fantaſmata mētibus fideliū irrogari. Siꝗdem ip̄e ſathanas trāſformat ſe in diuerſarū perſonaꝝ ſpēsatqꝫ ſil̓itudines: mētē quā captiuā tꝫ in ſōnijs deludens per d̓uia q̄qꝫ deducit̉. hec ibi. Et in. c. Necmirū eadē. q. Aug. narrat: in libris gentiliū legitur de quodaꝫ maga dicta Circe: ſocios Ulixismutauit in beſtias: magicis p̄ſtigijs potius fingebatur: in rerū veritate cōpleretur alterandofantaſias hominū. Patet hoc etiā per plura exēpla. Legit̉ .n. in vitis patrū: q̄dam iuuencula: qꝛaſſentire noluit cuidā iuueni de turpitudine eaꝫſolicitanti: ipſe iuuenis turbatus ex hoc a quodaꝫiudeo procurauit maleficiū fieri ꝯͣ illam: quo pacto mulier ꝯuerſa eſt in equā: que cōuerſio fuit ẜm rei veritatem: ſꝫ ẜm ludificationem demōisīmutantis fantaſiam ſenſū ip̄ius mulieris: aſpicientiū eam vt videret̉ equa erat vere mulier.Un̄ ducta ad beatum Marchariū potuit diabolus ita oꝑari: illuderet ſenſus eius ſic̄ aliorūꝑꝑ ſuam ſanctitatē. Nam ſibi videbat̉ mulier vera non equa: culꝰ tandem rōne liberata eſt ab illa illuſione: dicens hoc ſibi accidiſſe: qꝛ non vocabatdiuinis: nec frequentabat ſacr̄a vt decebat: diabolus poteſtatē habuerat ſuꝑ eaꝫ: ſi al̓s eſſet honeſta. Pōt igit̉ diabolus per cōmotionē inferio ſpirituū hūorū oꝑari: ad īmutādū actū potētiā nutritiue ſēſitiue appetitiue: cuiuſcūqꝫ potētie corꝑalis organo vtentis. ẜm. b. Tho. prīa ꝑte.q. cxi. Sicut credi poteſt fuiſſe geſtū Symoneꝫmagū incantatōibus ſuis eo narrantur. Sednil horū pōt diabolus facere niſi deo permittentequi angelis ſuis bōis frequenter reprimit maliciam eiꝰ: deciꝑe nos nocere q̄rentis. Un̄ dic̄ Agu. loquēs de maleficijs. Hi ſūt permiſſu d̓i elmenta cōcutiūt: hoīum mentes ꝑturbant minuscōſidentiū in deo. xxvi. q. v. Nec mirū. Hoꝝ etiamoꝑatione per maleficam artē ſit qn̄qꝫ: vt vir poſſit videre vxorē econuerſo. Et hoc per īmutatio fātaſie: repreſentando ei talē vt rem odibilemhorribilem. Ip̄e etiā diabolus vigilantibus dormientibus ſuggerit repn̄tatōes turpiū fātaſie addecipiendū inducendū ad malū. Uerū qꝛ pctm̄ ꝯſiſtit ī imaginatōe ſꝫ in volūtate: ex hiꝰ fantaſijs per diabolū ſuggeſtis: alteratiōibꝰ varijsnon peccat niſi volūtate propria alicui malo aſſē.§. VI.Homo etiaꝫ per ſemetipſū cauſat mutationem fātaſie: formādo fātaſmata imaginationes ex acceptis a ſenſibus: qn̄qꝫqdem per voluntatem ſuā volūtarie .ſ. imaginādo prius ſenſerat: hoc ſiue de bonis ſiue de malis Qn̄qꝫ fiūt cauſant̉ imaginatōes cōmotōemhumorū procedentem ex infirmitate manica vel

melancolica. Et ẜm Auicēnā Alber. manica palſio ledit organū fantaſie: vn̄ diminuit imaginationem. Melancolica vero paſſio diminuit iudiciuꝫrationis. Un̄ refert ip̄e de quodā manico: fugeret patrem: pater ſecutus fuiſſet: conuerſusad patrem ꝑcuſſit. Cui pater diceret: fili quare verberas patrem: ſubito ille plorās cecidit adpedes patris veniam petijt. Et ſic in ip̄o fuit leſaimaginatio: qꝛ non cognouit patreꝫ ſuū. veroſenſus. Ideo manicorum quidā plangunt: alij ſaltant: alij ſtultiſſima quaſi veriſſima opinātur: vr̄de timent ſe tangi ne rūpantur: credūt ſe habere caput: ranas in ventre portare: demones videre aūt habere. Melancolicorū aūt quidā pigritiahabentes: et grauedinem amant: ſolitudinem etobſcuritatem ab hoībus remotioneꝫ. Immobus malancolicis: quedam ſunt vniuerſalia ſempiterna: ſicut triſticia timor re non habenda: certificatio terribilis rei timoroſe ſenſus rei neſt. Itē melancolici triſtant̉: timent: anguſtiant̉:pitioſi ſunt ml̓tū dormiūt: iacēt ī monumētꝭ: ꝗdāmultum comedunt: ſi ſel̓ retrahantur omnibꝰdiebꝰ d̓ſperāt. Et iſtis oībus propͥum ē: ſūt meciue deſideratiſſimi: hec oīa procedūt īmutanem fantaſie organo leſo propt̓ dictas īfirmitatCauſant̉ āt mania qͣꝫ melancolia: ex melancolicis cibis: ex triſticia: tīore: aut retentione ſangunis fluere ꝯſueti: aut ex nimia cerebri īfrigidatione deſiccatione: aut ex corrupto ſemine in virisaut menſtruo ſanguine ī feminis. Cauſat̉ etiaꝫinordinatis vigilijs ieiunio: ſtudio ſolitudinecogitatiōe profūda. Et ꝗdam in p̄fatis infirmihus ī defectu lune plus laborant. In ſomnofantaſia multipliciter īmutatur varias apparones ꝯtingentes dormientibꝰ: in ꝗbus tn̄ de bōisvl̓ de malis exn̄tibus non peccat: qꝛ videlicevſus liberi arbitrij ſecundum. b. Abo. in. iiij. ſopitē ligatꝰ: in conſiſtit meritū vel detrimentum. Capitulum ſeptimum de ſomnijs quo ad varas cauſas modos eoꝝ.T quia in potētiafantaſie ſunt ſomnia dormientibꝰ.circo de ſomnijs aliqͣ ſunt videnda. Eprīo eius diffinitionē. Philoſophus āt ſcd̓o li. deſom. vigil̓. ſic diffiniuit. Somniū ē fantaſma factum a motū ſil̓achroꝝ .i. ſimilitudinum ſenſibiliin dormiente ẜm dormit. Et circa hoc poſticonſiderare tria videlicet eorum ortum effectum peccatum.Quantum ad primūSōmonia vn̄ oriant̉: ſit ſomnioruꝫ. Et qͣꝫuisGreg. ī li. moral̓. ac ēt dialogoꝝ aſſignet ſex cauſas