Capitulum.VI.
fantaſmate: et fantaſma ſit repn̄tatiua rei corporalis. n̄ p̄t aliqd̓ fantaſma deuꝫ in ſua eſſentia reiſentare. Nā vt dr̄ Ioh. iiij. Spūs eſt deus: n̄ corpꝰEt iō intelligi clare n̄ p̄t niſi ꝗs ſit alienatꝰ a ſenſibꝰvt Paulus in raptu ſuo. Sic ergo pertranſit hō īimagine .ſ. ad intelligendū..§. III.Quantum ad tertium.cōturbat̉ hō freq̄nter ex eo: ꝙ ea q̄ imaginat̉ .ſ. inimplēdo d̓ſideria ſua q̄rēdo diuitias ⁊ hiꝰ n̄ habuerūt effectū: ſꝫ fruſtra ꝯturbatur qꝛ inutiliter ⁊ ſinerōne cū hec expediāt ſaluti ſue. Cōturbat̉ ⁊ aliqn̄tribulatōibꝰ ⁊ aduerſitatibꝰ: ſꝫ fruſtra qꝛ n̄ p̄t ea vttare deo ſic diſponente. Conturbat̉ ⁊ ſepe ſuis ſolicitudinibus ī multiplicādo tp̄alia: ſꝫ ⁊ fruſtra: qꝛ d̓mū oīa in morte dimittit. Ad qd̓ facit qd̓ dicit ideꝫp̄s. alibi vꝫ. Sic̄ ſōnū ſurgentiū dn̄e: imagīes ip̄oꝝ.i. imagīatōes mūdanoꝝ ad nihilū rediges. §. IIII.Nota quod circa potētiā fantaſticā ſiue imaginatiuā: oꝑari p̄t pꝰ deū ꝗ eſtprīa cā oīs motōis. angelus bonꝰ ⁊ āgelus malꝰ: ethō ip̄e per ꝓpͥos actꝰ. Et angelus operat̉ in ea ad īſtruēdū: qd̓ probat̉ rōne: auctoritate: ⁊ exemplo.Rōnē aſſignat. b. Tho. i. parte. q. cxi. q̄ talis eſt.Diuīa ſapīa vt dicit Dionyſius de diui. no. cōiūgitfines prioꝝ pͥncipijs ſecūdorū. Ex qͦ pꝫ ꝙ natura īferior in ſui ſup̄mo attingitur a natura ſuperiori.Natura āt corporal̓ eſt infra naͣm ſpūalē. Int̓ oēsāt motꝰ corporeos perfectior eſt motꝰ localis vt ꝓbat phūs. iiij. phyſicoꝝ. Et ideo natura corꝑal̓ nataeſt ⁊ apta moueri a natura ſpūali ẜm motū localeꝫmaginatiua igit̉ potentia ſiue fantaſtica: cū ſit ſenitiua ⁊ affixa organo corꝑali p̄t īmutari ꝑ angelūbonū: ⁊ hoc magꝭ ꝑticulariter declarat idē. b. Tho.in. q. cxi. arti. iij. Ubi dicit ꝙ apparitōes imaginarie q̄iunt in fantaſia cauſantur interdū ī nobis exlocali mutatōe corꝑaliū ſpirituū ⁊ humoꝝ. UndeAriſto. in li. de ſom. ⁊ vigi. aſſignans cām apparitōnis ſōnioꝝ dicit: ꝙ cū aīal dormit deſendēte plurimo ſanguīe ad pͥncipiū ſenſitiuū .ſ. a capite ad cor:ſil̓ deſcendūt motꝰ .i. īpreſſiōes relicte ex ſenſibiliūmotionibꝰ: q̄ in ſpiritibꝰ ſenſualibꝰ conſeruantur: ⁊mouent pͥncipiū ſenſitiuuꝫ ita ꝙ ſit q̄dā apparitioac ſi tum pͥncipiū ſenſitiuū a rebꝰ ip̄is exterioribusīmutaretur. Et tanta p̄t eē ꝯmotio ſpirituū ⁊ hūoꝝꝙ hꝰ apparitōes ēt vigilantibꝰ fiūt: ſicut pꝫ in freneticis ⁊ in alijs hiꝰ. Sicut ergo ſit ꝑ naturalē comotōem hūorū: ita p̄t fieri per operatōem āgelorū: exq̄ vt dictū eſt materia corporal̓ naturaliter ſubeſtangelis qͦ ad motū localē. ¶ Probat̉ hoc etiaꝫ aucͣtoritate. dr̄ .n. Eccle. i. Luſtrans vniuerſa in circuitu pergit ſpūs ⁊ ī circulos ſuos reuertitur. Qd̓ exponitur a ꝗbuſdaꝫ d̓ ſole: q̄ iccirco dr̄ ſpūs: n̄ ꝙ corporea celeſtia ſint aīata: ſed qꝛ vtit̉ eis angelus ſicut motor mobili ad mouendum ip̄m corpꝰ ſolarev̓tute ſua. Dr̄ aūt reuerti ī circl̓os ſuos: qꝛ ꝑ eoſdēgradus ꝑ quos aſcendit ꝑ zodiacū: ꝑ eoſdeꝫ reuer
tit̉ ſeu retrocedit. Aug. etiā in li. de trini. dicit: ꝙ angeli adhibent ſe iā corporalia ad aliquos effectusproducendos: ſic̄ factū fuit per āgl̓os malos: d̓ ſerpentibꝰ de nouo formatis corā pharaone īcantatōnibꝰ magorū: ẜm expoſitōem aliquorū: hoc āt fierin̄ p̄t niſi loqualiter mouendo. Phī ēt poſuerūt ſuprema corꝑa moueri localiter a ſpūalibꝰ ſubſtātijſ.i. angelis. On̄ditur idē ꝑ exēpluꝫ: vꝫ ex viſiōibusimaginarijs prophetaꝝ eis factis in ſōno vel vigilia: miniſterio bonoꝝ āgeloꝝ. Et hiꝰ oꝑatōe ſeu trāſmutatione imaginatōis ẜm. b. Tho. n īprimit angelus aliquā formā imaginariaꝫ: q̄ nullo mō pͥus ſitꝑ ſenſū accepta. n̄ .n. poſſet face̓ ꝙ cecꝰ imaginaret̉colores. Sꝫ hoc facit cauſādo motū localē ſpirituum ⁊ hūoꝝ vt dictū ē: ex quo motu imaginatio informatur: vt actꝰ fantaſticus motꝰ conſurgat ab impreſſionibꝰ interiꝰ ꝯſeruatis: ⁊ prius acceptis a ſenſibꝰ. Et cū angelus bonꝰ cauſat aliquā imaginariāviſionē: ſiue in hoīe vigilante ſiue dormiente: qn̄ſil̓ illūinat intellectū: vt cognoſcat talis qd̓ per hſil̓itudinē ſignificetur. Sic̄ in Iohāne euangel̓. deviſionibꝰ imaginarijs: vt habet in Apoca. de libroclauſo ſeptē ſigillis ⁊ apparitiōe eorum ⁊ de ſepteꝫangelis tuba canentibus: quas habuit ⁊ intellexitminiſterio angelorum vigilans. Unde dicit ipſe inprimo capitulo. Significauit deus que oportet fieri cito loquens per angelum ſuū ſeruo ſuo Iohanni. Et Ioſeph dormienti apperuit angelus ⁊ illūinauit eū: monendo de trāſlatione pueri Ieſu in egyptum. Math. ij. Qn̄qꝫ vero per operationē angeli boni ſolūmodo ſimilitudines rerum apparētin imaginatione: abſqꝫ alia illuminatione intellectus ad ītelligendū qd̓ ſignificet: nec tn̄ ſit deceptōper eos: ſꝫ hoc contingit ex defectu intellectus eiꝰcui apparent. Sicut accidit in ſōnio Phara. d̓ ſeptem ſpicis ⁊ ſeptem vaccis varijs ſignificantibusſeptem annos fertilitatis ⁊ alios ſeptem ſterilitatisquod tamen ipſe non intellexit: ſed Ioſeph interp̄tatus eſt..§. V.Operatur etiā angelusmalus .i. diabolus circa fantaſiā hoīs ſꝫ ad decipiendū. Qd̓ declarat̉ naturali rōe: canonis auctoritate: ⁊ exꝑimentoꝝ multiplicatōe. Primū ſic declaratur corꝑa naturaliter ſubdūt̉ ⁊ obediunt naͣe angelice qͣꝫtū ad motū localē. Angeli āt mali ēt ſi amiſerint gr̄am n̄ tn̄ v̓tutem naturalem. Cū aūt pote̓tia fantaſtica ſiue imagīatiua ſit corꝑal̓ .i. affixa orgāo corporeo: naturaliter ēt ſubditur āgelis mal̓vt poſſint ea tranſmutare: cauſādo varias fantaſias ex deſcenſione hūoꝝ ⁊ ſpirituū ad principiumſenſitiuū ꝓcurata ab eis. ¶ Patet ⁊ hoc ex canone. Dr̄ enī. xxvj. q. v. c. ep̄i. Illd̓ n̄ eſt omittēdū qd̓ q̄dam ſcelerate mulieres pꝰ ſathan retro conuerſe:demonū illuſionibꝰ ⁊ fantaſmatibus ſeducte: credunt ſe ⁊ ꝓfitentur cū Diana nocturnis horis d̓apaganorum: vl̓ cū Herodiade: vl̓ cū īnumera ml̓titudine mulierum equitare ſuꝑ qͣſdam beſtias: ⁊