Titulus. II.
aliam potentiaꝫ q̄ recipiat ſpecies ſenſibiliū: aliā q̄ꝯſeruet. Y Rurſus ꝯſiderādū eſt ꝙ ſi aīal moueret̉ ſolū ꝑꝑ delectabile ⁊ ꝯtriſtabile ẜm ſenſū n̄neceſſariū pone̓ ī aīali niſi app̄hēſionē formaꝝꝑcipit ſenſus in ꝗbꝰ delectat̉ aut horret. Sꝫ neceſſariū eſt aīali vt q̄rat aliqͣ vl̓ fugiat. n̄ ſoluꝫ qꝛ ſuntꝯnenientia vl̓ n̄ ꝯuenientia: ad ſentiendū ſꝫ etiā ꝑꝑalias ꝯmoditates ⁊ vtilitates ſiue nocumenta. Sicut ouis videns lupū fugit: n̄ ꝑꝑ indecentiā colorꝭaut figure: ſꝫ quaſi inimicū nature. Sil̓r auis colligit paleam n̄ qꝛ delectet ſenſū ſꝫ qꝛ vtil̓ ad nidificēdum. Neceſſariū eſt gͦ aīali vt percipiat hꝰ intentōnes quas n̄ percipit ſenſus exterior. ⁊ hiꝰ perceptionis oꝫ eē alid̓ pͥncipiū cū perceptio formaꝝ ſenſibil̓ſit ex īmutatōe ſenſibil̓: n̄ āt perceptio p̄dictarum ītentionū. ¶ Sic ergo ad receptōem formarū ſenſibiliū ordinat̉ ſenſus ꝓpͥus ⁊ cōis. Qui in hoc differūt: qꝛ ſenſus ꝓpͥus .ſ. viſus. auditꝰ. ⁊ hiꝰ iudicantde ſenſibili ꝓpͥo: diſcernendo ip̄m ab alijs q̄ cadūtſub eodeꝫ ſenſu. Sic̄ viſus diſcernit albū a nigrovl̓ viridi. Sꝫ diſcernere album a dulci ſeu ſonitūab odore n̄ p̄t nec viſus nec guſtus: nec aliꝰ ſenſusexterior. qꝛ oꝫ ꝗ inter aliqͣ diſcernit ꝙ vtrunqꝫ cōgnoſcat. Sꝫ pertinet hoc ad ſenſū cōeꝫ. q̄ eſt alia potentia a p̄dictis ad quē referunt̉ ſic̄ ad terminumcōem oēs app̄henſiōes ſenſuū a qͦ ēt. percipiūtur ītentōes ſenſuuꝫ. ſic̄ cū aliꝗs videt ſe videre. hoc .n.n̄ p̄t fieri per ſenſū ꝓpͥum qꝛ n̄ cognoſcit niſi formāſenſibilē a qua īmutat̉: ī qua mutatōne perficit̉ viſio. ¶ Ad formarū aūt ſenſibiliū q̄ app̄hendūt̉ perſenſus exteriores retentōem ſeu ꝯſeruatōem: ordinat̉ fantaſia ſen imaginatio q̄ idē ſūt. Eſt .n. fātaſiaſeu imaginatō qͣſi thezaurꝰ ꝗdē formaꝝ ꝑ ſenſū acceptarū. Auicēna pōebat diuerſas potētias eē: appellās fantaſiā quādā potentiā: q̄ ꝯponit ⁊ diuiditformas imagīatas: vt cum ex forma imagīata mōtis ⁊ forma imaginata auri ꝯponimus vnā formāquam nūqͣꝫ vidimꝰ .ſ. mōtē aureū. Sꝫ ad hoc opusſuffic̄ v̓tꝰ imagīatiua ī hoīe: ī alijs āt aīalibꝰ n̄ reꝑit̉hoc. ¶ Ad app̄hendēdū v̓o ītentōes q̄ ꝑ ſenſū n̄ accipiūt̉: ordīat̉ extīatiua. Et ad ꝯſeruādum eas: vismēoratiua q̄ ē theꝫ aurꝰ ꝗdā hiꝰ ītētionū. Cuiꝰ ſignūē ꝙ pͥncipiū mēorādi ī aīalibꝰ ſit ex aliqua hiꝰ intenrōe: puta ꝙ ē nociuū vl̓ ꝯueniens: ⁊ ip̄a rō preteritiquā attēdit memoria īter hiꝰ intentōnes ꝯputatur.Cōſiderandū eſt āt ꝙ qͣꝫtū ad formas ſenſibilesn̄ eſt dr̄a inter hoīem ⁊ alia aīalia. ſil̓r .n. mutāt̉ a ſēſibꝰ exterioribꝰ. Sꝫ qͣꝫtū ad ītentōes p̄dictas ē dr̄aNam alia aīalia ꝑcipiūt hiꝰ ītentōes naturali qͦdāinſtinctu. hō āt ꝑ quandā collationē. Et iō q̄ ī alijsaīalibꝰ dr̄ extīatiua ī hoīe dr̄ cogitatiua: q̄ ꝑ collatōnem quandā hiꝰ ītentōes adinuenit. vn̄ ⁊ dr̄ rō ꝑticularꝭ. Cui medici aſſignāt determīatū organuꝫ .ſ.mediā ꝑteꝫ capitꝭ. Ex ꝑte āt memorie n̄ ſolū hꝫ memoriam hō ſic̄ cetera aīalia ī ſubita recordatōe p̄teritorū: ſꝫ ēt reminiſcentiā: quaſi ſyllogiſtice īquirendo preteritorum memoriam ẜm indiuidualesintentiones.
¶ De fantaſia. Capitulum fextum.Equitur de potentia apprehenſiua interiori qͥ dr̄ imaginatiua ſeu fantaſtica qd̓ idē eſt. Et fantaſia quidē nomen eſt grecū. ⁊ in latino interpretaapparitio: qꝛ in ip̄a potētia fiunt ⁊ reſeruantur apparitiones ſeu imagines ſenſibilium accepte a ſenſibus. Que apparitiones dn̄tur imaginationesfantaſmata ſeu idola: qꝛ repreſentant res appꝫſas a ſenſibus. Et de hac poteſt intelligi illud p̄In imagine pertranſit hō: ſꝫ ⁊ fruſtra conturbaNon ſolū enim intelligitur de imagine dei .ſ. creatoris que eſt in hoīe: in qua exn̄s .i. ea habes ꝑfit .i. cito tranſit. de tanta nobilitate ad miſericati a qua vis recedit. Nā etſi conturbetur varijflagellis vt ꝯuertat̉ fruſtra videtur eē: qꝛ nec peilla nouit reuerti ad deū. Un̄ dicit ꝓpheta. Fruſiinſufflauit conflator malitie n̄ ſunt ꝯſumpte. Sēt pōt intelligi de imagine fantaſie. Ex qua aucteritate tria p̄nt elici. Et primum ē ꝙ homo ē diſcuꝫrens per rōnem. ibi. pertranſit homo. ſcd̓m eſt ꝙintelligens per imaginationem. ibi. imagine. Cerum eſt ꝙ eſt iraſcens: ſed non ad fructificationeibi. ſed ⁊ fruſtra conturbatur.Quantum ad primumeſt ſciendum. ꝙ iſta eſt dr̄a inter hominē ⁊ angein cognoſcendo: qꝛ angelus intelligit ſubito abdiſcurſu intellectus: ſed homo mortalis intellre n̄ poteſt niſi per diſcurſū rōnis tranſeūdo: ſercedendo per plura media de vno in aliud: ⁊ d̓ noad ignotū. ⁊ ſic pertranſit homo in reruꝫ cogne. Un̄ ⁊ diffinit ꝙ ē aīal rationale. Angelus ātintelligentia ſeu ſubſtantia intellectual̓. Et queGreg. dicit in omel̓. ꝙ iudeis .ſ. paſtoribus tāqͣꝫ relione vtentibus debiuit apparere rationale aīaangelus ad manifeſtandam xp̄i natiuitateꝫ./ibi īpropͥe rationale ꝓ intellectuali creatura.tur pertranſit homo.Quantum ad ſecundiſciendū eſt ꝙ ī tali trāſitū ſiue diſcurſu n̄ p̄t hōtelligere niſi in imagine .i. in fātaſmate: rep̄ſentaintellectu. Un̄ ⁊ phus dicit ꝙ neceſſe eſt ꝙintelligentem fantaſmata ſpeculari. Sicres ſenſibilis cū videtur multiplicat ſpēm ſuaſil̓itudinem vſqꝫ ad potentiam viſiuam. mediqua ſil̓itudine oculus videt: ⁊ ſil̓itudo illa exirdefertur potentie ſenſus cōis: vbi diſcernit̉ vniſibile ab altero. ⁊ exind̓ d̓fert̉ potētie imaginatiſeu fantaſtice talis ſil̓itudo magis aſſubtiliatibi reſeruat̉. Sic ip̄a potentia fantaſtica reprtat tales ſil̓itudines que dicuntur fantaſmata ſedimagīationes ītellectui: ⁊ ī illis intelligit. Et hincꝙ deꝰ a mortalibus videri n̄ pōt ſeu ītelligi claroeſſentiā ſuā: qꝛ cū n̄ poſſit intellectus ītellige̓ ab