Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus. II.

alibi. Eripe me dn̄e ab homīe malo .i. diabolo. velmeipſo. ſecundum Ber. Titulus. ſecundus de potentijs anime.Capitulum primum de potentijs anime in cōi.N homine nonſunt plures aīe per eſſentiā differentes .ſ. nutritiua: ſenſitiua: ītellectiua: ſꝫ vna tm̄ .ſ. intellectina cōtinens in ſe illam triplicemvirtutē .ſ. nutritiuā: ſenſitiuā: intellectiuā. Undein li. de eccleſiaſticis dogmatibus dicit̉. Neqꝫ duas aīas dicimus eſſe in vno hoīe: ſicut Iacobusalij ſyroꝝ ſcribunt vnā aīalē qua aīatur corpus et īmixta ſit ſāguini. Alterā ſpūalē rōnem adminiſtret. Sꝫ dicimus vnā eandē eſſe aīam ī hoīe: corpus ſua ſocietate viuificat ſe ip̄m ſua rōediſponit. Pro huius maiori declaratōe dicit. b.Tho. ī. i. parte. q. lxxvi. art. iij. Plato poſuit diuerſas aīas eſſe in corꝑe vno etiā ẜm organa diſtīctasꝗbus diuerſa vite oꝑa attribuebat: dicēs. Uiꝫ nutritiuā eſſe in epate: ꝯcupiſcibilē in corde: cogitati in cerebro. Quā opi. Ariſto. reprobat in libroaīa. Apparet aūt hoc eſſe īpoſſibile .ſ. plures aīasvno corꝑe eſſe differentes per eſſentiā iſtud: qꝛvna oꝑatio aīe fuerit intenſa īpedit aliā qd̓ nullo modo ꝯtingeret: niſi pͥncipiū actionū eſſet eſſentiā vnū. Ponit alias duas rōnes quas ibi potes videre. Dicendū eſt ergo eadē nūero eſt aīain hoīe nutritiua: ſenſitiua: intellectiua. Quō aūthoc cōtingat de facili ꝯſiderari pōt ſi ꝗs differentias ſpēꝝ formarū attēdat. Inueniūt̉ .n. ſpēs rerū forme differre ad inuicē ſic̄ ꝑfectū minꝰſicut in rerū ordīe aīata ſūt perfectiora inaīataīalia plātis hoīes brutis. Et in ſingulis horūnerū ſūt gradus diuerſi. Ariſto. ī. viij. metap.aſſimulat rerū ſpēs nūeris different ſpē ẜm additionē vel ſubtractionē vnitatis. Et in. ij. aīaparat diuerſas aīas ſpēbꝰ figurarū quaꝝ vna cōtinet aliā. Pentagonꝰ .n. cōtinet tetragonū exceditSic aīa intellectiua cōtinet in ſe ſua virtute ꝗcꝗdhꝫ aīa ſenſitiua brutoꝝ: aīa nutritiua plātarum.Sic vt ſuꝑficias que habꝫ figuram pentagonamnon per aliam figuram eſt tetragona per aliampentagona: qꝛ ſuꝑflueret tetragona ex quo intagona continet̉. Sic per alia aīam ſortes ē per aliā fortes eſt aīal: ſed per vnā eandē. Et lꝫembrio priꝰ hēat aīam ſenſitiuā: tn̄ hec abijcit̉ adueniente perfectiori .ſ. rōnali eſt intellectiua ſēſitiua ſimul hec Tho. Quāuis aūt in hoīe nutritiua ſenſitiua cōius propͥus dicant̉ potentie qͣꝫaīe: tn̄ aliqn̄ aīe dicunt̉. Et de aīa nutritiua pōt intelligi illud quod dixit Petrꝰ xp̄o aīam meaꝫ prote ponā .i. vita pertinere videt̉ ad nutritiuā. Alienatus .n. ab ītellectu actu pn̄ti ab ſenſatōe achuc pōt viuere: vt fuit in Paulo. ſed alienatus

a nutritiua: de aīa ſenſitiua dicitur: Ioh. xij. Quamat aīam ſuā perdet. Ibi in eſt relatio ſimplex eſt ſenſus. Qui amat aīam ſuā rōnalē: vereperdit .i. mortificat aīam ſenſualē ſuā .ſ. quo ad illicita ad que inclinat̉: vt a viſu. auditu: ab appetituillicitoꝝ venereoꝝ: hiꝰ. De aīa intellectiua intelligitur illud Iob. xiij. Aīaꝫ meā in manibꝰ meis porto. Et p̄s. Aīa mea in māibus meis ſēꝑ .i. diſcuſſiorōis pertinet ad aīam intellectiuā in manibus .i.in oꝑibus meis ad ꝯſiderandū ſi licita ſūt vel illicita. Et de hac triplici ſimul pōt exponi illud Io. x.Bonus paſtor aīam ſuā ponit pro ouibꝰ ſuis. Siue intelligatur illud de p̄lato quo ad ſubditos.Siue moraliter de quocūqꝫ virtuoſo quo ad greges cogitationū: affectionū: oꝑationum: vt tanqͣꝫoues ſit cogitatōes actōes innocentie obedientic manſuetudinis patientie ac bn̄ficientie hiTalis .n. ſi eſt bonus ponit ſi expedit pro cōſeruatne ouiū: aīam nutritiuā .i. vitā ſenſitiuā aīaſpiciendo: audiendo: admonēdo: diſcurrendo pſalutē eorū. Animā intellectiuā orando: meditdo: ſtudendo: p̄dicando: hiꝰ. Figuraʳ in Iacobovirgas populeas amigdalinas ponebat partindecorticatas in aꝗs an̄ oues quaꝝ erat paſtor dubibebāt: que ẜꝫ Greg. in moralibꝰ ſignāt exemplapatꝝ ꝑtim ſecūdū hiſtoriā: ꝑtiꝫ ẜmⁱ ſenſuꝫ ſpūaaiābus proponēda: vt ex hoꝝ aſpectu concipianpropoſita variaꝝ actionū virtutis Geneſis. xxxFigura in dauid: pugnabat cōtra leōes vrſospro ouibus ſuis: ſic morti ſe exponēs .i. reg. xvIn moyſe ēt minauit gregeꝫ ouium ad interiodeſerti: vbi vidit rubū ardentē ꝯſumi Exod̓. iijSic prelatꝰ ſuis orōibꝰ exēplis dꝫ oues ſubditasad viſionem ſuꝑnorum perducere. Secūdunhoc ēt pōt exponi illd̓. Magnificat aīa mea dn̄m. qͣꝫtū ad animā vegetatiuā magnificauit realiter dn̄m Ieſum augmentando paulatī in vtero etnutriendo ſic fecit magnum corporaliter.Uel ēt magnificauit generando ipſum ſin̄ hūanoopere: ſic on̄dendo ī ſe magnā dei potētiā. Et ſic Maria ſorore Aaron īuitat nos ad idē dicēsCantemus dn̄o gl̓oſe .n. magntficatus ē ⁊c̄. Exodixv. Magnificat qͣꝫtū ad ſenſituam dn̄ꝫ exēplariterꝯponencio ſenſus ſuos vincendo oēs paſſionesꝯcupiſcibilis iraſcibil̓: vt dicere poſſꝫ illud aMagnificabitur xp̄s in corpore meo. Tertio magnificauit qͣꝫtū ad intellectiuam animā. vꝫ affectiin diuīs exultando. ibi. exultauit ſp̄s meus Intelectu ſe ꝑuā cognoſcendo: ibi Quia reſpex. hui. arſue ⁊cͣ. Memoria recolēdo bn̄ficia ſibi collata: qfe. mi. mag. ⁊cͣ ſacͣ eloꝗa ſicut locutus ē ⁊cͣ. Et acidem īuitat nos p̄s. dicens magnificate dn̄ꝫ mecūEt ſic magnificauit virtualiter.Anitur auteꝫ anima ratōnalis corꝑis mediante aliqͦ corꝑe nec mediāte aliqͣ diſpoſitione accn̄tali: ſꝫ ſe ipſam. Pro cuiꝰdeclaratione dicit. b. Tho. in. i. ꝑte. q. lxxvi. art i.