Titulus .I.
ꝑ qͦs deſiderat augeri. Uide ibi glo. Et rōnem aſſignat Damaſcenꝰ ī ſcd̓o libro: qꝛ mundus dr̄ hō qꝛparticipat cum oībꝰ creaturis mundi ꝑꝑ qd̓ etiamGreg. dic̄ ī homel̓. ſuꝑ illud. Predicate euāgeliūoī creature .i. hoī ꝗ dr̄ oīs creatura rōne p̄dicta. hꝫ.n in ſe ſimilitudinem quaſi oīum. Un̄ Alanus deplanctu nature introducens naturā ſeq̄ntē ſic aitEgo ſū illa q̄ ad decorē mūdane machine ſil̓itudinē hoīs aſſimilaui. naturā vt ī ea velut ī ſpecl̓o ipſius mūdi ſtructura ꝯpareat. Sic igitur cū audisregē ītellige hoīem eē ꝗ dr̄ rex: vt ſuꝰ pͥncipal̓ rex ꝙdicitur mūdus maximꝰ ⁊ eſt rex: qꝛ ſic̄ ille rex maximꝰ oīa pugillo tenet ſic hō totū mūdū mediū ī ſeꝯtinet. ⁊ eſt aliꝰ tertius mūdus. Iō vide ſtaturā hominis ẜm Ambro. in exameron de oꝑe ſexti diei. ⁊Lactātiū. li. de opificio dei: additis ꝗbuſdā vt viſūfuerit. Prīo in celo te natū ſcias: erectus ꝯſtitutuses: ſurſū ſpectāſ. Ceruix vero rotūda vt celū. Decē.n. ſunt celi .ſ. lune: veneris amoroſe: mercurij gratioſi: ſolis luminoſi: martis vigoroſi: iouis pluuioſi: ſaturni tēpeſtuoſi: ⁊ ſtellaꝝ fixarū chryſtallinuꝫ⁊ empireū. primos octo videmꝰ hinc: ſꝫ non duosvltimos. Hos celos quere in capite ⁊ vide ſolē ⁊ lunam duos oculos: marte ⁊ mercuriū duas auresſaturnū ⁊ iouē duas nares. Uenerem vnū os. Illimūdū illuminant ⁊ gubernāt. Hec ſeptē mēbra totum corpus ordināt ⁊ decorant. Stellatū celum invertice capitis cōſidera: cuius ſtelle multe ⁊ decꝰſūt capilli: qui in hoīe ad decꝰ ꝑtinēt: vt pꝫ ī his q̄ extoto ſūt capillatura priuati. Chryſtallinū quod novides habes ī fronte: vbi ē ſenſus cōis: ⁊ empireūin mēoria q̄ratur. Sꝫ hec aliquātulū aliter notanda ſūt. Prīo capilli ſūt neceſſarij ꝯͣ nimiū eſtū ⁊ validū frigus. Capitis pars ſuperior vn̄ egrediūturcapitli: poſita eſt ad defendendū cerebrū. Capitispropria forma eſt ſicut nauis n̄ propͥe rotūda ſꝫ cōpreſſa aliquantulū: cuiꝰ mediū pōt dici carina: anterius prora: poſteriꝰ puppis. Et hec figura necetſaria fuit: vt melius ī ip̄o capite diſtinguerētur cellule ſenſuuꝫ. Frons eſt libera ⁊ aperta: vt mentishabitū pandat: ⁊ ſic a malis cogitatōibꝰ abſtrahasmentē. Suꝑcilia ſūt munimenta oculorū: ne ſi decapite aliꝗd cadat: eos oſſēdere poſſit. pilis nigrisīplentur: vt viſū magis ꝯfortent. Sūt effoſſi vt habeant vn̄ recipiant viſibilia. Supra ſunt palpebrevt a nocumentis tegātur: qꝛ nobiles ſūt. Septemīſuper pellicul̓ ip̄a lux vel pupilla tegitur: vt a nullo eſtu vel frigore ledi poſſit. Duo ſunt vt ſi vnꝰ abeſſet: alter n̄ deſit: nec plures qͣꝫ duo: qꝛ turpitudoeſſet ip̄a multiplicitas. Aures aūt eadē cā due ſūtlꝫ vnꝰ tm̄ ſit auditus: ſicut ⁊ viſus nō niſi vnus. inꝗbus prīo abſcōdūtur foramina: ne etiā ledanturab extra facte ſūt vt occulta ⁊ inuiſibilia noſcamꝰ ⁊que tortuoſa. Cartilago cū carne extra aures in girū cōponuntur: ſit ad vocis dulcioris boatum: qꝛdum per eā ſonus reuoluitur: melodiā quandā d̓nonio cōponit: ⁊ animus magis delectatur. Naresaūt ad hoc ſunt facte vt cerebri purgamēta ⁊ totiꝰ
interius capitts inde extrahantur. Et nō ē naſustotus ex oſſe ſed pars ex cartilagine qꝛ oportet eūdilatari ⁊ contrahi. Per ipſas etiam nares odoramenta ſumūtur ad cerebri cōfortationē. Os deniqꝫ pro cibo ſumendo datum ē: vt vita conſerueturIn ore. n̄ dantur dentes ad maſticandum ne ſtōachus grauetur cibogroſſo: ⁊ ſapidiꝰ que ſumimꝰfaciunt deguſtare. Os etiam ⁊ dentes pro loquelaformāda ſunt data: que velut plectro percuſſo faciunt melodiam. Eſt .n. ipſa lingua vt plectrū: verberans aerem ſuper palatum et dentes et labia: q̄ſi vel pars eorum deeſſet efficeretur vox nō ſonora. Hinc quāta melodia ⁊ varietas conſonātiuꝫ ſitnata: ꝗ conſiderare poſſet: in laudem ſui prorūperet creatoris: qui tantā ſpecioſitatem contulit hōiSed quod ſingularius eſt oībus alijs linguis: ſola humana loquelam inuenit: cunctis alijs aīalibꝰexiſtentibus mutis. In hac ergo figura capitis totus celeſtis ornatus continetur. ¶ Demuꝫ vero acelis ad terram deſcendunt rores ⁊ impreſſiōes ⁊calores naturales quibus mundus gubernaturcontinue. Et hoc eſt in hoīe gula: per quā ad corꝑnutriendū ab aīa deſcendunt: cuius pulchritudinem ⁊ gracilitatē ſi cōtēplatus fueris miraberis.Inde procedunt muſculi quaſi totius capitis baſes: qꝛ celum ſua fortitudine ſuſtētatur a deo ſibidonata. Ueniamus ad brachia vbi ſunt manus etdigiti deceꝫ que oīa miniſtrant toti corpori noſtroqꝛ celi ſunt illi qui influunt nobis neceſſaria inferius. Sed eſt manus aperta ad largitatem mōſtrādam: digiti procedunt ab vno fruſto tendentes: advnitatem docendā. Poſt oēs celos ſequitur ſperaignis: quā reperies in ſtomacho: vbi ītenſiſſimuscalor eſt pro digeſtione fienda. Qui ſtomachus eſtvelut olea: ad quā oīs calor corporis ſeꝗtur: cuꝫ qbum ſuſceperit. Hinc dicimus bonum ſignū poſtcibū frigus: qꝛ totus calor currit ad ſtōachuꝫ ⁊ experimur mēbra eē ſubtiliora poſt cibū qͣꝫ an̄ ī hoīeſano: vt patet maxīe de digitis mittendo ⁊ extrahēdo ānulū. Poſt ſperā ignis ſequitur ſpera aeris:qua generantur pluuie: niues: ⁊ grandines ⁊ impreſſiōes diuerſe. Sine hoc nec per momentū hōviuere poſſet. Hec ī corde require ſine quo nec ꝑſe aliquis viuere valet: ī quo generātur ſurta: homicidia: blaſphemie ⁊c̄. Deīde ſequītur terra ꝯfuſa cū aqua vbi ſit generatio ⁊ corruptō reꝝ. Et hocq̄re ī te hoīe in ventre corruptionis: ⁊ genitalibusgeneratiōis. Et qꝛ terra ſuo pōdere librat̉ ſiue ſuper nihil ē fūdata. Pꝰ iſtas partes due ſequūt̉ ſubtiles colūne: ꝗbus corpus oē vehit̉ n̄ ſine miracl̓ogrādi: cū videas boues ⁊ oues ⁊ eqͦs et aīalia aliaml̓tos habere pedes crura ſimul ⁊ tibias fortioracruribus hoīum: ⁊ tn̄ non pn̄t recte: ſed ſolū proneprocedere. Igitur hoc eſt miraculū ꝙ terra n̄ ē ſuper graue corpus fundata. Iſta eſt ſolutio ſecūda.Nā cū q̄ritur ꝗd ē hō tibi rn̄detur vt aſtrologo: ꝙhō eſt totus mundus ⁊ perfectio oīuꝫ. Sic ēt rn̄debat Anaxagoras: qui interrogatus ꝗd eſſet homo