Titulus .I.
logiā Athlas ⁊ Ptolomeus ml̓ta addidit. Geometriam Euclides ⁊ Hermenides: ethnici oēs ⁊ int̓reprobos ꝯputati. Medicinā Heſculapius pͥmꝰdocuiſſe refert̉ quē īdocte plebes ī deū tetulerūtSꝫ auxit copioſe Hypocras: ⁊ Galienus: nec n̄ ⁊Auīcēna: ꝗ oēs ⁊ ſi deū cognouerunt: n̄ ſicut deuꝫglorificauerunt: ſꝫ euanuerunt ī cogitationibꝰ ſuis. Iura ciuilia gentiles pͥmi īſtituerunt diuerſi diuerſis vrbibꝰ: ⁊ a lacedemonijs leges romani mutuati ſunt: vt pꝫ ī decretis diſ. vij. Moyſes. Artesplures mechanicas inſtituiſſe ex Cam progenitosī inuat geneſeos liber in. iiij. c. Qui cōiter crimīoſum parentē in moribꝰ imitati ſunt: ⁊ ciuitatem inmundo ip̄e pͥmꝰ ꝯſtruxit qͣſi īnuens ad illā n̄ ꝑtinere q̄ ſurſū eſt hierl̓ꝫ. ¶ Sꝫ ⁊ monarche oēs ſiue aſſyrioꝝ: ſiue medoꝝ ⁊ ꝑſaꝝ: ſiue grecoꝝ: ſiue romanoꝝ vſqꝫ ad tꝑ̄a Cōſtatini: Philippo excepto imꝑaatore a Decio īterēpto: oēs ī ſua cecitate mēti mortui ſūt: ⁊ moribꝰ intēꝑatiſſimi. Et ille ꝗ videt̉ fuiſſetelicior. Octauianꝰ .ſ. ⁊ mundi ſapīa n̄ ignarus: laſciuiſſimus deſcribitur. Hec iō ſcripta ſunt: vt nōgl̓ietur ſapīēs ī ſapīa ſua qͣꝫtuncūqꝫ his repletus:nec potens ī potentia ſua: ſꝫ. agnoſcat veꝝ eſſe qd̓dr̄ Sapi. xiij. Uani ſunt oēs hoīes ī ꝗbꝰ nō ſubeſtſcīa dei. Uere vere vani .i. fruſtra cuꝫ n̄ ꝯſequāturfinē ſuuꝫ: ꝗ eſt ẜm magiſtrū ī. ij. diſ. i. vt ſūmū bonūītelligāt: ītelligendo ament: ip̄oqꝫ fruātur. Sꝫ necſe deijciāt ⁊ ꝯtēnāt: ꝗbus tales ſcīe deſunt. aut potentia vel diuitie ſubtrahuntur: qꝛ ſine his pleniſſime ſalus propͥa procurari pōt: ac etiā proxīoruꝫn̄ modice: ſic̄ exꝑientia docet. Ueꝝ doctrīe tales qͦad vera ⁊ vtilia q̄ ibi ſunt: ꝯtēni nō debent ex eo ꝙauctores fuiſſent vitioſi. Nā v̓itas ẜm Ambro. a qͦcunqꝫ dicatur a ſpirituſācto eſt. Et ſi ip̄i nō habuerint eum qͣꝫtū ad gratiā gratū facientem. In cuiꝰfigurā p̄cepit dn̄s vaſa aurea ⁊ argentea egyptioꝝaſportari ab hebreis: vn̄ tabernaculū dn̄i ꝯſtrueretur: ad ſignificādū ẜm venerabilē Gratianū diſtixxxvij. §. ſed econtra. ꝙ auꝝ ſapīe ⁊ argētū eloquētie lꝫ acciꝑe ab īfidelibꝰ quaſi iniuſtis poſſeſſoribꝰex ſuis doctrinis: ⁊ ꝯuertere ī vtilē vſū eccl̓ie. Un̄⁊ apl̓s ad Zitū allegat dctūm cuiuſdā phī. Creſcētes male beſtie ⁊c̄. Et hoc etiā dic̄ Aug. i. q. i. dn̄s d̓clarauit. Ueꝝ ī ſermonibꝰ ad ppl̓m: nec videt̉ honeſtū nec piū eos īplere doctrinis ⁊ allegationibꝰ infidelium: qͣſi ſacra ſcriptura q̄ eſt vera dn̄a oīum facultatuꝫ acillari videatur tāqͣꝫ īſufficiens: ⁊ ille vere ancille dn̄ari. Inde .n. vileſcit ſcriptura augeturcurioſitas magis qͣꝫ deuotio ī auditoribꝰ ⁊ vanitasī loquentibus. Sꝫ ſufficit aliqn̄ ācillas vocare vtſācti fecerunt ad magis ꝯfirmā dum ea q̄ ſunt fid̓ꝑteſtimonia inimicorum eius.¶ Capl̓m quartū d̓ ꝗdditate aīe ⁊ ꝓpͥetatibꝰ eius.E quidditate aniIelme rōnal̓ ⁊ propͥetatibus eius dn̄s Io.
dn̄ici ſuꝑ Eccleſiaſten. xxxvi. lectione tractās illudEccleſiaſtes. Cuncta fecit d̓us bona ī tp̄e ſuo ⁊ mūdū tradidit diſputationi eoꝝ: vt n̄ īueniat opus qd̓oꝑatꝰ ē deꝰ ab initio vſqꝫ ad fi .i. aīam q̄ ꝑmanet ineternū. ſic dic̄. Nā ⁊ ſi phī aliquā veritatem cognouerunt de mūdo iſto n̄ tn̄ aīaꝫ plene aliꝗs nouit niſi ꝑ reuelationeꝫ ſpūſſācti. Un̄ Ariſtoteles in prīod̓ aīa dicit difficillimū eſſe acciꝑe ꝗd ſit aīa ⁊ multas hꝫ dubitationes. Duodecī āt dubitationes deea ponentur ẜm diuerſos ſapientes: ⁊ lꝫ phī neſciuerint ꝗd dicerent: diuerſimode tn̄ deſcripſerūt eāvicti a vitate ẜm. xij. eiꝰ ꝯditōes. ¶ Plato dixit aīaꝫeſſe eſſentiā vl̓ nūeꝝ ſe mouenteꝫ q̄ ꝯpōebatur exquatuor numerꝭ .ſ. vnitate: dualitate. ternario: ⁊ qͣternario. ip̄e .n. vocabat vnitatem ītellectū: dualitatem ſcīam: opinioneꝫ ternariū: ſenſū qͣternariumSic gͦ ītelligit aīam hr̄e ītellectū: ſcīam: opinionem⁊ ſenſū: ⁊ iō ꝑ ſe mouet cū vult. Sꝫ ſpūſſanctꝰ alit̓ ītellexit. Nā aīa eſt vna eſſentia: ⁊ ſic rn̄det vnitati:eſt cōpoſita ex eſſe ⁊ eſſentia: vt dic̄. ſ. Tho. ꝑte. i. q.xc. ⁊ hoc rn̄det dualitati. Eſt ad imaginē d̓i ꝑ triplicem potentiā .ſ. memoriā: volūtatem et intellectumvt ait diuus doctor Auguſti. de trini. et hoc rn̄detternario Et creata ē vt informet corpꝰ cōpoſitū exquatuor elementis. ⁊ ſic reſpondet quaternario.¶ Democritus dixit. ꝙ aīa eſt ex athomis ſpericꝭq̄ vident̉ in aere in radijs ſolis. Hic fuit victus ſicdicere: ꝗa athomi ſemꝑ ſunt in aere: ſed nō vidēt̉niſi ſole adueniente. Sic anima ē in nobis ſed cognoſci non pōt niſi adueniēte lumīe diuine gr̄e: ⁊ſic nobiliſſima ē vt ſuū intellectū ⁊ quālibet humanaꝫ noticiā tranſcendat. Magna res inquit Ber.ad Haimonem eſt aīa q̄ xp̄i ſanguīe eſt redempta.¶ Empedocles dixit eaꝫ ex igne: aere: aqua: ⁊ terra: lite ⁊ amicitia. Hic recepit ꝓ aīa totū hominemſicut frequenter facit ſacra ſcriptura. Corpus aūtcōponitur ex quatuor elementis: ⁊ aīa reſtabit ẜmeū ex lite ⁊ amicitia. Et hoc dicere cogit̉ ex inclinatione quā hꝫ ad corpꝰ ex fuga ⁊ odio. Naꝫ animaiuſta ſuū diligit habitaculū: ⁊ dānata odit ſuuꝫ: vtdic̄ diuus Augꝭ. tertio ſuper Gen̄. ad lr̄am. c. xvij.Heraclitus tenebroſus phyſicus dixit aīaꝫ eē ſcītillam ſtellaris eſſentie. Hic eiꝰ originē tangit: qꝛd̓ celo ē: ſolū a deo īfuſa. Aliꝰ Heraclitꝰ: cognomento pōticus: dixit aīam eſſe lucē. Hic eiꝰ eſſentiā dixit. Nam aīa ẜm Augꝭ. de eſſentia eſt angelorumvt ſit decimus ordo. Nam angeli per lucem ītelligūt̉. Gen̄. i. Dixit deus fiat lux ⁊ facta eſt lux .i. multitudo angeloꝝ: vt ait doctoruꝫ glo. cōmunis. Qd̓tetigit ſaluator in ꝑabula de muliere ꝑdente decimam dragmam. Luc. xv. Non enī ꝑdidit aliqueꝫordineꝫ angelorū: ſed de quolibet aliquos: hominem autem ꝑdidit totum quem totū ſaluū fecit īſabbato magno in ara crucis Ioh. vij. Seneca dixit animam eſſe ſpiritum intellectualem ad beatitudinem in ſe ⁊ ī corꝑe ordinatū: hie tetigit finemeius vt .ſ. bene oꝑans beatificaret̉ in morte: ⁊ corpus ī quo bene geſſit in vltīo beatificaret̉ iudicio.