Titulus .I.
⁊ iure: ⁊ hꝫ regl̓are volūtatē ī ordīe ad aliū. Et partes eiꝰ ītegrales ſūt due .ſ. declīare a malo et facerebonū erga alios. Partes eēntiales ſunt diſtributiua q̄ eſt circa iudicia ⁊ officia ⁊ onera ⁊ penas et p̄mia alijs īpendenda: ꝑ eū ꝗ hꝫ curā alioꝝ. Et cōmutatiua q̄ eſt circa cōtractus ⁊ alia ꝑtinentia adcōuerſatōeꝫ cū hoībus: vt .ſ. recte nō nociue ꝗs ſehabeat ad proximū ī verbis ⁊ rebus ⁊ ꝑſonis.Partes vero potentiales ſunt religio que eſt circacultū diuinū. Pietas q̄ eſt circa honore parentumObſeruātia: q̄ eſt circa reuerentiā ⁊ honorē ſuperiorū. Obediētia q̄ eſt circa īpletōem p̄ceptorū ſuorū p̄latoꝝ. Gr̄a q̄ eſt circa recognitionē bn̄ficioꝝ dehitā. Uindicatio q̄ eſt pūitio recta delictoꝝ ꝑ euꝫ ꝙhꝫ auctoritateꝫ. Ueritas q̄ eſt ī dictis ⁊ factis fallatie excluſio. Liberalitas q̄ eſt debitus vſus rerū inmediocribꝰ ſūptibus erga ſe: familiā: et īdigentespauꝑes. Amicitia ſeu affabilitas q̄ ꝯſiſtit in hūaniter ſe habendo et benigne cū alijs ī verbis et geſtꝭEphycheia ſeu eꝗtas q ꝯſiſtit ī interp̄tādo leges ⁊mādata maioꝝ. magis ẜm ītentōm q̄ veriſimilitercreditur legiſlatoris qͣꝫ ẜm verba ī caſu dubio.¶ Fortitudo eſt aggreſſio debita arduorū vbi etiaꝫ ſūt ꝑicl̓a mortis et firma perpeſſio eorū. Hec regulat potentiam iraſcibilem circa audaciam et timores. Partes eiꝰ integrales ſūt due .ſ. aggredi ardua: et difficilia ꝓportionata ſibi et firmiter in eispermane̓. Sꝫ ꝑtes potentiales ſunt. Magnanimitas q̄ eſt circa honores magnos .ſ. recte ſe haberead eos: n̄ ambir̄ nec vitare cū expedit: nec d̓ eis ſuperbire. Magnificentia q̄ eſt circa magnos ſūptꝰdebite factosº. vt ꝑꝑ honorēm dei edificare eccleſias. et hiꝰ. vel ꝑꝑ bonū reipublice. Patientia q̄ cōſiſtit ī eqͣnimiter ferendo aduerſa cōia vbi n̄ eſt periculū mortis abſqꝫ aī deiectōe et triſticia īordinata. Firca ꝑicula mortis eſt fortitudo et ꝑſeuerātia:q̄ cōſiſtit in firmiter ꝓponendo pati aſꝑa et difficilia qͣꝫtocūqꝫ tp̄e ſint duratura. Temꝑantia cōſiſtitī moderando delectatiōes corꝑales et repellendoeas q̄ ſūt ꝯtra rōnem. Et hꝫ regulare ꝯcupiſcibilēcontra delectatōes ciborū et venereoruꝫ. Parteseiꝰ ītegrales ſūt: verecūdia et honeſtas. Partes ſb̓iectiue ſūt. Abſtinentia quo ad cibos. Sobrietasquo ad potꝰ. Caſtitas quo ad venerea. Que caſtitas hꝫ triplicem gradū .ſ. cōiugalem: vidualem: etvirginalem. Partes eiꝰ potentiales ſeu annexe ſūtManſuetudo q̄ moderat̉ iras. Clementia q̄ eſt diminutiua penaꝝ debitarū congruo tn̄ mō. Modeſtia q̄ hꝫ ꝯponere hoīem in veſtitu: inceſſu: et v̓ſuſenſuū. Studioſitas q̄ hꝫ animū refrenare ab īordinato appetitu et exercitio cognoſcēdi ītellectualia vl̓ ſēſitiua. Humilitas que facit homineꝫ veraſua cognitione ſibi vileſcere ⁊ ſuperbiam fugatEutropelia ſeu vrbanitas que facit hominem iridictis vel factis lubricis ſeu iocoſis cōgruēter ſehabere: vt non ſit nimis agreſtis ⁊ rigidus: neqꝫnimis leuis ⁊ iocoſus. Uirtutes theologice ſumfides ſpes ⁊ charitas que ordināt homineꝫ ad ſeli
citateꝫ eternā: ⁊ habent deū pro obiecto īmediatoSed diuerſimode. Nā fides reſpicit deū vt ſūmā⁊ infallibilem veritatem cui īnititur: aſſentiendomēte his que ſūt ab eo reuelata ī ſcripturis Spesreſpicit deū oīpotentem valenteꝫ ei in oībus ſuffragari: innititur enīm ei expectādo ab eo eterno premio coronari ⁊ gr̄am ⁊ veniam penitendo ſibi impartiri ſua liberalitate Charitas reſpicit deum vtſūmū bonum: proximū aūt diligit ꝓpter deuꝫ: qꝛdeus hoc vult: ⁊ quia factus eſt propter eundemfinē .ſ. ad fruenduꝫ deo Dona ſpirituſſācti ſūt quedam vertutes ꝑfectiores virtutibus cardīalibusSed excellentiores eis ſunt theologice: que donahabent hominem reddere de facili mobilem ad ſequendum inſtinctus ⁊ motiones ipſius ſpūſſanctiEt ſunt ſeptem excludentia per quandaꝫ adaptationem ſeptem vitia .ſ. timor excludēs ſuperbiampietas inuidiam: ſcīa iram: fortitudo accidiam. ꝯſilium auaritiam: ītellectus gulā: ſapīa luxuriam.Sechanica aut ars dicit̉ a mechor mecharis: qꝛ qͣſi intellectꝰ I 1viibi adulteratur: cum principaliter ſit creatus adſpiritualia intelligenda ⁊ ī ipſis mechanicis circafactibilia verſetur. Et habet ſeptem ſpētiēs .ſ. lanificium. armaturam: nauigationem agriculturamvenationem medicinam ⁊ theatricam. Ad hancſcꝫ mechanicam omnium rerum fabricam cōcurrere videtur: que humanis neceſſitatibus inueniuntur grata cōmoda ncc̄ia. Lanificium eſt primaeius ſpecies ad quam pertinet omnis oꝑatio nendi: retorquendi: conſuendi: ꝗcquid ſit inſtrumētocolo: fuſo: acu: pectine: calamiſtro: girgilo: alabroī materia lini: lane: canapi. Et ſub eis omnis vſusflocoruꝫ filtroꝝ ſagorū: ſagmatum: ſportarum ⁊c̄.Armatura duas hꝫ ſpēs .ſ. architectoricā ⁊ fabrilēArchitectorica diuidit̉ ī cementariam. ⁊ carpentariam. fabril̓ ī malleatoriam ⁊ effuſoriaꝫ. Edificioꝝtres ſt̓ ꝑtes: diſpoſitio: cōſtructio ⁊ vēuſtas. Porrofabril̓ et ferraria duabus rebꝰ conſtat .ſ. ventis etflāma. ¶ Agricl̓tura quatuor hꝫ ſpēs .ſ. aruuꝫ ſeuagrū ꝗ ſationibꝰ deputat̉ Conſitū ꝗ nemoribꝰ conſtat: vt ſūt vineta: oliuete pomeriuꝫ. Paſcuū ꝗ paſcuis conſtat: vt prata. Floridū: vt ortū et roſarij.Cultura igit̉ ml̓tiplex eſt. Cinis .i. incendiū per qd̓ager inutilē hūorem exudat: deinde orationis intermiſſio: ſtipularū īcenſio: ſtercoratio: ſatio: ochatio. rūchatio. Bn̄ colendi agri ratio quatuor rebꝰconſtat .ſ. aere: aqua: terra: et īduſtria. Opꝫ .n. vt eislocis qͦs colere deſtīabis aer ſit ſalutaris et elemēsaqua ſalubris et facilis: vel ibi naſcens: vel ad vota vel imbre collecta: terra v̓o fecūda ⁊ ſi īcommoda. In vitibus putandis tria conſideranda ſunt.ſ. fructuū ſpes: ſucceſſura materies: locus ꝗ ſerūac vatriat. ¶ Uenatio tres hꝫ ſpēs .ſ. ferinā: aucupiū: ⁊ piſcariam. Ferina ſit ml̓tis modis .ſ. retibuspedicis: laqueis: precipitijs: arcu: tacul̓. cuſpide: indagine: pennarū odore: cāibus: ancipitribus. Au-