Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum III.

vt de his oībus rectius: veratius et honeſtiusdiſſeratur: inuenta eſt logica.Theorica diuiditur intheologiā: phyſicā: mathematicā. Theologia tractat de īuiſibilibus eēntijs īuiſibiliū: vt d̓o creaturis ſpūalibus: vt angel̓. Ro. i. Inuiſibilia deiea facta ſūt a creatura mūdi intellecta cōſpiciūtur: ſēpiterna qͦꝫ virtꝰ eiꝰ diuitias. Opꝰ aūt factū ēduplex .ſ. ꝯditōis: vt creatio mūdi: et reſtauratiōis.i. incarnatōis v̓bi ſacr̄is inſtitutꝭ: vt cognoſcat̉idē eſſe creator et redemptor. De diuinis ꝑtinentibus ad theologiā dixerūt aliqua ātiꝗ phī et ſibilleEt Ariſtoteles ꝯcluſit ſuā methaphyſicā in probādo vnū deū gubernatorem mūdi. Plato ml̓ta dixii de deo. Marcꝰ varo gentil̓ poſuit tripliceꝫ theologiā vt refert Aug. ī fine ſexti libri de ciuitate dei.ſ. Theatricā ſeu fabuloſā qua .ſ. recitabāt̉ et repn̄tabāt̉ mimos facta deoꝝ ī theatris multꝭ turpitudinibꝰ. Ciuilē qua .ſ. colebāt̉ dij īnumeri inplis tn̄ hoīes fuerat vel aliq̄ alie creature. Et naturale qua .ſ. ea dicebāt̉ de dijs: expōebāt̉ rebꝰnaturalibꝰ ꝓpͥetatibꝰ eaꝝ. Sꝫ oīa mixta erāt plena fatuitatibꝰ erroribꝰ: vt ꝓbat ibidē Aug. Sꝫ vera hec theologia pleniſſime habet̉ ī biblia a ſpūſācto reuelata: veriſſima. Etiā de his agit̉ ī li. ſn̄ia. in pͥmo de diuinis: vt de trinitate ꝑſonarūvnitate eēntie: ꝑfectōibꝰ eiꝰ: vt eternitate: oīpotentia: ſapīa: voluntate. et hiꝰ. In ſcd̓o de creatiōe āgelorū et lapſu āgeloꝝ aliquoꝝ: et ꝯfirmatōe bonoꝝ ꝑfectōe de creatōe hoīs et lapſu eiꝰ pctō originali inde ſecuto. De oꝑe ſex pͥmoꝝ dieꝝ. De gratialibro arbitrio. De peccato actuali breuiſſime tn̄.In tertio de myſterio īcarnatōis: de virtutibꝰ theologicis: de donis et virtutibꝰ cardinalibꝰ multumbreuiter: deīde agit decē p̄ceptis. In quarto ſacr̄is demū de finali iudicio vltima reſurrectiōe gl̓ia beatorū pena reproboruꝫ. Suꝑ hoc libroſn̄iaꝝ ſūt facta ſcripta īnūera a doctoribꝰ. Huic videt̉ ſubalternari ſcīa iuris canonici: precipue qͣꝫtūad ea ſūt fidei ſacr̄a et declaratio articulorū etdubioꝝ. Phyſica .i. natural̓ ſcīa tractat īuiſibilibꝰ viſibiliū cauſis. corpꝰ et ea ſūt corꝑis pͥncipaliter conſiderat. Corpꝰ āt ꝯſiderat̉ in generali ꝑtibꝰ ſuis: aut in ſpāli. Si ī generali ſic determinat illud Ariſtoteles in lib. phyſicoꝝ. Si ī ſpāli ꝯſiderat̉ corpꝰ: tūc dupliciter: qꝛ aut ē īcorruptibile ſic tractat Ariſtoteles de illo ī libro de celodo. dic̄ .n. celū eſt corpꝰ generatū nec fabrica nec recipiens aliqͣs imp̄ſſiōes. Aut corpꝰ eſt corruptibile: et tc̄ aūt eſt ſimplex aut cōpoſitū. Si ſimplex tūc tractat de eo Ariſto. in lib. de generatōe etcorruptōe. Et loqͦr de ſimplicitate illa oppōit̉poſitōi naturali ex qͣtuor elementis. Si cōpoſituꝫaut igit̉ eſt aīatū aut non. Si eſt aīatū ſic tractateo in li. methauroꝝ vbi Ariſtoteles determinatīpreſſiōibꝰ aeris grādinis generatōe niui et corpoꝝ inumerabiliū et cōſil̓ium. Si vero corpꝰ ſit

poſitū aīatū: tūc aūt illud ē aīa vegetatiua aīatū etde tali determīat̉ in libro de vegetabilibꝰ. Aut aīaſenſitiua: et de tali agit̉ in li. de aīalibꝰ. Aut aīa ītellectiua: et deo eo agit in li. de aīa. Ceteri vero libri:vt de ſomno et vigilia: de morte et vita: de ſenſu etſenſato: de dr̄ia ſpūs et aīe ⁊c̄. ſupponūtur libroaīa libro aīalibꝰ. Huic ſubalternatur ſeu ad.ſ. naturalē phīam reducit̉ ars medicine. Mathematica vero quātitatem abſtractā a materia conſiderat: et ſic tractat de īuiſibilibꝰ inuiſibiliū formisQuātitatū aūt alia diſcreta ml̓titudo dr̄. alia ꝯtinua magnitudo dicitur. Et diſcreta alia ꝗdē diſcreta ſe: vt duo: tria. qͣtuor. hec eſt materia arithmetrice. alia diſcreta ad alteꝝ: vt ſex qͣter et ſexꝗntertiū. et hec ē materia muſice. Magnitudo v̓oalia ē īmobil̓: vt ſpera t̓re. et hec ē materia geometrie. Alia eſt materia mobil̓: vt ſpera firmamenti. hec eſt materia aſtronomīe. Hec igitur ſūt quatuor ſpēs mathemathice .ſ. Arithmetrica de nūeris.Muſica de proportione. Geometria de ſpacio.Aſtronomia de motu. Elemētū arithmetrice ē vnitas. Muſice ē vniſonū. Geometrice pūctū. aſtronomie inſtans..§. II.Practica que dicitur?praſis qd̓ eſt opꝰ. eſt agibiliū ẜꝫ rōnē in ordīe ad felicitatē ciuilē ſuꝑnā .i. de oꝑibꝰ virtuoſis. ꝯcupīa .i. inclinatio ad malū regulatur vincitur:deo aſſimilat. Diuiditur ergo practica ī ethicā economicā et polliticā. et ad hāc moralē phīam reducitur ſcīa iuris. Ethica eſt ſui curā gerens cūctꝭſe erigit et exornat: augetqꝫ virtutibꝰ nihili vita admittes quo gaudeat: nihil faciens penitēdū: economica ē familiaris officij curā mediocri diſpoſitōe ꝯpones diſtribuit. Politica ē reipublice cu ſuſcipiēs: cūctoꝝ ſaluti ſua prudentia: ſolertia:iuſticiaqꝫ: libera fortitudinis ſtabilitate ac tēꝑantie patīa medet̉. hec Uin. Ex ꝗbꝰ verbis habet̉ pōt ꝗs ſeip̄m bn̄ gubernare vel familiā vl̓ ciuitatē recte oꝑari: niſi habeat virtutes. Et cardinales ꝗdē neceſſe ſūt ad ciuilitatē hūanam bn̄ gerendaꝫ. Theologice aūt dona ſpūſſancti ad ciuilitatē futurā cōſeq̄ndā. Prudētia ꝗdē ē rectaagibiliū: hꝫ regularē rōnē in ſe ip̄a. Secūdū Senecā hꝫ tres ꝑtes ītegrales ad quas reducūt̉ aliepl̓es ponūtur a phō ī li. ethicoꝝ .ſ. recogitatio ſeumēoratio p̄teritoꝝ: ordīatio pn̄tiū agēdoꝝ: ꝓuidētia futuroꝝ. Hꝫ āt quaſi ānexas vt partes potentiales ẜm phūm in li. ethicorū. Eubuliā ē bn̄ conſiliatiua: ſineſim eſt bene iudicatiua: gnomin eſt bn̄ iudicatiua in his occurrūt extra cōem le. Sineſis āt ī his ſūt ẜm cōes leges bn̄ iudicatpertīet .n. ad ad prudētē prīo bn̄ cōſiliari īfra ſe circa agēdū dr̄ ſa inꝗrēdo diſcutiēdo. ſcd̓o bn̄ iudicare .i. ex cōſiliatis meliꝰ ē eligere. tertio qd̓ eſtpͥncipale opꝰ prudētie īperare .i. executōi mandare bn̄ iudicatū ē. Iuſticia ē cōſtās et perpetua volūtas r̄ddēs vnicuiqꝫ qd̓ ſuū ē ī. l. iuſticia. ff. iuſti.