De ſumma tri. et fide catholicaTi.I
a erroneā ac veritati catholiceinimicam fidei p̄dicto ſacroapprobāte concilio reprobamus diffinientes vt cūctꝭ nota ſit fidei ſincere veritas: acp̄cludat̉ vniuerſis erroribuſaditus: ne ſubintrent ꝙ quiſquis deinceps aſſerere defenbdere ſeu tenere ꝑtinaciter preſumpſerit ꝙ aīa rōnalis ſeu ītellectiua nō ſit forma corporis humani ꝑ ſe ⁊ eſſentialiter tanqͣꝫ hereticus ſit cenſenIdus. ¶ Ad hͦ baptiſma vnicū baptizatos oēs in chriſtoę regeneras eſt: ſicut vnꝰ deuss ac fides vnica ab oībus fide
hliter cōfitendū qd̓ celebratuꝫęn aqua in noīe patris ⁊ filijſpirituſſancti credimuſ eſſetam adultis qͣꝫ paruulis cōmuniter ꝑfectū remediuꝫ adſalutē. Veruꝫ quia qͣꝫtum adeffectū baptiſmi in paruulisreperiunt̉ doctores quidamſ theologi opiniones cōtrarias habuiſſe: quibuſdā ex ipſis dicentibus ꝑ virtuteꝫ baptiſmi paruulis quidem culpā remitti ſed gratiam nō cōferri: alijs econtra aſſerentibus ꝙ et culpa eiſdem in bapptiſmo remittitur: ⁊ virtutesq̄ ac informās gratia infūdūt̉
opter hͦ aīa humana remanet in ſuo eē deſtructo cornore: nō aūt alie forme. Curioſus qͥ hoc pleniꝰ diſquirere vellet videat in ſūma Thome ꝑte pͥma. q. lxxvj. infͥn. Io. an. a ¶ Catholice fidei. Qd̓ ſequit̉: ⁊ poſtpoIitū fuit vt euitaret̉ hlatꝰ qd̓ ꝓprie in rhetorica d̓r: cuꝫvocalis eadeꝫ ſequitur vocalem.b ¶ Pertinaciter. Pertinaciain malo: ꝑſeuerātia in virtute. vn̄ꝑtinax valde vl̓imprudenter tenēs: durus: irreuocabilis: indocilis: obſtinatus⁊ idē verbū. jͣ. devſur. ex praui. §.pt. c ¶ Ad hͦtertia ꝑs primoponēs de eſſe baptiſmi. ſecūdo d̓ipſiꝰ effectu. Io.d ¶ Unicū. qͣreſit dicat̉ habet̉de conſe. diſt in.iiij. aliud. Io. āt ¶ Onus. AdEphe. iiij. habetur de hac triplici vnitate. ⁊. jͣ. de exceſ. p̄la. frequēs ad finē. ⁊. jͣ. de ſen.excō. c. j. ⁊ vt dicit Ambro. li. de tri. ⁊ expōit magiſterj. ſen. xxiiij. di. circa prin. cū vnū dicimꝰ deū vnitas excludit numeꝝ deoꝝ. nec quātitatē in deo ponit: qꝛ necnumerꝰ nec qͣꝫtitas in deo ē. Io. ā. f ¶ Deꝰ In hͦ verbo ponit cām efficientē baptiſmi. g ¶ Un̄ica. Licetſpecie differat qd̓ dic vt no. Ber. sͣ. e. ti. ſuper rubrica.h ¶ Confitendū. vn̄ in ſymbolo dicit̉: Confiteor vnūbaptiſma. l ¶ In aqua. Cauſa materialis.k ¶ In nomine. Cauſa formalis. l ¶ Perfectū. Sine penitentia exteriori. de cōſe. diſt. iiij. ſine penitētia.m ¶ Remediū. Cauſa finalis. Io. ā. n ¶ Theologi.Et canoniſte. de hoc de cōſe. di. iiij. nihil. ⁊. c. paruuli.o ¶ Opiniones. Eſt ſciendū ꝙ prima fuit opi. Donatiſtarū: ꝙ paruuli inutilit̓ baptlzabant̉: q̄ reprobataeſt: ⁊ ad ip̄oꝝ rōnes eſt reſpōſū d̓ baptiſ. malores. Sꝫibi dubiū eſt relictū an paruulis infundant̉ virtutes⁊ gratia: qd̓ hic ſoluit̉. Eſt ergo h̓ ſciendū ꝙ quorūdāfuit opinio: ꝙ pueris nullo mō dant̉ virtutes in baptiſmo: ſꝫ ſolū ab originali mundant̉: ſed poſtea quādodecedūt vl̓ qn̄ ꝑueniūt ad etatē adultā eis virtutes īfundunt̉ ſi ſeruet innocētiā. hāc cōiter theologi reprobāt ꝑ id qd̓ habet̉ Eccleſiaſtes .xj. qd̓ ſonat illd̓ qd̓ habetur. xxv. di. qualis in prin. quare ſi pueris ante motē nō fuerint cōceſſe vlrtutes ⁊ gratia informās ī morte nō conferet̉. ⁊ ſic nō ſaluabunt̉: qd̓ eſt falſum. Error aūt huiꝰ opinionis videt̉ fuiſſe ex ignorātia diſcernendi habitū ab actu. Alij dixerūt ꝙ pueris dant̉ virtutes ⁊ gratia: nō tn̄ in ſeip̄is ſed in ſua radice .ſ. characteris ſacramenti: cuius virtute cū venerint ad ꝑfectā etatē: ⁊ cū ꝑfectis organis ſolute fuerint potentiecolequent̉ gr̄am ⁊ virtutes. Et Hug. videbat̉ miſcere hāc opi. prime de conſe. di. iij. nihil. Sed ꝙ hoc eſſenō poſſit patet: qꝛ ſi puer verteret̉ in furiā ante ꝑfectāetate: potentie in eo nō ſoluerent̉: ⁊ ita nunqͣꝫ haberetvirtutes explicite. Itē ꝙ potētie ſint aliquo impedimuento ligate nō impedit habitū ſꝫ actū: qꝛ dormiētes
⁊ vinolenti habitus habēt ſꝫ ligatos. Tertio fuit hieopinio approbata vt virtutes ⁊ gratia dent̉ in habitu ligato ꝓpter pueritiā. ſicut in dormiēte ꝓpter ſomnū: ſed diſcedēte pueritia inclinant̉ ad bene operāduꝫniſi aliquid ſpiritulſancto reſiſtat. ⁊ habet̉ de hoc figura. .j. reg. xvij. vbiDauid paruulꝰarmatus armisSaul regis nonpotuit eis vti ꝯͣGoliaꝫ: ſic puerin baptiſmo armatus gratia etvirtutibus propter inbecillitatem illis vti nōp̄t quo ad actū.⁊ ꝙ hoc ſit verūptꝫ: quia cū pueri ſicut adulti ꝑbaptiſmū efficiant̉ mēbra chriſti: neceſſe eſt ꝙa capite recipiātfluxū vel fructūgratie ⁊ virtutis: cuius influxionis nō eſt impedimentū ex ꝑte dei qni omnesvult ſaluos fieri. ⁊ ad agnitionē veritatis venire. j. adTimo. ij. ⁊ sͣ. de bap. maiores. ꝟ. abſit. nec ex ꝑte gr̄eq̄ ex vl ſacramēti oībus p̄ſto eſt. facit de cōſe. di. iiij. ſine penitentia. nec ex ꝑte ſacramēti qd̓ oībus inſtitutūeſt: nec ab illo vllus excludit̉ vt in decre. maiores. ver.cū ergo. nec ex parte paruuli: qͥ nec reſiſtit nec reſiſterepōt infuſiōi gratie: nec curamꝰ ipſiꝰ reluctantiā vl̓ gemitū in baptiſmo. de con. di. iiij. cū videmꝰ. ⁊. c. ſe. necex parte eccleſie in cuius fide ſaluat̉: ⁊ que nulli claudit gremiū. de here. ſuꝑ eo. li. vj. nec aliquē decipit. xxij. q. j. de viduis. de dona. ꝑ tuas. Huic aūt opiniōi approbate nō ob. ꝙ habitꝰ virtutū abilitat ad actū: ſedpueri nō ſūt abiles ad agēdū q̄ ẜm virtutes ſunt: ergonō recipiūt habitū virtutū in baptiſmo. Nam dico ꝙhabitꝰ facit abllē ad actū tollēdo lnabilitatē que ē eximꝑfectione potētie: nō que eſt ex ꝑte corporis: vt patet in dormiente. Nec obſtat qd̓ d̓r in noua influentiaoportere ꝙ recipiēs vel influens aliter ſe habeat nuncqͣꝫ prius. ſꝫ aīa pueri baptizati nō alio modo ſe habetin inſtanti poſt baptiſmū qͣꝫ prius: qꝛ caret vtroqꝫ tēpore vſu liberi arbitrij. Itē nec deꝰ influēs aliter ſe habet. Cōcludit̉ gͦ ꝙ pueri etiā baptizati gr̄am ⁊ virtutes nō recipiūt. Ad qd̓ rn̄det̉ ꝙ lieet agēs pͥncipale ſitimmobile: agēs inſtrumētale aliter ſe habet nūc qͣꝫ prius ad pueꝝ: qꝛ nūc ⁊ nō prius baptizat̉. ex quo etiā ſequitur ꝙ aliter ſe hꝫ baptlzatꝰ: qꝛ nūc ⁊ nō prius impreſſus eſt character in ipſo. Itē cōſtat ꝙ ſine aliquaſui mutabilitate deꝰ ſine ſacramento poſſet gr̄aꝫ ꝯferre: vt ptꝫ in ſanctificatio in vtero. de renū. niſi cū p̄dēin prin. Curioſius etiā videre poſſet in Tho. iiij. ſen. di.iiij. ⁊. in. iij. parte ſum. q. lxviij. ⁊. lxix. p ¶ Dirtutes.De theologicꝭ nō eſt opi. inter modernos: ſꝫ de moralibus ſic vt. jͣ. dicā. dicunt̉ aūt virtutes quaſi virū tuentes ⁊ ꝑfeuerātes a vltijs. de pe. di. ij. illa aīa. ⁊. c. ſe.Informās gratia. Hanc multi theologi dicūt eſqēſe idē in re qd̓ habitꝰ charitatis: tū qꝛ charitas ⁊ gratia habēt eaſdē oꝑatiōes: tū qꝛ dicit Augꝰ. xv. de tri.
nlo douſtaruꝫ