ꝟo gratiam deus ori eius ⁊ verbis infudit: viomnis populus conflueret ad eum audienduꝫac ſi fuiſſet angelus dei ⁊ quāto prius nomē eividebatur omnibus odioſum: tanto poſtea cūctis vtriuſqꝫ ſexus factum eſt venerabile. Predicauit ſic multo tēpore cum incredibili animarum fructu: qui etiam perdurat vſqꝫ ad tempora noſtra. Paſſus eſt ⁊ alias ꝑfecutiōes: eo ꝙſemper virtutes perſequitur inuidia. A nōnullis emulis dicebat̉ litterarum ignarus cum tamen ī ſcripturis diuinis foret eruditiſſimꝰ Alijꝟo quadraginta ſermones dūtaxat euꝫ ſcire aſſeuerabāt. Pleriqꝫ vero curioſi ⁊ vana eloquētia tumidi ignauū ineptum ⁊ impolituꝫ fatebātur. Qui tamen in hoc dicendi genere ⁊ in hisque predicari debent pro ſalute populoruꝫ irreprehēſibilis erat. Sed hoc nō videri debet mirum ꝙ ſibi homines flagitioſi detraherēt: cuſemper fuerit hominū malorum conſuetudoſnam doctrinaꝫ ſpernere ⁊ deteſtari. Unde Lactantius libro. v. diuinarū inſtitutionū de C.priano ſic refert. Unus precipuus ⁊ clarus extitit cyprianus: qui magnaꝫ ſibi gloriam ex artis oratorie ꝓfeſſione queſierat ⁊ ad modū multa conſcripſit in ſuo genere miranda Erat enimingenio facili copioſo ſuaui ⁊ que ẜmonis maxima eſt virtus aperto: vt diſcernere nequeasvtrum ne ornatior in loquendo an facilior in explicando an potentior in perſuadendo quiſqͥfuerit. Hic tamen placere vltra verba ſacramētum ignorantibꝰ non poteſt: quoniam myſticaſūt que locutus eſt ⁊ ad id preparata vt a ſolisfidelibus audiantur. Deniqꝫ a doctis huius ſeculi quibus forte ſcripta eius īnotuerunt derideri ſolet. Audiui ego quendam hominē diſertum ſane qui euꝫ īmutata vna littera cōprianūvocaret quaſi qui elegans ingenium ⁊ melioribus rebus aptuꝫ ad aniles fabulas contuliſſetHec ille. De beato hieronymo quid referemusqui lumen ſplendidiſſimū eccleſie fuit: ⁊ tamendentes malignorum non euaſit Et vt ip̄e ad nepotianum ſcribit Per infamiā ⁊ bonam famachriſti miles graditur. Nec laude extollit̉: necvituperatione frāgitur. Per diem ſol non vriteuꝫ neqꝫ luna per noctem. Impleuit iſta ſanctꝰbernardinus: qui dum falſo ſibi multa obijcerētur: ⁊ quādoqꝫ contumelioſe dicerentur in faciem: nunqͣꝫ vultus hilaritatem mutauit: nunqͣꝫverbum protulit iracundię. Sꝫ in omnibus benedicebat deum Sicut accepti ab his qui ſecūfamiliariter conuerſati ſunt.De ſufficientia ⁊ prudētia atqꝫ ſtupēda efficacia predicationis ſancti Bernardini. ¶ Capl̓m. I.Ecunda excellētia predicatiōis ſancti bernardini dicitur conditiōis. Habuit qͥdem ſuap̄dicatio tres ſingulares conditiones.¶ Prima d̓r ſufficientia.¶ Scd̓a prudentia.¶ Tertia efficatia.¶ Prima conditio fuit ſufficientia. Tria enimrequiruntur in predicante: vt populum inducat ad bene beateqꝫ viuendum: ẜm Auguſtinūiiij. libro de doctrina chriſtiana. Primū eſt vidoceat. Secunduꝫ vt delectet. Tertium vt flectat ⁊ moueat. Et cum quis iſta facit induſtriaartis rhetorice ad honorem dei ⁊ ſalutē animarum bene eſt et laudabile ẜm eundem Auguſtinum. Sed cum ſpirituſſanctus vtitur lingua p̄dicatoris vt inſtrumento ad iſta efficiendum. ſicut fuit in apoſtolis qui imperiti erant. Tuncopus illud eſt gratia gratiſdata: que dicit̉ gratia ſermonis ⁊ lingua angelorum. Et ſermo ſapientie dicitur in locutione de diuinis Sermoſcientie de humanis: vt de moribus et vitijs etꝟtutibꝰ: ⁊ huiuſmodi. ẜm Tho. xxij. q. clxxiijPerfectius auteꝫ iſta operatur gratia qͣꝫ natura vel ars. Sed aliquando aptitudine naturali in predicatore exiſtēte ⁊ arte rhetorice adiūcta: aliquando etiam ſpirituſſanctus operaturplenius iſtud ſcilicet inductionem auditorumad faciendum que predicat. Hominis ergo eſtſe preparare ſcilicet vt bene dicat. Deum autēdirigere linguam. Et vt dicit Auguſtinus in p̄fato libro de doctrina chriſtiana. Sapientia ſine eloquentia parum profuit quo ad populosEloquentia ſine ſapientia multum nocuit. Eſtenim vt gladius in manu furioſi. Sapiētia cuꝫeloquentia multum iuuat ⁊ operatur. Sancibernardinus p̄dicādo docebat: quia ip̄e veredoctus erat vt etiaꝫ patet in ſermonibus quoscompilauit. Delectabat etiam auditores: adeovt vniuerſaliter om̄es verbis ſuis reuocillarētur tanqͣꝫ ſi ſumerent ſapientiſſimū cibum. Flectebat inſuper ⁊ mouebat hominū affectus: vtoſtendemus in tertia conditiōe. Quare ip̄e ſufficientiſſime docuit ⁊ p̄dicauit. ¶ Secunda cōditio predicationis ſancti bernardini dicit̉ prudentia. Fuit enim prudentiſſimus ad euitāduꝫomnia illa: a quibus predicatores verbi diuini(debent abſtinere: que ſunt.¶ Falſitas.¶ Adulatio.¶ Iactantia.¶ Scandalum.¶ Contentio.¶ Superfluitas.¶ Leuitas.