⁊ magiſtro ſi ꝯſideret̉ idemptitas ẜm vnitateꝫrei ſcite. Eadē em̄ rei veritas ē: quaꝫ cognoſcit⁊ diſcipulus ⁊ magiſter. Sꝫ quātū ad hͦ ꝙ ponit vnū intellectū poſſibilē oīuꝫ hoīuꝫ ⁊ eadeꝫſpecies intelligibiles differētes ſolū ẜm diuerſafantaſmata: falſa ē eiꝰ opinio. Alia ē opinio platonicoꝝ: qͥ poſuerūt ꝙ ſcientia ineſt a pͥncipioaīabus nr̄is ꝑ participationē formaruꝫ ſeparataꝝ: ſicut etiam ponit̉ .j. ꝑte. q. lxxxiiij. ſꝫ aīa exvnione corporis impedit̉ ne poſſit ꝯſiderare libere ea quoꝝ ſcientiā habet. Et ẜm hͦ diſcipulus a magiſtro nō acqͥrit ſcientiā de nouo: ſꝫ abeo exercet̉ ad ꝯſiderādū ea qͦꝝ ſciētiā habet vtſic addiſcere nihil aliud ē qͣꝫ quodāmodo reminiſci. Sed hͦ falſum ē: qꝛ intellectꝰ poſſibilis aīehūane eſt in potētia pura ad ītelligibilia. vt dicit Ariſto. in tertio de aīa. Et ideo aliter dicendū eſt. ꝙ docens cauſat ſcientiā in diſcipulo reducendo ip̄m de potētia in actuꝫ ſicut d̓r. viij.phiſicoꝝ. Ad cuiꝰ euidentiā ꝯſiderandū eſt:effectuū qͥſūt ab exteriori pͥncipio: aliqͥs eſt abexteriori pͥncipio tm̄: ſicut forma domus cauſatur in materia ſolū ab arte. Aliquis aūt eſt effectus: qn̄qꝫ qͥdem ab exteriori pͥncipio: qn̄qꝫ autem ab interiori: ſicut ſanitas cauſat̉ in infirmoqn̄qꝫ qͥdem ab exteriori pͥncipio ſcꝫ ab arte medicine: qn̄qꝫ aūt ab interiori pͥncipio. cuꝫ aliqͥsſanat̉ ꝟtute nature. Et in talibus effectibꝰ duoſunt attendenda. Primo qͥdem ꝙ ars imitaturnaturā in ſua oꝑatione Sicut em̄ natura ſanatinfirmū alterādo: digerēdo: ⁊ expellēdo materiam q̄ cauſat morbū. ita ⁊ ars. Secūdo attēdēdū eſt: ꝙ pͥncipium exterius ſcꝫ ars nō oꝑaturſicut pͥncipale agens: ſꝫ ſicut coadiuuans pͥncipale agēs: qd̓ eſt pͥncipiū interius: cōfortandoip̄m ⁊ miniſtrādo ei inſtrumēta ⁊ auxilia qͥbvtat̉ ad ꝓducendū. Sicut medicus ꝯfortat naturā ⁊ adhibet ei cibos ⁊ medicinas qͥbus natura vtat̉ ad finē intentū. Scientia aūt acqͥrit̉in homīe: ⁊ ab interiori pͥncipio: vt ptꝫ in eo qͥꝑ inuentionē ꝓpriā ſcientiā acqͥrit. Et a principio exteriori: vt patꝫ in eo qͥ addiſcit. Ineſt enivnicuiqꝫ homini quoddaꝫ pͥncipiū ſcientie ſolumen intellectꝰ agētis ꝑ qd̓ cognoſcūt̉ ſtatima pͥncipio naturaliter quedā vninerſalia principia omniū ſcientiaꝝ. Cuꝫ aūt aliqͥs hmōi vniuerſalia principia applicat ad aliqua particularia: quoꝝ memoriā ⁊ experimentū ꝑ ſenſuꝫ accipit: ꝑ inuentionē ꝓpriā acqͥrit ſcientiā eorūque neſciebat ex notis ad ignota ꝓcedēs. Un̄⁊ qͥlibet docens ex his q̄ diſcipulꝰ nouit: duciteuꝫ in cognitionē eoꝝ que ignorabat ẜm ꝙ dicit̉ in pͥmo poſterioꝝ: ꝙ oīs doctrina ⁊ oīs diſciplina ex p̄exiſtenti ſit cognitiōe. Ducit autēmagiſter diſcipulū ex p̄cognitis in cognitionēignotoꝝ dupliciter. Primo qͥdē ꝓponendo eialiqua auxilia vel inſtrumēta qͥbus ītellectuseius vtat̉ ad ſcientiā acqͥrendā. puta cuꝫ ꝓponit ei aliqͣs ꝓpoſitiones minus aduerſales: qͣstn̄ ex p̄cognitis diſcipulus dijudicare pōt: velcū ꝓponit ei aliqua ſenſibilia exempla vel ſimilia vel oppoſita vel aliqua hmōi ex qͥbus intellectus addiſcentis manuducit̉ ad cognitionēveritatis ignote. Alio modo cū ꝯfortat intellectum addiſcētis: nō qͥdē aliqua ꝟtute actiua:qͣſi ſuꝑioris nature: qꝛ oēs intellectꝰ hūani ſūtvnius gradus in ordine nature. Sed inquātūꝓponit diſcipulo ordinē pͥncipioꝝ ad ꝯcluſiones: qͥ forte ꝑ ſeip̄m non haberet tantā ꝟtutemcollatiuā: vt ex pͥncipijs poſſet cōcluſiones deducere Et ideo d̓r in pͥmo poſterioꝝ: ꝙ ſillogiſmus eſt demōſtratio faciens ſcire: ⁊ ꝑ hūc modū ille qͥ demonſtrat auditorē ſcientē facit: homo ergo docens ſolūmodo exterius miniſterium adhibet ſicut medicus ſanās. Sed naturainterior eſt pͥncipalis cauſa ſanatiōis. Ita ⁊ interius lumē intellectꝰ eſt pͥncipalis cauſa ſcientie: vtrunqꝫ aūt hoꝝ eſt a deo. Et ideo ſicut dedeo d̓r. Qui ſanat oēs infirmitates tuas: ita deeo d̓r qͥ docet hominē ſcientiā inquantū lumervultꝰ eius ſuꝑ nos ſignat̉. ¶ Scd̓ꝫ dubiū fuitvtꝝ ſcientia hieronymi fuit acqͥſita. Ad qd̓ reſpondemꝰ ꝙ reperiunt̉ tria hoīnꝫ genera: qͥdāhabēt ſcientiā ſimpliciter acquiſitam ſicut hi qͥea q̄ humanā rōnem non trāſcendūt inueſtigādo ⁊ ab alijs audiēdo didicerūt. Tales fuerūtilli de qͥbus hieronymꝰ in epl̓a ad paulinū ait.Legimꝰ in veteribꝰ hiſtorijs quoſdaꝫ luſtraſſeꝓuīcias nouos adijſſe populos maria trāſiſſe:vt eos quos ex libris nouerant corā quoqꝫ vtderēt: ſic picthagoras mēfiticos vates: ſic plato egyptū: ⁊ architā tarētinū eādemqꝫ orā italie que quondā magna grecia dicebat̉ laborioſiſſime peragrauit: vt qͥ athenis magiſter erat⁊ potēs cuiuſqꝫ doctrinas achademie gymnaſia ꝑſonabant fieret peregrinus atqꝫ diſcipulꝰ:malens aliena verecūde diſcere qͣꝫ ſua impudēter ingerere. deniqꝫ cū lr̄as toto qͣſi orbe fugiētes ꝑſequitur captus a piratis ⁊ venundatꝰ trāno crudeliſſimo: paruit captiuus vinctus etẜuus. Tamē qꝛ ph̓us maior emente ſe fuit Adtitū liuiū lacteo eloquētie fonte manantē ex vltimis hiſpanie galliarūqꝫ finibꝰ quoſdaꝫ veniſſe nobiles legimus. Et quos ad ſui cōtēplationem romā non traxerat vnius hoīs fama ꝑduxit: habuit illa etas inaudituꝫ oībus ſeculis celebrandūqꝫ miraculū: vt vrbē tantā ingreſſi aliud p̄ter vrbem q̄rerent̉. Apolliniꝰ ille ſine magus vt vulgus loquit̉ ſiue ph̓us vt pictagorici tradunt intrauit perſas: ꝑtrāſiuit caucaſum
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten