erit perpetua. Hanc rationem Lactantius tangit li. vij. diui inſti. vbi ait. Si hoīm cā factuseſt mūdus ⁊ ita factus eſt vt eſſet eternus .ſ. qͣꝫtum ad ſb̓ſtantiam: cur ip̄i quorū cauſa factuseſt non ſunt ſempiterni. At nōnulli deo noſtro īgratiſſimi negare non confundunt̉ ad hominūvtilitatem cūcta que in celo ⁊ q̄ in terra ſunt eſſeordinata. Qui audire debent illud quod ſcribitur Deuterono. iiij. c. Solem ⁊ lunam ⁊ omīaaſtra celi creauit dn̄s deus in miniſterium cunctis gentibus. Et Dauid loquēs ad deum cuadmiratiōe dicebat. Quid eſt homo ꝙ memores eius: aut filius homīs qm̄ viſitas eum. Minuiſti eum paulominus ab angelis gloria ⁊ honore coronaſti eū ⁊ cōſtituiſti eum ſuper operamanuū tuarū. Oīa ſubieciſti ſub pedibus eiusoues ⁊ boues vniuerſas inſuper ⁊ pecora cāpiUolucres celi ⁊ piſces maris. Et de hoc Auguſti. adhuc ita loquit̉. Omnia dn̄e ſb̓ pedibꝰhominis ſb̓ieciſti. vt ſolus homo ſuꝑ omīa tuatuus eſſet totus. Exteriora nanqꝫ ꝓ corꝑe cuncta creaſti. Ip̄m ꝟo ꝓ anima anima ꝓ te vt tibiſoli vacaret te ſolum amaret ⁊ poſſideret ad ſolatium. Lactantius aūt li. vij. diuinarū inſtitutionū pͥus elegant̓ ſuadet mundū ſine cā factuꝫnon eſſe. demum ⁊ ꝓpter hominē a deo ꝯdituconfitet̉. Inquit ergo ſic. Cum mūdus omēſqꝫpartes eius vt videmus mirabilis ratio gubernet: cum celi temperatio ⁊ equalis in ip̄a varietate curſus aſtrorum luminūqꝫ celeſtiū: temporum conſtans ac mira deſcriptio: terrarum varia fecūditas: plana camporū munimenta: ⁊ ageries montiū: viriditas vbertaſqꝫ ſiluarū: fōtium ſaluberrima eruptio. Fluminū oportunainundatio. Maris opulenta ⁊ copioſa interfuſio: ventorū diuerſa ⁊ vtilis aſpiratio: terra ceteraqꝫ omnia ratiōe ſumma conſtent. Quis taꝫcecus eſt vt exiſtimet ſine cauſa facta eſſe: inbus mira diſpoſitio ꝓuidentiſſime ratiōis elucet. Deinde ſequit̉ Lactātius inſinuans ꝙ nōniſi ꝓpter hominē cuncta ſint facta ⁊ ait. Quiseſt enim tam ineptus vel tam ocioſus. vt aggrediatur aliquid facere fruſtra ex quo nullam vtilitatem nullum cōmodum ſperet. qui domumedificat non ideo edificat vt tantūmodo domꝰſit: ſed vt in ea poſſit habitari. Qui naueꝫ fabricat non ideo inſumit operam vt tm̄ nauis appareat: ſꝫ vt ea nauiget̉. Item qui vas aliquod inſtituit ac format nō propterea id facit vt tm̄ feciſſe videatur: ſed vt vas illud effectum capiataliquid neceſſariū. Similit̓ cetera quecūqꝫ fiūtnon vtiqꝫ in ſuꝑuacuum: ſed ad vſus aliquosvtiles laborantur. Mundus ergo a deo factꝰeſt non vtiqꝫ propter ip̄m mundum. Neqꝫ eniꝫaut calore ſolis aut lune aūt aſpiratione ventorum aut humore imbriū aut alimonia frugumcum ſenſu careat indiget. Sed ne illud quidemdici poteſt ꝙ deus propter ſeip̄m fecit mūdumquoniā poteſt eſſe ſine mundo ſicut fuit antea.Et his omnibus que in eo ſunt queqꝫ generantur deus non vtitur. Apparet ergo animantiuꝫcauſa mundū eſſe conſtructū. qm̄ rebus his quibus conſtat animātes fruunt̉. Rurſus ceterasanimātes hoīs cauſa eſſe factas ex eo claruꝫ eſtꝙ homī ẜuiunt ⁊ tutele atqꝫ vſibus eius datſunt. qm̄ ſiue terrene ſunt ſiue aquatiles nō ſentiunt mūdi ratōꝫ ſicut hō. Hec Lactantiꝰ. Vtautē breuius hanc ꝑtem decurramꝰ Hugo ī li.de arra ſponſe ſic ad hoīem dicit. Reſpice vniuerſum mundū iſtuꝫ ⁊ cōſidera ſi aliqͥd in eo ſitqd̓ tibi non ẜuiat. oīs natura ad hunc finē dirigit curſum ſuum vt obſequijs tuis famuletur.tuiſqꝫ neceſſitatibus ẜm affluentiā indeficientēoccurrat. hoc celuꝫ hoc terra hoc mare hoc aercuꝫ his que ſunt in eis vniuerſis explere nō ceſſant. Hec Hugo. Res eſt profecto ab omnibꝰponderanda ꝙ pijſſimus oīm pater deꝰ tot innumeris beneficijs tot ampliſſimis muneribustot abundantiſſimis gratijs voluerit animā rationalem dotare. Ip̄i corpus organicū mirabili opificio extructu cum ſenſibus copulauit Ipſi celos ⁊ ſidera firmamēti elemētaqꝫ omīa ⁊ exillis cōpoſita ẜuire iuſſit. Ip̄i angelos ad cuſtodiam deputauit. Ip̄i leges ⁊ precepta bene viuendi inſtituit. Et cum nec ſic ſuum creatoremagnoſceret miſit vnigenitū filium ſuū qui viamveritatis illam doceret qͥ errantē ad ſemitam vite ꝑduceret. qui deniqꝫ illam ſanguine ſuo precioſo redimeret. Quis igit̉ tam egregiam: taminſignē: tam p̄clarā: tamqꝫ deo chariſſimā creaturam ad imaginē ⁊ ſuā ſimilitudinē formataꝫmoriturā audeat affirmare. Aperi oculos tuoſo aīa tanto decore redimita. O aīa tāta diligentia a tuo creatore cuſtodita. O aīa tanto laborea Ieſu filio dei ⁊ virginis queſita. tāto dolorerecuꝑata. tanto deniqꝫ p̄cio redempta. ⁊ conſidera in teip̄a ſapientiā dei: qui non ab re circate tanta dignatus eſt operari. ¶ Septima rō qͣoſtendimus ꝙ aīa ſit immortal̓ dicit̉ iuſtificationis. Clamat oēs ſancti iuſtiſſimū eſſe deumſicut ptꝫ in ẜmone de iuſticia dei in quadrageſimali noſtro. Et vbi eſſet iuſticia dei ſi aīa cumcorꝑe moreret̉. qn̄quidem tot mala in pn̄ti remanēt impunita. Sꝫ ꝓfecto nō ſine pena trāſibunt impij: qui in ſuis malis ⁊ iniquitatibusꝓſperant̉. qꝛ in futura vita equiſſimus ille deusreddet vnicuiqꝫ ẜm opera ſua. vt latiꝰ diximꝰin p̄tacto ẜmone. Nō glorient̉ peccatores ī malicia ſua. qm̄ de illis inquit pſal̓. lxxvij. DauidConſumet̉ nequitia peccatorum. Et psͣ. xxxj.