Ideo difficulter ad ſanitatem venimꝰ. qꝛ nosegrotare neſcimus. Et Augꝰ. ſuꝑ pſal̓. Nemoait eſt ſanabilior eo qͥ ſibi ſanus videt̉. Hīc dauid in pſal̓. l. dicebat. Iniqͥtatem meaꝫ ego cōgnoſco. Secunda dies eſt ꝓpoſitum deſerendimalū ⁊ faciendi bonum. quod notat̉ in filio ꝓdigo qui dixit. Surgam ⁊ ibo ad pr̄em meum.Tertia dies eſt tertia conditio .ſ. pudor de peccato. vt homo de ſuis malis erubeſcat. Quarta dies eſt timor de futuro iudicio. Quinta cōtritio ſiue dolor de peccatis. Sexta eſt cōfeſſioloco ⁊ temꝑe. Septima ſpes venie. nō em̄ ſufficiūt p̄cedentia ſine hac ſeptima conditione. qꝛvt ſcribit̉ de peni. di. j. in. ca. nēo. Nemo poteſtbene agere penitētiam: niſi ſperauerit indulgētiam. Patet hoc de iuda qͥ licet peccatū fuiſſetconfeſſus. tamen qꝛ deſperauit de venia: damnatus eſt. Octaua dies eſt ſatiſfactio. His conditionibꝰ quaſi qͥbuſdam diebus circūcidituranima ⁊ in ſtatum ſalutis reponit̉ atqꝫ diſtinguitur ab illis qͥ ſunt impenitentes ⁊ obſtinati.Secūdo cōſiderare habemus de terminationecircūciſionis qͣꝫtum ad inſtrumentum. Fiebatem̄ cū cultello lapideo. vt patꝫ Ioſue. v. ca. etExodi. iiij. ca. Dicit tamen ſanctus Tho. ꝙ talis cultellus nō erat de neceſſitate circūciſionisneqꝫ qͣꝫtum ad obligationeꝫ p̄cepti neqꝫ qͣꝫtumad efficaciā ſacramēti quod ritus iudeorū vſqꝫhodie oſtendit. licet in pͥncipalibus circūciſionibus in qͥbus xp̄um ſignificari oportebat taleinſtrumentū ſit adhibitū. Significabat em̄ criſtum qͥ petra dicit̉ ꝑ ſimilitudinē. ⁊ eſt cā principalis meritoria remiſſiōis originalis culpe.Tertio cōſiderare habemus determinationem3circūciſionis qͣꝫtum ad finem. Debuit vtiqꝫ circūciſio finē habere. Unde apl̓us ad Gal̓. v. ca.In xp̄o em̄ Ieſu neqꝫ circūciſio aliquid valetneqꝫ p̄putium: ſed noua creaturā. Et iterū. Sicircūcidimini xp̄s nihil ꝓderit vobis. Ratio ēẜm doctores. quia cum venit quod ꝑfectuꝫ eſteuacuari debuit quod ex ꝑte eſt ſi ad idem ordinetur. qꝛ gratia non facit ꝑ duo quod ꝑ vnumpoteſt facere. ſicut nec naturā. Circūciſio autēimꝑfecta erat reſpectu baptiſmi triplicit̓. Primo qͣꝫtum ad ſignificationē. qꝛ non ita ſignificabat exp̄ſſe emundationē totius hoīs ab immūdiciā originalis culpe: ſicut ablutio baptiſmal̓.Secūdo qͣꝫtum ad efficaciam. qꝛ non tam abundans gratia ad operandū ⁊ repͥmendū fomiteꝫdabat̉ in circūciſione ſicut in baptiſmo. Tertioquantum ad vtilitatē. quia non erat eius vtilitas ita cōmunis ſicut baptiſmi. cum haberet determinatū populū. determinatū tempus. determinatum ſexum: quod in baptiſmo nō accidit.Et ideo adueniente baptiſmo debuit ceſſare cicūciſio. Sed iudei arguūt contra nos. Primoqꝛ Genęſis. xvij. ca. dicit̉. Ꝙ circūciſio dat̉ infedus eternum. Sed eternū eſt quod nullo fineclaudit̉. ergo circūciſio ceſſare non debuit. Secundo quia poſt baptiſmi inſtitutionē Paulꝰcircūcidit Thimotheū. vt patꝫ Actuū. xvj. c.Reſpondet ſanctus Tho. Ꝙ eternū hic accipitur ꝓ ſeculo quod qͥdem finem habet: ſed non ēnobis determinatū. Uel etiaꝫ poteſt dici ꝙ circūciſio corꝑalis potuit eē in fedus eternū quātum ad ſuum ſignatū ⁊ qͣꝫtum ad id qd̓ ei ſuccedit. Sicut etiam fides dicit̉ ſꝑ manere reſpectuviſionis que ei ſuccedit in patria. Ad ſecūdumdicit ſanctꝰ Tho. Ꝙ ante xp̄i paſſionem circūciſio ⁊ legalia fuerunt obẜuanda ex neceſſitatediuine iuſſionis ⁊ habuerunt adhuc effectum.Sed poſt xp̄i paſſionē ante diuulgatū euangelium obſeruari poterāt a iudeis ad fideꝫ cōuerſis non ſpem in ip̄is ponētibus quaſi alicuiusꝟtutis eſſent aūt quaſi ſine eis gratia chriſti nōſufficeret ad ſalutē. Sed ne oīno videret̉ lex vetus reprobanda ſi ſtatim quaſi idolatria fugeretur. Et ideo hoc modo erat mater ſynagogacū honore ad tumulū deducēda. Sed poſt diuulgationeꝫ euangelij legalia nō ſolum nō ſuntſalutifera ſed mortifera. Medio ergo temporeſcꝫ poſt paſſionē chriſti ante diuulgatum euangelium Petrus ⁊ Paulus ⁊ alij apoſtoli legalia obẜuabant: nō ſimulatorie ſed vere. Petrꝰtamē incaute ſe habuit in obẜuatione legaliuꝫnimis cōdeſcendens iudeis illis qui legalia obſeruabāt. ita vt aliqui eius exemplo inducerentur ad ea obẜuāda quaſi neceſſaria. Et ideo vere rep̄henſibilis erat ⁊ aliquam leuem incurritculpam. Et Paulus ad Gal̓. c. ij. Uere ⁊ nondiſpenſatiue ip̄m cū charitate rep̄hendit. Circūciſio ergo ⁊ alia legalia ante xp̄i paſſionē qn̄xp̄us ea ſeruauit nō erant mortua neqꝫ mortiſera: ſed ſalutifera. Temꝑe autē apoſtolorū antediuulgationē euangelij erant q̄dam mortua qͣſinullius exiſtentia vtilitatis: ſed non mortifera.Modo ꝟo ⁊ mortua ⁊ mortifera ſunt. id̓o necobẜuāda. ⁊ ſic circūciſio finem accepit. ¶ Teltium elucidandū de circūciſione dicit̉ ſb̓iectioLicet em̄ chriſtus originale peccatū nō contraxerit: voluit nihilominꝰ circūcidi. Qd̓ quidemfecit multiplici ratiōe. vt inquit ſanctus Tho.iij. ꝑte. q. xxxvij. Primo vt oſtenderet veritatem carnis humane cōtra manicheū qͥ dixit eūhabuiſſe corpus fantaſticū. Et contra Apollinarem qui dixit corpus xp̄i eſſe diuinitati conſubſtantiale. Et ꝯtra Ualentinū qui dixit chriſtum corpus de celo tuliſſe. Secūdo voluit criſtus circūcidi vt approbaret circūciſionem quaolim deus inſtituerat. Tertio vt oſtenderet ſe