Druckschrift 
2 (1495)
Entstehung
Seite
CXXIv
Einzelbild herunterladen
 

Itinerarius mentis in deum

iuſmodi ꝯſideratio ſecundū tenet locum.tanqͣꝫ ſecūdus ꝯtemplatiōis gradus. quodebemꝰ manuduci ad cōtemplandū deuꝫin cunctis creaturis ad mentē noſtrā intrant corꝑales ſenſus. Notanduꝫ igit̉ iſte mūdus ſenſibil̓ (qui dicit̉ macrocoſmus) intrat ad animā noſtraꝫ. dicit̉ microcoſmus. id eſt minor mūdus portasquinqꝫ ſenſuū. ẜm ip̄oꝝ ſenſibiliū apprehenſionē. oblectationē dijudicationē. Qd̓ patet ſic. in eo quedā ſunt generātia. que generata. quedā regentia hec illa. Generantia ſunt corꝑa ſimplicia. ſcꝫ corꝑa celeſtia. et qͣttuor elemēta. ex elemētis pervirtutē lucis recōciliantꝭ ꝯtrarietatem elementorū in mixtis. habēt generari ꝓduci quecūqꝫ generant̉ ꝓducunt̉ operatio virtutꝭ naturalis. Generata vero ſūt corpora ex elemētis cōpoſita. ſicut mineralia.vegetabilia. ſenſibilia. et corꝑa hūana. Regentia hec illa. ſunt ſubſtātie ſpūales. ſiueom̄ino ꝯiuncte. vt ſunt anīe brutales. ſiuecōiuncte ſeꝑabiliter. vt ſunt anīe rationales. ſiue om̄ino ſeparate. vt ſunt ſpiritꝰ celeſtes. qͦs philoſophi intelligētias. nos angelos appellamꝰ. Quibꝰ ẜm ph̓os cōpetit mouere corꝑa celeſtia. ac hoc eis attribuituradminiſtratio vniuerſi. ſuſcipiēdo a primacauſa ſcꝫ deo virtutꝭ influentiā. quā refundunt ẜm opus gubernatōis. qd̓ reſpicit re ꝯſiſtentiā naturalē. Scd̓m autē theologos attribuit̉ eiſdem regimen vniuerſi ẜmimperiū ſummi dei. quātū ad oꝑa reparationis. ẜm dicunt̉ ad miniſtratorij ſpiritꝰ.miſſi ꝓpter eos hereditatē capiūt ſalutis.Homo igit̉ qui dicit̉ minor mūdus habetqͥnqꝫ ſenſus qͣſi qͥnqꝫ portas. quas intratcognitio oīm ſunt in mūdo ſenſibili ī ani ip̄ius. viſum intrant corꝑa ſublimia luminoſa. cetera colorata. cactū vero corꝑa ſolida terreſtria. tres vero ſenſus intermedios intrāt intermedia. vt perguſtū aquea. auditū aerea. odoratū vaporabilia. que aliqͥd habēt natura humida. aliqͥd de aerea. aliquid de ignea ſeu calida. ſicut ptꝫ in fumo ex aromatibꝰ reſolutoIntrant igit̉ has portas tam corꝑa ſimplicia qͣꝫ etiaꝫ cōpoſita ex his mixta. Quiavero ſenſu percipimꝰ ſolū hec ſenſibiliaparticularia. ſunt lux. ſonus. odor. ſapor quattuor pͥmarie qualitates quas apprehendit tactꝰ. verūetiaꝫ ſenſibilia cōmunia.

que ſunt numerꝰ magnitudo. figura quie motus. et om̄e qd̓ mouet̉ ab alio mouer quedā ſeip̄is mouent̉ quieſcūt. vt ſuncanīalia. hos quinqꝫ ſenſus motꝰ corporū apprehendimꝰ. manuducimur ad cognitionē motorū ſpiritualiuꝫ. tanqͣꝫctū in cognitionē cauſarū. Intratiquātū ad tria rerū genera in anīam hums apprehenſionē totꝰ mūdus iſte ſemlis. Hec autē ſenſibilia exteriora ſunt.pͥmo ingrediunt̉ ad aīam portas quinſenſuū. Intrāt inquā ſubſtātias ſuasſed ſimilitudines ſuas. pͥmo generatas īmedio. de medio in organo exteriori deorgano exteriori in interiori. de hoc ī potentiā apprehenſiuā. Et ſic generatio ſpecei in medio. de medio in organo. conueſio potētie app̄henſiue ſuꝑ illā. facit auhenſionē omniū eorū que exteriꝰ anīaprehendit. Ad hāc apprehēſionē ſi ſit reuenientꝭ ſequit̉ oblectatio. Delectat̉ auſenſus in obiecto ſil̓itudinē abſtracicepto. vel rōne ſpecioſitatis. ſicurōne ſuauitatis. ſicut in odoratuvel rōne ſalubritatꝭ. ſicut in guſtu et taappropriate loquēdo. Om̄is aūt delectaeſt ratiōe ꝓportionalitatis. Sed qm̄ ſpes tenet rōneꝫ forme. virtutꝭ operatiōẜm habet reſpectū ad pͥncipnat. ad mediū ad qd̓ tranſit. ad termiquē agit. ideo ꝓportionalitas aſimilitudine ẜm tenet rationſpecioſitas. qꝛ pulch.forme. et ſic dicatiſiulido nihil aliud eſt qͣꝫ egtuidā partiū ſitiAut attendit̉ ꝓportionalitas inqnet rationē pott. cngnō imſuauitas. virt en rrutis iitnaliter excedit recipientē. qꝛ ſein extremis. in medijs delectaditur ꝓportionalitas inquātū teneefficacie imp̄ſſionis. que tūc eſt ꝓportilis qn̄ agens impͥmendo replet indipatientis. eſt ſaluare nutrire ip̄m qmaxime apparet in guſtu tactu. Et ſicapparet quō oblectationē delectabilia eteriora. ẜm triplicē rationē delectādi. ſinlitudinē intrāt in anīam. Poſt hāc appiteſionē delectationē fit dijudicatio. qua neſolū dijudicat̉ vtrū hoc ſit albū vel niqꝛ hoc ſolū ꝑtinet ad ſenſum exterioreſolū vtrū ſit ſalubre vel nociuum. quia ut