Apologia pauperum
Nequaqͣꝫ igit̉ aſſeri poteſt eccl̓iam tēporaliahmōi vniuerſaliter nō habere. nec eiꝰ ꝯtrarium ſcꝫ vniuerſaliter habere. cū quidā ſaluaveritate euāgelij ⁊ ſtatu ſalutis veraciter habeant ſicut ꝓpria. qͥdā ſicut cōmunia. qͥdā etiam vtriſqꝫ careāt ẜm quandā ꝑfectiōis euāgelice formā ſuperiꝰ iā exp̄ſſam. Ueꝝ qͥdemeſt ꝙ decime ⁊ oblatiōes dn̄o debent̉. ⁊ iurediuino deputant̉ eccl̓ie. veꝝ etiā nihilominꝰeſt ꝙ poſſeſſiōes īmobiles. vt agri. ville. caſtra. ciuitates comitatꝰ nō tm̄ iure diuino ſꝫetiā humano in poſſeſſionē trāſeūt eccl̓iaꝝ.Qd̓ qͣꝫqͣꝫ prudētibꝰ om̄ibꝰ viriſqꝫ peritis luce clariꝰ cōſtat. tamē ad imꝑiti ⁊ ꝓcacis hominis reuellendā ꝓteruiā ſacris canonibuſoſtendēdū eſt. Nā. xxij. q. ij. ex cōcilio aurelianenſi. Si qͥs de clericis documēta quibuſpoſſeſſio eccīe firma tenet̉. aut ſuꝑpͥmere autnegare p̄ſumpſerit. qͥcquid ꝓ abſentia documentoꝝ dāni eccl̓ie datū eſt. de ꝓprijs facultatibꝰ reddat. Itē paulo poſt Gregoriꝰ q̄ſtion eadē. Sicut eccl̓ia ꝓprias res amitterenō debet. ita eā rapacitatꝭ ardore alienas inuadere nō oportet. Ampliꝰ. q. eadē ex ꝯcilioagathenſi. Si ſeruos eccl̓ie libertate ep̄usdonauerit. ea q̄ in manumiſſione data illisfuerāt ꝑpetua firmitate tenebūt. Hec canōHabet igit̉ eccl̓ia ſeruos. Sed vbi ꝟa ſeruitus. ibi veꝝ dominiū. Si igit̉ eccl̓ia habere poteſt ſeruos originarios ⁊ aſcripticios.verā cōcludit̉ habere ꝓprietatē. verāqꝫ poſſeſſionē. Inſuꝑ ꝙ diſtinctis eccleſijs diſtincta dn̄ia cōpetant. aꝑte ꝓbat̉ ꝑ iura. Nā. xvq. ij. Nicolaꝰ papa. Si qͥs epiſcopoꝝ in aliene ciuitatꝭ territorio ꝓ quacūqꝫ ſuoꝝ infirmitate eccleſiā edificare diſponit. nō p̄ſumatdedicatōem facere. que illiꝰ eſt in cuiꝰ territorio eccl̓ia ſurget. Itē cauſa eadē. q. iij. Gelaſius. Iſtud annecti placuit. vt ſi quod abſitfacultates eccl̓ie necnō dyoceſes ab aliquibus poſſident̉ ep̄is iure ſibi vendicēt quodlex decimalis cōcluſit. qꝛ ⁊ filioꝝ noſtroruꝫpͥncipū ita mādauit auctoritas. Ampliꝰ. q.eadē inter memoratos vbi dirimit̉ q̄ſtio limitū ait Innocētiꝰ. Si limes legitimꝰ eandem baſilicā nō cōcludit. ⁊ tamē lōgi tꝑis ꝓbatur obiecta p̄ſcriptio. appellatio pn̄tꝭ ep̄inō valebit. qm̄ illis tricenalis obiectio poītſilentiū. Hec etiā ſeculariū edicta pͥncipump̄cipiūt. ⁊ p̄ſulū romanoꝝ decreuit auctoritas. Hec canon. In quibꝰ nō ſolū aſtruit̉ ꝙeccleſie veꝝ dominiū habeāt atqꝫ diſtinctu-
qꝛ mutuo inter ſe p̄ſcribūt. veꝝ etiā ꝙ id habeant ẜm ius diuinū parit̓ ⁊ humanū. proeo ꝙ p̄ſcriptio ſicut ex p̄allegato canone patet. ab edicto pͥncipū trahit originē. approbato nihilominꝰ ꝑ ſummi pōtificis auctoritatem. Hoc aūt ꝓbat̉ patentiꝰ. xij. q. ij. ex ꝟbisAmbroſij ꝯtra auxentiū. Si tributū imperator petat. nō negamꝰ. agri eccl̓ie ſoluāt tributū. Sed qͥd ad tributū ceſaris tenet̉ ratione p̄dioꝝ. p̄dia illa nō tā diuino iure poſſidet qͣꝫ humano. ſaluatore teſte qͥ ait. Reddite que ſunt ceſarꝭ ceſari. ⁊ que ſunt dei deo.Ampliꝰ diſtinctōe. viij. ex v̓bis Auguſti. ſuper Ioh̓em. Quo iure defendis villas eccleſie. diuino aut humano. Diuinū ius in diuinis ſcripturis habet̉. humanū in legibꝰ regū. Un̄ quiſqͥs poſſidet qd̓ poſſidet. nonneiure hūano. Nā iure diuino dn̄i eſt terra etplenitudo eiꝰ. Hec Augꝰ. Idē qͦꝫ omelia. vjſuꝑ Ioh̓. Noli dicere qͥd mihi ⁊ regi. Quidgͦ tibi ⁊ poſſeſſiōi. ꝑ iura em̄ regū poſſidēturoſſeſſiones. Dixiſti. Quid mihi ⁊ regi. Noli dicere poſſeſſiōes tuas. qꝛ ip̄a iura humana r̄nūciaſti qͥbꝰ poſſidēt̉ poſſeſſiōes. Quidhis clariꝰ dici poteſt ad on̄dendū ꝙ eccleſiatꝑalia bona veracit̓ poſſidet iure diuīo ꝑit̓⁊ humano. Ueꝝ qꝛ ſacri canones aſſerūt ꝙea q̄ offerunt̉ eccl̓ijs dn̄o ꝯſecrant̉. ⁊ ꝙ earūdn̄iū nō habēt. igit̉ miniſtri eaꝝ ea ꝓprietatedānabili vendicāt. ⁊ ꝙ bona hmōi magꝭ ſūtceleſtia qͣꝫ humana. magꝭ cōmunia qͣꝫ pͥuataiō vt om̄is ꝯtradictōis ⁊ dubietatis caligotollat̉ de medio. ītelligēdū eſt ꝙ qͣdruplex ētꝑaliū reꝝ cōitas ex qͣdruplici iure mananſPrima nāqꝫ cōitas q̄ manat ex iure neceſſitatis nature. qͣ fit vt om̄is res ad nature ſuſtentationē idonea qͣntūcūqꝫ ſit alicui ꝑſone appropͥata illiꝰ fiat qͥ ea indiget neceſſitate extrema. Et huic cōitati renūciare nō eſtpoſſibile. ꝓ eo ꝙ manat ex iure naturaliter īſerto hoī. qꝛ dei eſt imago ⁊ creatura digniſſima. ꝓpter quē ſunt omīa mūdana creata.Scd̓a cōmunitas eſt q̄ manat ex iure charitatꝭ fraterne. qͣ fit vt oīa ſint iuſtoꝝ. ⁊ ꝯmunione qͣdā charitatꝭ q̄ ſunt ꝓpria ſingulorūfiāt vniuerſoꝝ cōia. ẜm illd̓ apl̓i. j. ad Chor.iij. Oīa vr̄a ſunt. De qͣ Augꝰ. ſuꝑ Ioh̓. ome.vj. loquēs ꝯͣ hereticos donatiſtas. Ueniātinqͥt ad catholicā fidē. ⁊ nobiſcū habeāt nōſolū terrā. ſꝫ eū qui fecit celū ⁊ terrā. Et huic cōmunitati renūciare eſt om̄ino illicitumqꝛ manat ex iure diuinitꝰ infuſo. ꝑ quod eſt