Druckschrift 
1 (1495)
Entstehung
Seite
CXXIIr
Einzelbild herunterladen
 

Io.CXXII

ꝑtinētes ẜm Damaſcenū .ſ. ꝯſiliū. iudiciumſentētia. electio. oꝑatio. vſus. Libeꝝ arbitrium vult. ecce voluntas. Inqͥrit ſcrutat̉ecce ꝯſiliū. iudicat. ecce iudiciū. diſponit. ecce ſentētia. eligit. ecce electio. que eſt duobuſplacentibꝰ alteꝝ p̄optare. impetū facit. ecceoꝑatio. agit ecce vſus. aūt habꝫ qͥnqꝫactus. duos qͦs dirigit̉ in finē veri. quorūvnꝰ p̄cedit cognoſcere. d̓r ratiocinatio. queſic ab Auguſtino diffinit̉. Rōcinatio eſt rationis inqͥſitio. Huic ratiocinationi eſt inſitum ingeniū. qd̓ diffinit̉ ab Auguſtino Ingeniū eſt illa vis aīe ſiue intētio qua ſe extēdit aīa exercet ad incognitoꝝ cognitionē.Aliꝰ actꝰ eſt ip̄m cognoſcere qd̓ eſt aſpectusveri. Et ẜm diffinit̉ ab Auguſtino.ſt animi aſpectꝰ ſeip̄m veꝝ intuet̉. Habet etiā tres actꝰ quos dirigit̉ in finemboni. Primꝰ ē boni mali diſcretio. ſiue boni melioris. Secūdꝰ eſt diſcretione factaboni ſiue meliorꝭ electio. Tertiꝰ eſt dilectio.De his tribꝰ dic̄ Auguſtinꝰ. eſt aīe aſpectus quo bonū malū diſcernit. v̓tutes eligit. deū diligit.De diuiſione potētiaꝝ ẜm Auguſtinū.Sectio XXIIIUarta diuiſio potētiaꝝ ponitur ab¶Auguſtino in libro de ſpū aīmafacit ad maiorē euidentiā p̄dictorū.Diſtinguit aūt vires aīe in rōnalem. ꝯcupiſcibilē. iraſcibilē. Per rōnalē eſt aīa habiliſad cognoſcendū aliqͥd infra ſe. ſupra ſe. in ſe iuxta ſe. Cognoſcit ſiquidē deū ſupra ſe. īſe. iuxta ſe. Cognoſcit itidē deū ſupra ſe. ſein ſe. angelū iuxta ſe. qͥcquid celi ꝯtineturambitu infra ſe. De rōnalitate om̄is ſenſuſaīe naſcit̉. deꝯcupiſcibilitate om̄is affectusAffectꝰ quadripartitꝰ eſſe dinoſcit̉. de eoqd̓ amamꝰ gaudemꝰ vel gaudēdū ſperamus. vel de eo qd̓ odimꝰ dolemus. vldolendū metuimꝰ. Un̄ de ꝯcupiſcibilitategaudiū ſpes. de iraſcibilitate dolor metꝰoriunt̉. Qui quidē qͣttuor effectꝰ aīe omniūſunt vicioꝝ atqꝫ virtutū qͣſi quedā pͥncipiacōmunis materia. Affectꝰ quidē om̄ī operinomē imponit Notandū ꝟo ſenſus aīeꝟtutes apprehēſiue vocant̉ ſiue cognitiuea rōnabilitate oriunt̉. Quinqꝫ aūt ſunt progreſſus ad ſapīam. ſenſus. imaginatio. ratōintellectꝰ intelligētia. Senſus eſt ea vis aīeque reꝝ corporeaꝝ corꝑeas recipit formas.ſꝫ p̄ſentes. Imaginatio eſt ea vis aīe rerū

corporeaꝝ corꝑeas recipit formas ſꝫ abſentes. Senſus nāqꝫ formas accipit in materia. imaginatio extra materiā. Et ea vis exteriꝰ formata ſenſus d̓r. eadeꝫ vſqꝫ ad intimuꝫ traducta vocat̉ imaginatio de ſenſuorit̉. eſt ea vis anime reꝝ corporearūformas. naturas. differētias ꝓpria accidētia om̄ia ꝑcipit incorꝑea ſꝫ extra corꝑeaniſi rōne exiſtentia. Abſtrahit em̄ in corꝑibꝰque fundant̉ a corꝑalibꝰ actiōe ſꝫ ꝯſideratiōe. Intellectꝰ eſt ea vis aīe que inuiſibilia ꝑcipit. vt angelos. demones. aīas. oēmſpūm creatū. Intelligētia eſt ea vis aīe immediate ſupponit̉ deo. Cernit qͥdē ip̄m ſum veꝝ vere īmutabile. Sic anima ſenſu ꝑcipit corꝑea. imaginatiōe corpoꝝ ſimilitudines. rōe corpoꝝ naturas. intellectu ſpiritum creatū. intelligētia ſpūm increatum.Ad imaginationē dicit̉ ſenſus cōmunisetiaꝫ fantaſia ꝑtinēt ea que vidēt in ſomnisdormiētes. de qͥbꝰ dic̄ Auguſtinꝰ. omniūque ſibi vident̉ videre dormiētes qͥnqꝫ ſuntgenera .ſ. oraculū. viſio. ſomniū. inſomniumrantaſma. Oraculū eſt cuꝫ in ſomnis parēsvel aliqua grauis ꝑſona ſeu ſacerdoſ. vl̓ etiam deꝰ aliqͥd euentuꝝ aꝑte vel euentuꝝfaciendū vel vitandū denūciat. Uiſio eſt cuid qͥs videt qd̓ eodē modo apparuerat eueniet. Somniū eſt figuris tectū. ſine interp̄tatione intelligi poteſt. Inſomniū ē qn̄id qd̓ vigilantē fatigauerat ſe ingerit dormienti. ſicut eſt cibi cura vel potꝰ vel aliqua ſtudia. vel artes. vel infirmitates. Iuxta infirmitates em̄ diuerſi diuerſa accipiūt ſomniaAlia em̄ vidēt ſanguinei. alia cholerici. aliamelancolici. alia flegmatici. Iſti em̄ videntrubra varia. illi nigra alba. Fantaſma ēqn̄ vix dormire ceꝑit qͥs vigilare ſe exiſtimat. videt̉ aſpicere irruētes in ſe vl̓ paſſimvagātes formas diſcrepātes varias letas turbulētas. In hoc genere eſt ephialtes.quē opinant̉ vulgares inuadere dormientes opprimere qͥeſcēteſ. qd̓ eſt niſi fumoſitas cōſcendēs ad cerebrū a ſtomacho vela corde. vim compͥmens animalē.De quo eſt anima.Sectio XXIIIIOteſt colligi ex p̄dictꝭ aīa eſt ensviuēs. intelligēs. ac libertate vtens.Forma qͥdē eſt ens a ſeip̄a necdiuina natura. ſꝫ a deo creationē de nihilo in eſſe deducta. Forma aūt viuēs eſt