Tertia pars centiloquij
organū tactꝰ in toto corꝑe. Obiecta ꝟo ſenſuum ſunt hͨ Obiectū viſus eſt color ⁊ eiusdifferētie. Obiectū odoratꝰ eſt odor ⁊ eiꝰ differentie Obiectū guſtꝰ eſt ſapor ⁊ eius differentie. Obiectū auditꝰ eſt ſonus ⁊ eius differentie. Obiectū tactꝰ ſunt elemētares qualitates. vt calidū. humidū. frigidū. ſiccū. raꝝ ⁊denſum. leue ⁊ graue aſpeꝝ ⁊ lene. Mediaſenſuū ſunt hec. aer ⁊ aqua. ⁊ qd̓libet corpuſdyaphanū ⁊ trāſparēs illuminatū eſt medium in viſu. Aer exterior ⁊ interior eſt medium in auditu. Auris em̄ ꝯcaua in cōcauitate habet aerē intrinſecū ſibi ꝯͣnaturalē. Uapor ꝑ aerē delatꝰ eſt mediū in odoratu Reseī odorifera quaſi fumū ſenſibilē euaporat.ex quo immutat̉ aer deferēs odoratui odoratū. Humor ſaliualis eſt mediū in guſtuCaro eſt mediū in tactu Interior ſenſusdiuidit̉ in tres ꝑtes. ẜm tres ꝑtes cerebri. q̄ſunt. anterior in qͣ eſt imaginatio. media inqua eſt eſtimatiua. poſtrema in qͣ eſt memoria. Imaginatio aliquādo d̓r ſenſus cōmunis. aliqn̄ imaginatio. aliqn̄ fantaſia. Senſus cōmunis d̓r inqͣntū ibi ꝯcurrūt ſenſusꝑticulares qͥnqꝫ tanqͣꝫ linee ad centrū. ibiqꝫligant̉ Imaginatio d̓r inqͣntū rep̄ſentat formas pͥus receptas a ꝑticularibꝰ ſenſibꝰ. qͣꝫ.uis abſentes. Fantaſia inqͣntū pōt cōponere formas nouas ẜm ſimilitudines eoꝝ q̄ ꝑcepit ꝑ ſenſus ꝑticulares. Eſtimatiua ē illavis ẜm quā dicimꝰ ſagacitatē vel prudētiā ībrutis. vt in vulpe ſiue ī alijs. in appetendisdelectatōibꝰ ⁊ refugiēdis nociuis. Memoria eſt vis illa q̄ ꝯſeruat ſiue retinet formasſenſibiliū ſpēꝝ Uis ſenſibilis motiua eſtmotiuū ẜm motū mouēs vniuerſalit̓ membra corꝑis. vt caput brachia ⁊ armos Motiua pedū dicit̉ greſſibilis. qꝛ ẜm eā mouet̉aīmal motu ꝓgreſſiuo Uis rōnalis diuidit̉ in intellectu ſpeculatiuū qͥ exercet̉ in cōtemplatiōe veri. ⁊ practicū qͥ in oꝑatōe boniScd̓m hāc duplicē radicē intellectuū dicūtur vita actiua ⁊ ꝯtēplatiua.De diuiſiōe potētiaꝝ ẜm theologos ⁊ naturales.Sectio XXIIErtia diuiſio ẜm theologos ⁊ natirales eſt hec. Potētiaꝝ alia corꝑal̓.id eſt. corꝑis regitiua. alia ſpiritualiſCorꝑis regitiua diſtinguit̉ in animalē. vitalē. ⁊ naturalē. Scd̓m has vires aīma regitcorpꝰ. Uis aīalis ẜm medicos eſt ī cerebrovitalis ī corde. naturalis in ep̄ate. Uis aīa
lis diuidit̉ in cognitiuā ⁊ motiuā. De cocytiua dictū eſt ſupra. Motiua diuidit̉ in irſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē. Motꝰ em̄ animal̓ aueſt a malo nociuo. ⁊ d̓r motus fuge qͥ eſt abiraſcibili. Aut eſt ad bonū delectabile. ⁊ tamotꝰ eſt a cōcupiſcibili. Uis vital̓ eſt viemotiua aeris in corꝑe aīalis ꝑ arterias vnde ē pulſus. Tāti em̄ calorꝭ eſt cor ꝙ niſi refrigeraret̉ aere attracto ꝑ inſpiratiōꝫ ⁊ emiſſo ꝑ reſpiratōnē aīal moreret̉. Hec eadē veſt motiua ad vocē formādā eo mō qumat̉ vox irrational̓. vt vox auiū ⁊ aninUis naturalis ꝯp̄hendit nutritiuā ⁊ generatiuā. Sꝫ nutritiua eſt ad ꝯſeruatiōnature ſingularꝭ. generatiua ē ad ꝯſeruenē nature vniuerſalis. Nutritiue ꝟtuti alieqͣtuor deſeruiūt .ſ. appetitiua q̄ appetit nutrmentū. digeſtiua q̄ ſeꝑat ꝯueniēs ⁊ nō cōueniēs in alimēto. retētiua q̄ trāſmittit ad ſingulas ꝑtes corꝑis qd̓ ꝯueniēs eſt in nutrimēto vt facta deꝑditio reſtauret̉. expulque expellit qd̓ in nutrimēto fuit incōuens ⁊ nociuū. Spūalis aūt. i ſpūs reua diuidit̉ aliqn̄ ẜm naturā intellectiuaaffectiuā. Aliqn̄ ẜm officia. vt cū diuidit̉ rōin ſuꝑiorē ⁊ inferiorē. Aliqn̄ ẜm ſtatꝰ. vt cuꝫdiuidit̉ in intellectū ſpeculatiuū ⁊ practiciSpeculatiuꝰ intellectꝰ extēſione fit pracucus dūꝯiūgit̉ volūtati ⁊ oꝑi. Aliqn̄ ẜm aſpctus. vt cū diuidit̉ cognitiua in rationē qaſpicit ad inferiꝰ. ⁊ ītellectū qͥ aſpicit ad⁊ intelligentiā q̄ aſpicit ad ſuꝑiꝰ Aliquaẜm actꝰ vt cū fit diuiſio in inuentiua ⁊ cdicatiuā. Inuenire em̄ ⁊ iudicare ſunt apotētie cognitiue ad inuicē ordinati. Aliẜm differētias. vt cū diuidit̉ intellectꝰ īatem ⁊ poſſibilē. Nā prima differētia intellectus vtit̉ aīma ad abſtrahenduꝫ. ſecūda ẜoad recipiēdū. Aliquādo ẜm diuerſos modos mouēdi. ⁊ ſic eſt diuiſio volūtatis ſiueappetitꝰ in naturalē ⁊ deliberatiuā. Primaeſt diuiſio pͥncipalis in intellectū ⁊ affectuꝫſiue cognitiuā ⁊ affectiuā. ſiue in rōemluntate. Volūtas dicit̉ potētia. Et ſic d̓nit̉ ab Anſelmo. Volūtas eſt inſtrumēſeip̄m mouēs. Dicit̉ actꝰ ſiue motꝰ pot⁊ ſic diffinit̉ ab Auguſtino. in li. lxxxiij. queſtionū. Uolūtas eſt animi motꝰ cogētelo ad aliqͥd admittēdū vel nō admittevel nō adipiſcendū vl̓ adipiſcendū. Or̄ cūam volitū. vt cū dicit aliqͥs. hec eſt mea volūtas. Sex ſūt actus ad volūtatem ſibera