Druckschrift 
1 (1495)
Entstehung
Seite
CXXIr
Einzelbild herunterladen
 

CXXIFo.

corbali cuiuſmodi ē hūana. Et pͥmo qͣꝫtumad aīam. ſcd̓o qͣntū ad corpꝰ. tertio qͣꝫtū adꝯiuactū. De aīa hūana duo ſunt pͥncipalit̓vidēda .ſ. diffinitio potētiaꝝ diuiſio. Aīmaſeptē diffinitiōibꝰ diffinit̉. Prima eſt ī librodemotu cordis. Aīa eſt ſub̓a incorꝑea ītellectualis illumīationū ſunt a pͥma vltīarelatiōe ꝑceptiua. Secūda eſt remigij. Aīaeſt ſub̓a incorꝑea regēs corpꝰ. Tertia ē Ariſtotelis ī libro de aīa. Aīa eſt actꝰ pͥmꝰ corporis organici phyſici potētia vitā habentis.Quarta eſt Auguſtini. Aīa eſt ſil̓itudo oīmQuinta eſt ſil̓r Auguſtini. Aīa eſt ſub̓a q̄dārōnis ꝑticeps regendo corꝑi accōmodata.Sexta ſumit̉ ex Geneſi. Aīa ē deiforme ſpiraculū vite. Septima ē Senece. Aīa ē ſpiritus intellectual̓ in ſe in corꝑe ad beatitudinē ordinatꝰ. Per pͥmā diffinitiōꝫtificat̉ aīa rōnalis ꝓut eſt ſpūs. ſecundā ettertiā ꝓut eſt aīa. Copulat̉ enī aīa vnit̉ corpori vt motor mobili. ſic eſt ſcd̓a. vt ꝑfectio ꝑfectibili. ſic eſt tertia. Per alias veroqͣttuor ſequunt̉ diffinit̉ vt anīa ſpūs. itaꝙquarta eſt cōparatiōꝫ ad creaturas generalit̓. qͥnta cōparatiōꝫ ad corpꝰ qd̓ ꝑfic̄.ſexta cōparationē ad deū tāqͣꝫ ad ſuā cauſam efficiētē. ſeptima cōparatiōꝫ ad deumvt finē vltimū. citra quē poteſt rational̓quietari.De diuiſione potentiarū aīme ẜm magiſtros in quinqꝫ mēbra Sectio XXEquit̉ videre diuiſionē potentiarūaīe. Ad quaꝝ noticiā habendā quadruplex ē diuiſio ꝑcurrēda. Una diuiſio ẜm magiſtros ē in qͥnqꝫ mēbra .ſ. ī ſenſualitatē. ſenſum. imaginationē. rōnem. intellectū. Senſualitas ẜm mgr̄os ē illa potētia ſenſificat corpꝰ mouet appetit eaſunt delectabilia corpori. refugit nociua.Senſus ē illa vis aīe qua cognoſcit rescorꝑales p̄ſenteſ. Imaginatio ē illa vis aīeque intuet̉ res corꝑales abſentes. eſt illa vis aīe qua aīa inter bonū malū. int̓ verum falſum diſcernit infra ſe. Intellectꝰ ēilla vis aīe qua aīa apprehēdit res īmaterꝭales intelligibiles. vt animā angelū deūIſtoꝝ qͥnqꝫ mēbroꝝ ſufficiētia ſic pōt ſumi. Aima eſt quaſi duo ſicut dic̄ Augꝰ. Eſtala ſpūs. Aīa inqͣntū corpus ꝑficit viuificat. ſpūs inquantū ſine corꝑe ꝯſiderat̉ et ſeparata ꝑdurat. Scd̓m ꝟo eſt aīa cōparatur ad corpꝰ corpꝰ ad aīam. ſic ꝯgruit aīa

corꝑi aptat̉ ei vt influat ei vitā ſenſū. Ethec potētia aīe d̓r ſenſualitas. Cōgruit etiācorpꝰ aīe aptat̉ ei vt corpus ꝑficiat̉ qͣntūad vitā inferiorē. Et hec potētia d̓r ſenſus.Senſus aūt eſt duplex .ſ. interior d̓r imaginatio. exterior cōmuniter d̓r ſenſus. vtviſus fit oculū. auditꝰ aurem. ſic dealijs. Ip̄a vero aīa inqͣntū ſpūs d̓r duplicēhabere aſpectū. Unū reſpectu inferiorumvnū reſpectu ſuꝑioꝝ. ẜm dicit Auguſtinꝰ aīa duas hꝫ ꝑteſ .ſ. vnā ad ſuꝑiora reſpicientē. aliā ad inferiora. Inferiorē mgri appellāt rōem. ſuꝑiorē ꝟo intellectū.De diuiſiōe potētiaꝝ ẜm naturales ī triamēbra.Sectio XXIEcūda vero diuiſio ẜm naturaleseſt in tria mēbra. Scd̓m em̄ anima cōparat̉ ad actꝰ. tres ſunt aīe potentie ad actu triplicē ordinate. Tres qͥdeꝫſunt actꝰ aīe pͥmi .ſ. vegetare. ſentire. ratiocinari. Et ẜm diſtinguit̉ triplex aīe potentia .ſ. vegetabilis. ſenſibil̓. rational̓. Notatamē vegetabil̓ eſt aīa in plātis. Senſibilis eſt aīa in brutꝭ. Rōnalis eſt aīa in hoībꝰ.In hoīe aūt ſunt tres aīe. ſꝫ tres potētieſunt dicēde in vna aīa Uegetabil̓ appetitſenſibilis bn̄ eſſe. rōnalis optime eſſe. Uegetabilis ſubdiuidit̉ in generatiuā nutritiuam. Generatiua eſt ad ꝯſeruatiōeꝫ vniuerſalis .ſ. ſpeciei. Nutritiua eſt ad ꝯſeruatōnem eſſe ſingularꝭ .ſ. īdiuidui. Nutritiue duplex eſt actꝰ .ſ. nutrire. iſte actus ſꝑ eſt neceſſarius. augmētare iſte ſolū eſt neceſſariusvſqꝫ ad rei cōpletionē. Un̄ nutriunt̉ ſꝑ aīalia aūt ſemꝑ augmētant̉. Uis ſenſibilisdiuidit̉ in apprehēſiuā motiuā. Apprehēſiua diuidit̉ in ſenſum ꝑticularē ſenſummunē. ſiue in ſenſum exteriorē interioremSenſus ꝑticularꝭ ſiue exterior diuidit̉ ī qͥnqꝫ ſenſus .ſ. viſum. auditū. guſtū. odoratum tactū Circa iſtos qͥnqꝫ ſenſus tria neceſſario requirūt̉ .ſ. bonitas organi. diſpoſitiomedij. p̄ſentia obiecti. Organū viſus ſuntpupille oculoꝝ. organū odoratꝰ ſunt naresorganū auditꝰ ſunt aures. organū guſtꝰ lingua palatū. organū tactus ſunt nerui totius corꝑis. Iſta organa deſcendūt ab anteriori ꝑte cerebri. In qua qͥdē eſt neruꝰ dicitur obticꝰ. deſcēdit ad pupillas. ramificatur ī duas ꝑtes. Alius deſcēdit ad naresalius ad aures. quidā alius ad linguā palatum. quidā multipliciter ramificatus eſt