IFo.CXXXII

Capitulum VIIIDe origine peccatoꝝ actualium.Oſtqͣꝫ autē dictū eſt de traductionepeccati originalis. dicenda ſunt aliqua de origine pctī actualis. De ortu igit̉ peccati actualis hec tenēda ſūt in ſūma. videlicet ꝙ peccatū actuale originē trahit̉ a libera volūtate vniuſcuiuſqꝫ ꝑ ſuggeſtionē. delectationē. cōſenſum. ⁊ operatiōeꝫIuxta qd̓ dicit ſcriptura Iaco. jͣ. Unuſqͥſqꝫ temptat̉ a ꝯcupiſcētia ſua abſtractꝰ et illectus. deinde cōcupiſcētia cū cōceperit peccatū parit. peccatū vero cū cōſummatū fuerit generat mortē. Si autē ſuggeſtio ⁊ delectatio ſiſtat citra cōſenſum. eſt veniale peccatū. Si vero cōſequat̉ cōſenſus et opus. īhis que diuina lege ꝓhibita ſunt. peccatuꝫeſt mortaleꝯſummatū. Qd̓ ſi medio modofit. vt ꝯſenſus ſine oꝑe ſit. aut qꝛ vult in opꝰꝓcedere ſꝫ nō poteſt. tūc volūtas ꝓ facto reputat̉. nec minꝰ culpabilis eſt qͣꝫ ſi in ip̄o facto dep̄henderet̉. aut qꝛ nō vult in opus ꝓcedere. ſed vult interiꝰ voluptari in delectatione. ⁊ tūc māducat mulier ſꝫ non vir. Etlicet nō ſit peccatū plene cōſummatū. eſt tamen inter mortalia cōputandū. quia muliere māducante totꝰ homo dānari meret̉. qd̓maxime intelligi habet in peccatꝭ carnalibꝰRatio aūt ad intelligētiā predictorū heceſt. Cū peccatuꝫ dicat receſſum volūtatis apͥmo pͥncipio. inquantū ip̄a volūtas nata ēagi ab ip̄o ⁊ ẜm ip̄m ⁊ ꝓpter ip̄m. om̄e peccatum eſt inordinatio mētis ſiue voluntatis.circa qua nata ſunt eſſe virtꝰ ⁊ viciū. peccatum igit̉ actuale eſt actualis inordinatō volūtatis. Inordinatio aūt iſta aut eſt tāta ꝙordinē iuſticie exterminat. ⁊ hoc modo dicitur mortale pctm̄. quia natū eſt auferre vitam. ſeꝑādo ip̄am a deo ꝑ quē viuificat̉ anima iuſta. Aut eſt tā modica ꝙ ordinē illumnō perimit. ſꝫ tm̄ in aliquo ꝑturbat. ⁊ tūc dicitur veniale peccatū. qꝛ de ip̄o adipiſci poſſumꝰ cito veniā. ꝓ eo ꝙ gratia nō tollit̉ perip̄m. nec inimiciciā diuina incurrit̉. Eſt autem ordo iuſticie vt bonū incōmutabile p̄ferat̉ cōmutabili vt bonū honeſtū p̄feraturvtili. ⁊ volūtas dei p̄ferat̉ voluntati noſtrevt iudiciū ratiōis recte p̄ſit ſenſualitati humane. Et quoniā lex dei iſtū ordinē p̄cipit⁊vetat oppoſitū quādo bonū cōmutabile p̄fertur eterno. ⁊ bonū vtile prefert̉ honeſto.⁊ volūtas noſtra p̄fert̉ diuīe volūtati. ⁊ ſen-

ſualis appetitꝰ p̄fertur ratiōi recte. tūc ꝯmittitur mortale peccatū. De quo dic̄ Ambroſius. ꝙ eſt p̄uaricatio legis diuine. ⁊ celeſtiūinobediētia p̄ceptoꝝ vel mādatoꝝ. Hec ātcōmittit̉ ſiue obmittat̉ quod lex diuina p̄cipit. ſiue fiat id quod ꝓhibꝫ. Ex quo duplexgenꝰ peccati orit̉. delictū ſcꝫ ⁊ cōmiſſuꝫ. Qn̄vero bonū cōmutabile plus debito diligit̉ſed nō prefert̉ incōmutabili. et vtilitas nōprefert̉ honeſtati. ⁊ voluntas noſtra plꝰ debito amat̉. ita tamē ꝙ nō prefert̉ diuine. etcaro cōcupiſcit. nō tamen p̄fert̉ iudicio rationis recte. tūc nō eſt mortale ſꝫ veniale. qͥalicet hoc ſit p̄ter legē. nō tamē directe eſt cōtra legē. Senſualis autē appetitꝰ ratiōi recte nō p̄fertur niſi quādo ei ratio ꝯſentit. ⁊ideo peccatū mortale citra ꝯſenſum nō cōmittit̉. ſi tamē ſenſualitas inordinate moueat̉. cū illa inordinatō ad malū inclinet. licet ratio nō cōſentiat. peccatū eſt aliquod.quia aliquo mō ledit ordinē iuſticie. Et qꝛin ſtatu innocētie nō mouebat̉ ſenſualitasniſi ẜm ratōis motū. ideo ſtāte homīe nonpoterat ibi eſſe veniale peccatū. Nūc aūt qꝛrationi repugnat ſenſualitas. velimꝰ nolimus. iō neceſſe habemꝰ cōmittere aliquodveniale peccatū ꝑ pͥmos motꝰ qͥ ⁊ ſi particulariter ⁊ ſingillatim poſſint declinari. om̄stamē nullo modo poſſunt caueri. qͥ ſic ſuntpeccata ꝙ ſunt etiā pene peccati. ⁊ ideo merito dicunt̉ venialia quia hocip̄o digna ſūtvenia. Uerū qꝛ ratio his cōſentire non cōpellitur. ſi poſt cōſenſum delectatiōis ꝯſentiatur ī opꝰ. tūc eſt plenꝰ cōſenſus. ac ꝑ hocpeccatū cōſummatū. qꝛ ꝑuenit vſqꝫ ad viꝝ.id eſt vſqꝫ ad partē ſupremā ratiōis. ex quapendet plenitudo ꝯſenſus. Quia vero nōſolum in opꝰ. verū etiā in delectationē ē cōſenſus. in quo inferior portio ſequit̉ ſenſualitatē. ideo ſi in delectatōe ſenſuali ratō ſenſualitati ſuccumbat ⁊ mulier ſerpēti obeditac ꝑ hoc fit ſubuerſio recti ordiniſ. ⁊ ita ſubuerſio iuſticie. ⁊ ꝓpter hoc cōmittitur mortale peccatū. licet minꝰ graue. quod nō ſolūimputat̉ mulieri. verū etiā viro. a quo mulier compeſci debuit ⁊ cohiberi ne obtemperaret ſerpenti. Et ſic patet ꝙ in perpetratione omnis peccati actualis fit aliqualisimitatio primi peccati ſcd̓m explanationēdoctoris precipui Auguſtini vndecimo deciuitate dei.Capitulum IX

m &