Fo.CXXV
la ſummi imꝑatoris aut iubeat̉. aut permittatur ẜm ineffabilē iuſticiā premioruꝫ atqꝫpenarū. retributionū ⁊ gratiarū. Et qͥa iſtavolūtas ratiōe regulata dicit̉ prouidentia.hinc eſt ꝙ om̄ia que in vniuerſo fiūt. agunt̉⁊ regunt̉ diuina ꝓuidentia. que ꝑ omnia eſtirrep̄henſibilis. que nihil p̄cipit. prohibet.vel ꝯſulit niſi iuſte. nihil agit niſi bene. nihilpermittit iniuſte Intelligētia aūt ⁊ ratiopredictoꝝ hec eſt. Primū principiū cum ſitſumme nobile. ⁊ volūtatem habet. et nobili modo habet. Cū igitur volūtas de ſe dicat illud ẜm ꝙ in agentibꝰ a propoſito attēditur regula rectitudinis ⁊ efficacia operationis neceſſe eſt ꝙ volūtas in deo ſit rectiſſima ⁊ efficaciſſima. Ideo auteꝫ rectiſſima.quia idē eſt in deo voluntas ⁊ veritas. Iōefficaciſſima. quia idē prorſus in deo eſt voluntas ⁊ virtus ſiue poteſtas. Et quia nonpoteſt diuina volūtas carere veritate. ideonon tm̄ eſt recta. verū etiā regula rectitudinis. Quia vero nullo modo poteſt carere ꝟtute. ideo nō tm̄ eſt efficax. verū etiā fons etorigo totiꝰ efficacie. ita vt nihil ſine illa poſſit effici. nihil contra illam poſſit fieri. nihiletiā ſit a quo valeat impediri Et quia rectiſſima eſt. nullus poteſt eſſe rectus niſi cōformetur ei. Nullus aūt poteſt ei cōformari niſi voluntas illa innoteſcat ſibi. Oportuit ergo voluntatē diuinā vt regulā rectitudiniſnotificari nobis. Rectitudo autē quedā eſtneceſſitatis. ⁊ hec eſt in faciēdo bonū neceſſarium. ⁊ declinādo malum. Quedā aūt eſtperfectiōis. ⁊ hec eſt in ſupererogādo vltradebitum. ⁊ ẜm hoc innoteſcit nobis per triplex ſignū. ſcꝫ preceptionē. prohibitionem.⁊ conſiliū. quod quidē ſignificat diuinū beneplacitū acceptare tāqͣꝫ iuſtū quod fit ẜmdiuinū preceptū. quod declinat̉ ẜm diuināprohibitionē. ⁊ adimplet̉ ẜm diuinū cōſilium. Signa vero hec infallibilia ſigna ſuntdiuine volūtatis. vt eſt regula rectitudinisRurſus quia efficaciſſima eſt. nullo modo poteſt aliquis aliquid efficere niſi ip̄a cooperante ⁊ cōefficiēte. nullꝰ deficere vl̓ peccare poteſt niſi ip̄a iuſte d̓ſerēte. Et ẜm hocduo ſunt ſigna eius. ſcꝫ impletio. quod ē ſignum volūtatis vt efficiētiſ. ⁊ permiſſio qd̓eſt ſignū voluntatis iuſte deſerētis. Iuſteaūt deſerit. quia iuſtū eſt vt ſic amminiſtretres quas cōdidit. vt nō infringat leges qͣsindidit. ⁊ ſic cooperet̉ rebus quas creauit.
vt tamen eas agere ꝓprios motus ſinat. Etideo ſi liberū arbitriū ad vtrūqꝫ vertibile d̓lege nature in malū dimittat cadere. hͦ nonpermittit niſi iuſte. Rurſus ⁊ ſi per gratiam preueniat ⁊ ſuſtētet nulli iniuriam facitideo nō agit iniuſte. nec om̄ino iuſte ẜm exigentiam meritorū. quia merita ad hoc nōſufficiunt. ſed gratis ⁊ miſericorditer et qd̓ammodo iuſte quantū eſt ex cōdecentia bonitatis ſue. Cū ergo dānat ⁊ reprobat. operatur ẜm iuſticiā. Quādo vero predeſtinatẜm gratiā ⁊ miſericordiā que non excluditiuſticiā. Quia ergo om̄es ẜm ꝙ de maſſa ꝑditionis erant debebāt damnari. ideo plures reprobāturqͣꝫ eligant̉. vt oſtendat̉ ꝙ ſaluatio eſt ẜm gratiā ſpecialē. ſed dānatio ẜmiuſticiā cōmunem. Nullꝰ ergo poteſt ꝯqueri de diuina voluntate. quia omnia agit rectiſſime. imo in omnibꝰ debemꝰ gratias agere. ⁊ honorificare regimen diuine prouidētie. Si quis autē querat. Quare magꝭ vnipeccatori gratiā largiatur qͣꝫ alteri. h̓ oportet ſilentiū imponere humane loquacitati.⁊ exclamare cū apoſtolo. O altitudo diuitiarum ſapiētie ⁊ ſciētie dei. qͣꝫ incomp̄henſibilia ſunt iudicia eius. ⁊ inueſtigabiles vieeius. Quis enim cognouit ſenſum dominiaut quis eius cōſiliarius fuit. aut quis prior dedit illi ⁊ retribuetur ei. Quoniā ex ip̄o⁊ per ip̄m ⁊ in ipſo ſunt omnia. Ipſi gloriain ſecula ſeculorum Amen.Finit pars pͥmaIncipit ꝑs ſecunda de creatura mundi.Capitulum IDe productione mundi totalisIs ſummatimpreintellectis de trinitate dei.dicenda ſunt aliqua de creatura mundi. Circa quā hec tenenda ſunt in ſumma. videlicꝫꝙ vniuerſitas machine mundialis producta eſt in eſſe ex temꝑe. ⁊ de nihilo. ab vno pͥmo principio ſolo ⁊ ſummo. cuius potentialicet ſit immenſa. diſpoſuit tamen omnia incerto pondere. numero. ⁊ menſura. Hec generaliter intelligenda ſunt circa reruꝫ productionē. ex quibus ⁊ veritas colligitur. eterror repudiatur. Per hoc em̄ ꝙ d̓r ex tꝑe.excludit̉ error ponētiū mundū eſſe eternū.