Druckschrift 
Secunda pars (1489)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De contractibus

36

in altero nō ideo reddit̉ vicioſus. Fert̉ hͦeē legis autoritas/ allegata etiam ꝑ canoniſtas ꝙ res tātū valet quātū vēdi pōt. ⁊ ꝙ lꝫin cōtractu ſe deciꝑe. ſed theologi qͥbus adcertam regulā loqui fas eſt: nomr deceptionis ꝓ licito non libenter aſſumerent. cōueniunt tamē in hoc ꝙ nō omnis exceſſus lucri vl̓ damni reddit lucrantē ⁊ lucrari ſperantem reū peccati p̄ſertim mortalis. alioquin nō ſalua eſſet omnis caro. Attento ꝙequalitas iuſticie cōmutatiue de re ad reꝫſicut de pecunia ad pecuniā in cambio velde pretio ad preciū nō eſt pūctualis vel indiuiſibilis. ſed multā habet ſatitudinē. infra quā poteſt magis vel minus dari de p̄cio/ ſine iuſticie leſione īmo ⁊ ſepe ſine reſtitutionis obligationę. Quāuis de reſtitutione varius apud doctores ſit ſermo. dicētibus aliquibus/ ꝙ niſi ſit defraudatio vltra mediū iuſti precij. defraudans nō tenetur ad reſtitutionē. Et in hoc ſatis concordant omnes dicentes verum eſſe in foro exteriori ꝓpter irritationeꝫ legiſlatoris. ſedde foro cōſcientie: nulli dubiū quin defraudans tenetur confiteri. Utrum aut obligetur reſtituere non eſt ita clarū nec concordatū apud omnes p̄ſertim theologos. Nōenim videtur neceſſariū ꝙ vbi cōcurruntmutue voluntates vēdentis ⁊ ementis vtres ſuas cōmutent in alterutrū: ꝙ furtumcōmittatur vel rapina iuxta illud. Scienti⁊ cōſentiēti nō fit iniuria neqꝫ dolus. Precipue dum ſciens ⁊ volens eſt ſui iuris inſua re. quod dicitur ꝓpter pupillos ⁊ ſimiles. Et dum cōſenſus non eſt lege irritatꝰſicut in deceptione vltra mediū iuſti precijSi preterea cōſenſus ſit abſolutus. non ſolum cōditionalis. aut ẜm quid. ſicut Ariſtotiles loquitur de proijciente merces inmare. ⁊ de conſenſu mētu mortis extorto.aut per errorē frauduſentū inducto. quoniam ignorantia cauſat inuoluntariū velin toto vel in parte.Propoſitio .1. Cenſualis cōtractus nō videt̉ ex eo reddide ſuo genere vicioſus. quia redditur denouo. vel ꝓpter hoc ꝙ comꝑitur in rebusvel ꝑſonis alijs a ꝑſona cōtrahente. putaquia dicit emptor. Tu cōſtituēs cales red

ditus in tali poſſeſſionē vel ſeruo. Stanteenī ſimili intentiōe. nihil videt̉ referre ancenſus ſit iā cōſtitutus vl̓ de nouo licite cōſtituit̉. Ut ſi nouiter redditus aliqͥs ꝑpetuus emit̉. nō refert ſi ſtatim cōſtituat̉ cenſus annuus decem floren̄. plus ꝙͣ ſi modoſtatutus/ poſt decē annos alteri cōtrahentivenderet̉. Exēpluꝫ aliud. ſi cōmunitas aliqua autoritate ſui pͥncipis mota rationabilibus cauſis cōſtituit certā impoſitionēſuꝑ rebus vendendis infra terminos ſuos:qͥd refert ſi ſtatim eodē cōtextu cōſtituantcentū floren̄. annualis redditus ſuꝑ huiuſmodi impoſitiōibus vel ſi faciāt hoc lapſodecēnio. Et quoniā in hac materia ⁊ ſimilibus ẜm dictū Auguſtini. Tene certū⁊ dimitte incertū. cōſcientias multoꝝ/ p̄ſertim ſimpliciū ⁊ timoratoꝝ/ ſcrupulis variis inquietat moleſtat ⁊ in ꝑplexitatē quandam trahit addit̉ ſequens propoſitio.Propoſitioᵐ. 13. T Argumētū ſumptū ex cōſilio vel dubiovnius doctoris. ꝙ in illo dubio cōtrahereſit peccatū mortale nō eſt efficax. ſed temerariū ⁊ negandū. Oportet em̄ incertitudinē eē nō tantūmodo ſcrupuloſaꝫ leueꝫ ⁊formidoloſā. ſed valde ꝓbabilē. prius ꝙͣ agere ea ſtante/ pctm̄ mortale iudicet̉. Sicem̄ dictū ſapientis intelligitur. Qui amatpericulū peribit in illo. Itaqꝫ nō quodlibet dubium facti/ ſufficit ad cauſandumpeccatum mortale ſi quid agatur illo dubio ſtante/ ergo nec quodlibet dubium iuris. Aſſumptum patet in caſu cuiuſdaꝫ decretalis. Si mulier vxorata incipiat per nouam informationē dubitare an attineat viro in gradu prohibito. quo dubio ſtante:querat vir debitum. quid aget vxor? Sineget. eſt in caſu tranſgreſſionis iniuſte ſinō attineat viro ſuo. ſi concedat eſt in peccato mortali luxurie. Ponat̉ aliꝰ caſus qͥ ēcreberrimus ꝙ dubiū ſit apud doctores aliquos ex vna ꝑte ꝙ hoc debeat agi. dicētibꝰalijs in pari numero ꝙ oppoſitū feri debetſicut in facto ſciſmatis cōtendentiū de papatu/ ſepe fuit. Rurſus in materia fidei cūdoctores diſſenciūt licitū ē ante determinationē eccl̓ie ſepe tenere vnā partē vl̓ alterā.Rurſus induci pōt materia inſolubiliū ve