Druckschrift 
Secunda pars (1489)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

filias. que ſunt rixa. tumor mētis. cōtumelia. clamor indignatō blaſphemia. Quarū numerꝰ ſeu ſufficiētia ſic accipit̉. Tripliciter pōt ira ꝯſiderari. vno mō ẜm qd̓ eſt incorde. ſcd̓o mō ꝓut eſt in ore ſcū locutōnetertio mō ꝓut ē in facto ſeu oꝑe. Quo ad pͥmuꝫ modū ſcꝫ inꝙͣtuꝫ ira ē in corde naſcūtur duo vicia. Unū in reſpectu ad illū contra quē hō iraſcit̉. qꝛ ſcꝫ euꝫ quodāmō abhorret ⁊ indignū reputat vt ſibi tale vel tale qͥd fecerit. ⁊ tūc ē indignatio. Aliud vicium qd̓ inde naſcit̉ ē in reſpectu ad ip̄m homine metqui iraſcit̉. inꝙͣtuꝫ ſcꝫ in aīo ſuodiuerſas vindicte vias excogitat. ⁊ talibꝰ excogitationibꝰ animū ſuū replet. ⁊ tūc eſt tumor mētis. Quo v̓o ad ſcd̓m modū .ſ. inquātuꝫ ira oſtēdit̉ in ore ſeu locutōe hͦ contingere pōt dupl̓r. Uno mō qn̄ homo ſuādemōſtrat irā ꝑ verba inordinata. ꝯfuſa alta ⁊ indignatiua. ⁊ tunc ē clamor. Alio mōqn̄ ſuā demōſtrat irā in v̓ba iniurioſa ꝓrūpendo. Et hoc dupl̓r. Nam vel illud rit indeū aūt ſanctos. Et tūc eſt blaſphemia. autſit in ꝓximū ⁊ tunc eſt cōtumelia. Quo adtertiū modū .ſ. inꝙͣtuꝫ ira oſtēdit̉ in oꝑe .ſ.qn̄ ꝓcedit vſqꝫ ad factū. ⁊ tunc oriunt rixeper qͣs hic intelligunt̉ ⁊ accipiunt̉ oīa nocumēta q̄ facta occaſione rixe ꝓximis inferri ſolēt. vt ſunt pulſatōes ꝑcuſſiones ⁊ huiuſmodi. Et inſuper aduertēduꝫ ꝙ (vtſupra aliqͣliter tactū eſt) aliqd̓ viciū pōt eēfilia vniꝰ vicij capitalis. ⁊ nihilominꝰ interdū ex alio vicio capitali ꝓcedere ⁊ hͦ diuerſis reſpectibꝰ ⁊ cōſiderationibꝰ. ſicut in hocp̄ſenti ꝓpoſito blaſphemia inꝙͣtuꝫ aliqͥs ineā ex deliberata mēte ꝓrūpit / tūc ꝓcedit exſuꝑbia hoīs cōtra deum ſe erigētis. UndeEccl̓. x. Initiū ſuꝑbie homīs apoſtatare adeo .i. ab eius veneratōe ſeu honoratōe recedere. Inꝙͣtuꝫ v̓o hō nō ex deliberata mēte. ſed ex quadā ꝯmotōe ſeu furore animiin blaſphemiaꝫ ꝓrūpit. ſic ꝓcedit ex ira ⁊ ēfilia ire. Sil̓r tumor mētis nō accipit̉ h̓ꝓ vana ⁊ ſuꝑba excogitatōe ꝓprie excellentie qͣ quis animū ſuū implet. qꝛ tunc idemeſſet in effectū qd̓ ſuꝑbia. ſed accipit̉ hic ꝓquodā exteriori conatu ſiue excogitationehoīs vindictā ex ira appetentis ⁊ in aīo excogitātis. Sil̓r poſſet dici d̓ odio qd̓ ex iranaſci pōt. cum tn̄ ponat̉ ex inuidia naſci. ⁊

eius filia ſit. ſicut ſupra declaratū eſt capl̓oīmediate p̄cedēti. Utrum aūt teneat qͥsiniuriā ſibi factā inimico reqͥrēti remitterediſtinguēdū eſt. Ex iniuria em̄ tria oriri ſolent. Primū ē rancor in affectu. Scd̓m rancoris ſignū in effectū. Tertiū ē actio ꝯͣ iniuriantē. Primū tenet̉ qͥlibꝫ ſtatim remittereetiā ſi nō roget̉. Scd̓m tenet̉ qͥs remittē ſiroget̉ .ſ. veniā petēti. ⁊ iuxta ſua facultatememēdare ꝑato. Tertiū nō tenet̉ qͥs remittē An aūt ille cui facta ē īiuria debeat amiciciā q̄rere. Sciēdū ē ꝙ duplex ē debitū. primū ē neceſſitatis. ſcd̓m ē ꝑfectōis. Quātuꝫad pͥmū .ſ. debitū neceſſitatis ſine qͦ .ſ. nō ēſalꝰ. iniuriatꝰ nō tenet̉ recōciliatōeꝫ ⁊ amiciciā q̄rere. Quātuꝫ v̓o ad ſecūdū debitumdicit Chryẜ. ꝙ talis iniuriatꝰ debet recōciliatōeꝫ ⁊ amiciciā q̄rere ⁊ hoc maxīe vt exinde duplicē coronā accipiat. Unā qꝛ iniuriā paſſus ē. alterā qꝛ priꝰ rogauit. Notādū poſtremo qͦ ad hoc capitulū. ꝙ redderemalū ꝓ malo/ ē fragilitatꝭ. redddē malū ꝓbono ē ꝑuerſitatꝭ. reddē bonū ꝓ bono eſteqͥtatis. reddē bonū ꝓ malo ē charitatis.De vicio ſeu peccato accidie.Ubſequēter dicēdū venit de accidia. q̄ ẜm aliqͦs ſic deſcribitur.Accidia ē de v̓tutū laudabili exercitio vtriuſqꝫ hoīs lāguida deiectio. Aliter ſic deſcribit̉. Accidia ē diffidētia de proprijs viribꝰ ⁊ dei auxilio qͦ ad ardua bonaimplēda. Scd̓m alios ſic. Accidia ē torpormētis bona inchoare aut pficere negligenter. Notādū aūt ꝙ Iſidorꝰ accidiā a triſticia diſtinguit dicēs triſticiā eē inqͣtū hōrecedit a bono ad qd̓ tenet̉ tanꝙͣ a graui etlaborioſo. Accidia v̓o dicit eē inꝙͣtum hōab illo bono diuīo ſeu ſpūali/ ſe ꝯuertit adquietē indebitā. Greg. v̓o accidiā triſticiānoīat. ⁊ vt videt̉ ꝯueniētiꝰ. qꝛ triſticia de ſe:ẜm quā aliqͥs a graui laborioſo oꝑe recedit̉vel ẜm quā aliqͥbus alijs cauſis triſtat̉/ nōeſt viciū ſpeciale ab alijs diſtinctū. Sꝫ tūcſolū ſpeciale viciū dicit̉ inꝙͣtuꝫ hō ꝯtriſtatur de bono diuīo ſeu ſpūali. ⁊ tūc clarū eſtad ratōeꝫ accidie ꝑtinere q̄ ſe ex eo ad qͥeteꝫindebitā ꝯuertit. inꝙͣtuꝫ .ſ. bonū diuinumſeu ſpūale aſꝑnat̉. Et ẜm hec duo noīa ha