Litteradicta .4.
Arbitrium eſt actus certarum perſonarum exequentium compromiſſum ẜmAzonem. Nam arbiter exequitur veritatem inquirendo vt iudex. triceſima queſtione quinta. iudicantem. Nam actorvult vt obtineat ⁊ reus vt abſoluatur.vel actor ad amplificandum cauſam: reus vero ad diminuendum eam Suntergo in actu arbitri tres perſone. ſcilicetactor. arbiter ⁊ reus. Ideo alij dicunt.Arbitrium enim eſt actus trium perſonarum ſuper ciuili queſtione in quaſiiudicio contendentium Uel ſcd̓m Hoſtienſeꝫ. Arbitrium eſt poteſtas alienovoluntarie tradita ⁊ recepta ad pronūciandum in lite prout arbitrio ſuo fuerit viſum. aliquando certa pena vallata⁊ certis terminis limitata. Sed compromiſſum eſt poteſtas arbitris data:quorum arbitrium eſt ſententia arbitralis que etiam laudum dicitur. Et arbitrium ſeu arbitratus ſuo proprio ſignificato ſignificat libertatem arbitrandi ⁊ voluntatem ratione regulatam Etvbi actus ponitur in arbitrio: ſeu etiaꝫvbi ponitur actus in arbitratu. ſignificat per modum conditionis. vt ꝙ actus valeat ſi arbitrio decernatur. Ethoc diuerſimode ſcd̓um diuerſitatemmaterie ſubiecte. verbi gratia. Promitto tibi equum arbitratū ticij. ticionon arbitrante. quia non vult arbitrare: vel etiam quia non poteſt arbitrare:nulla eſt promiſſio. nec etiaꝫ recurriturad arbitrium boni viri. l. ſi quis arbitratu. ff. de verboruꝫ obligationibus. Ratio. quia contrahens de arbitrio illiustantum intellexit. quia hec verba important. vbi autem ſtat per illum cui promittitur conditio ſtaum deficit nec promiſſor de cetero ex illa promiſſione poteſtobligari. vt. l. ſi quis. prealegata.Econtrario ſi per promiſſorem ſteterit
conditio habebitur ſtatim pro impleta.argumento. l. iure ciuili. ff. de conditionibus ⁊ demonſtrationibus. vt promiſſio ſit efficax ſiue ille arbitretur ſiue nōarbitretur. Sed boni viri arbitrium adquod tunc recurritur. ⁊ hoc quidemideo ne ſit in poteſtate debitoris ſe liberare a promiſſioneArbitrium tutele id eſt actio tutele eſtque datur pupillo ⁊ eius heredi contratutorem ⁊ eius heredem finita tutelavt ſic rationes ſui actus efficiat. ⁊ pupillo reddat. de hoc enim ſupra. actiointele.Arbores quoqꝫ furtim cedere. eſt ſcindere vel inſcidere arbores inſcio vel inuito domino? aut etiam inuito poſſeſſoriarboris Et competit contra ipſum damnum dantem ad duplum damni datiEtiam compenit huic actio legis aquilie. de quibus etiam ſupra dictum ē loco ſuo.Archicancellarius. Require infra caucellarius.Archiepi ſcopus enim eſt princeps omnium epiſcoporum. viceſimaprima. diſtincti. clerosArchi ſinagogus quidem eſt princepsſinagoge.Archadiaconus enim eſt princeps dyaconorum qui imperat ſubdyaconibus⁊ leuius. Uel eſt etiaꝫ oculus epiſcopad conſpiciendum. ad corrigendum. etad emendandum per epiſcopatum: exceptis arduis. Et debet ep̄ ſcopus audire iurgia ſingulorum: ⁊ habere etiam curam ⁊ ſolicitudinem in eccleſijs et declericis. vt in capitulo. ad hoc. de officio archidyaconi. Inde enim venit archidiaconatus. ⁊ quando ſit per electionem tūc eſt dignitas. ſi vero habitusſit per collationem non ē dignitas. vtno. in. c. decernimꝰ. de iudi.