Diſtin.XLII.
145
Diſtin.illis ꝓhibeātur. Sicut ecōuerſo duo ſunt mādata charitatis ꝗbꝰ duo precipiūtur diligi: vnatamē in eis cōmendatur charitas.¶ Si peccatū ab aliquo admiſſum ī eo ſit quouſqꝫ peniteat.Reterea q̄ri ſolet: cū ab aliquo peccato voluntate ꝑpetrato: volūtas idagēdi ⁊ actio trāſierit: nōduꝫ tn̄ verapnīa hīta: vtrū illud pctm̄ vſquequopeniteat ſit in eo: qd̓ nō eē vr̄: qꝛ voluntas illa que priꝰ fuit nō ē nec actio: qꝛ nō illd̓vult vel agit qd̓ an̄ voluit ⁊ egit. Sꝫ nō ē ignorādū pctm̄ duobꝰ modis ī aliquo dici eē ⁊ trāſire .ſ. actu ⁊ reatu. Actu ē in aliquo dū ip̄ꝫ qd̓pctm̄ ē: vt actio vel volūtas in peccāte ē. Reatu ꝟo cū ꝓ eo ſiue tranſierit ſiue aſſit: mens hominis polluta ē ⁊ corrupta: totuſqꝫ hō ſupplicijs obligatꝰ ꝑpetuis: nec vnqͣꝫ ē ī aliquo pctm̄actu p̄ter originale qd̓ fit ēt reatu. Sed ē reatuinterdum poſtqͣꝫ tranſit actu.¶ Ouibus modis dicitur in ſcriptura reatus.Eatus aūt in ſcriptura multipl̓r accipitur .ſ. ꝓ culpa: ꝓ pena: ꝓ obligatione pene tꝑalis vel eterne. Si .n. mortale ē: obligat nos pene eterne: ſi veniale: obligat nos pene tꝑali. duo .n.ſūt gn̄a pctōꝝ: mortaliū .ſ. ⁊ venialiū. Mortale ē ꝑ qd̓ hō meret̉ penaꝫ eternā. Crimen .n. vtait aug. qd̓ eſt dignū accuſatione ⁊ dānatione.Ueniale āt qd̓ hoīem vſqꝫ in reatum ꝑpetuemortis nō grauat. Verūtamen penam meret̉:ſed facile indulgetur.¶ De modis pctōꝝ ꝗ multipl̓r aſſignantur.Odi āt pctōꝝ varias ī ſcriptura hn̄tdiſtinctiōes: ī qͣ dr̄ duobꝰ modis peccatū ꝯmitti .ſ. cupiditate ⁊ timore. vtaugu. tradit ſuper illū locuꝫ pſalmi.Incēſa igni ⁊ ſuffoſſa. his .n. duobmodis dicit oīa pctā mortalia īcludi: ⁊ incenſadicit ea q̄ ex cupiditate male incēdente oriunt̉.Suffoſſa ꝟo q̄ ex timore male humiliāte ꝓueniunt: qd̓ ē qn̄ ꝗs cupit nō cupiēda: vel timet n̄timēda. Alibi ꝟo dr̄ pctm̄ fieri tribꝰ modis .ſ.cogitatū: ꝟbo: oꝑe. Un̄ Hieronymus ſuperezechielē tria gn̄alia dcā ſūt: ꝗbꝰ humanū genꝰſubiacet. aut .n. cogitatiōe: aut ſermōe: aut oꝑepeccamꝰ. his aliqn̄ ēt qͣrtꝰ adijcit̉ modus .ſ. cōſuetudinis: qd̓ ī qͣdriduano lazaro ſignificatūē: dr̄ quoqꝫ hō peccare ī deū: in ſe: ⁊ in ꝓximū.In deū cū de deo male ſentit: vt hereticꝰ: vel q̄dei ſunt vſurpare p̄ſumit indigne ꝑticipandoſacr̄is: vel qn̄ nomen dei ꝑiurando ꝯtēptibile
XLII.facit. In ꝓximū peccat cū ꝓximū iniuſte ledit.In ſe vero cum ſibi: non alij nocet.¶ Quo differant delictum ⁊ peccatum.Ariā quoqꝫ appellationē hꝫ. dr̄ enimpctm̄ ⁊ delictū: ⁊ delictuꝫ fortaſſe: vtaug. ait in q̄ſtionibꝰ leuitici: declinareMl a bono: pctm̄ ē facere malū. Aliud eſt.n. declīare a bono: aliud ē facere maluꝫ. Peccatū gͦ ē ꝑpetratio mali: delictū deſertio boni:qd̓ ⁊ ip̄m nomē on̄dit. Quid .n. aliud ſonat d̓lictum niſi derelictū: ⁊ ꝗ delinꝗt quid derelinquit niſi bonū? Uel delictū ē qd̓ ignorāter fit:pctm̄ qd̓ ſciēter ꝯmittit̉. Indifferēter tn̄: ⁊ peccatū noīe delicti: ⁊ delictū noīe pctī appellat̉.¶ Dſeptem vicijs principalibus.Reterea ſciēdū ſeptē eē vicia prīcipaIlia vl̓ capitalia: vt Greg. ſuꝑ exoduꝫait .ſ. inanē gl̓iam: irā: inuidia: accidiānevl̓ triſticiā: auaritiā: caſtrimargiā: luxuriā: q̄ vt ait Ioānes. chriſoſtomꝰ ſignificataſūt ī ſeptē ppl̓is ꝗ terrā ꝓmiſſiōis iſraeli ꝓmiſſam tenebāt: de his qͣſi ſeptē fontibꝰ cūcte aīarum mortifere corruptele emanāt: ⁊ dicūturhec capitalia: qꝛ ex eis oriūtur oīa mala: nullūmalū ē qd̓ nō ab aliquo hoꝝ originē trahat.¶ De ſuperbia que eſt radix oīs mali.Eſuꝑbia tn̄ oīa mala oriunt̉: ⁊ hec ⁊alia: qꝛ vt ait Gre. radix cūcti mali eſtſuꝑbia d̓ qua dr̄. Initiū oīs peccati vl̓mali ē ſuꝑbia: q̄ ē amor ꝓprie excellētie. Culus qͣtuor ſūt ſpēs: vt Grego. ait. Prīaē cū bonū qd̓ hꝫ ꝗs ſibi attribuit. Scd̓a cū credit a deo eē datū: ſꝫ tn̄ ꝓ ſuis meritis. Tertia cūſe iactat hr̄e qd̓ nō hꝫ. Quarta cū ceteris deſpectis ſingulariter vult videri. Merito gͦ radixoīs mali dr̄ ſuꝑbia. huic aūt vr̄ obuiare qd̓ aitapl̓s. Radix oīum maloꝝ ē cupiditas: ſꝫ ſi radix oīum maloꝝ cupiditas ē. gͦ ſuꝑbie. Qūo gͦſuꝑbia radix eſt ⁊ initium oīs peccati¶ Quo ſenſu vtrūqꝫ dicatur radix oīummalorum .ſ. ſuperbia ⁊ cupiditas.Ed vtrunqꝫ recte dictū eē ītelligiturſi genera oīuꝫ pctōrum ſinguloruꝫ:IAnon ſingula generum vtraqꝫ locutione ītelligātur īcludi. Nullū gͦ quipꝑe genꝰ pctī ē quod ex ſuꝑbia īterdū nō ꝓueniat: nullū ēt ē qd̓ ex cupiditate aliqn̄ non deſcendat. Sūt .n. nōnulli hoīum ꝗ ex cupiditate fiūtſuꝑbi: ⁊ aliꝗ ex ſuꝑbia fiunt cupidi: eſt .n. vt aitaug. hō ꝗ nō eēt amator pecūie: niſi per hoc putaret ſe excellētiorē eē: ideoqꝫ vt excellat diuitias cupit: tali ex ſuꝑbia aborit̉ cupiditas: ⁊ ē