Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
144v
Einzelbild herunterladen
 

Qō I.Diſtin. XLII.

diſtinguēdum eſt: qꝛ ſub̓m peccati pōt accipi vel ꝓximumvl̓ pͥmū: ꝓximū ſub̓ꝫ peccati ē illa potētia qua actū peccati elicit: ⁊ ſic in diuerſis potētijs cōtingit eſſe peccatū: ⁊ nōſolū in volūtate. Primū aūt ſub̓m peccati eſt ex quo ineſthoī peccati ſuſceptibilitas: ⁊ qꝛ homo non eſt ſuſceptibilisculpe: niſi ẜm ꝙ eſt dn̄s ſuoꝝ actuū: ⁊ hͦ ſibi cōpetit ẜm ꝙeſt volūtatē hn̄s: ideo pͥmū ſub̓m peccati volūtas eſt.Ad primb ꝑte intellectiua que volūtatē ⁊ rationeꝫergo dd̓m. ꝙ ratio accipit̉ ibi a ph̓o procōplectit̉: qꝛ cuilibet app̄hēſioni ſuus appetitꝰ rn̄det. qd̓ pꝫex hoc: ꝙ rōnabile per participationē vocat iraſcibile ⁊ cōcupiſcibile que ſunt potētie appetitiue. Eſt aūt pctm̄ in ratione ſicut in dirigēte ⁊ in volūtate: ſicut in eligēte. ⁊ ideocum peccatū in electione cōpleat̉ potius volūtas qͣꝫ ratioſub̓m eius pͥmū dici dꝫ. Ad 2ᵐ dd̓m. ꝙ virtꝰ nō eſt in cōcupiſcili: niſi ẜm ꝙ aliqual̓r participat rōnē inquātum eſtrōni obediēs. ⁊ ideo non oꝑꝫ ꝙ ſit pͥmuꝫ ſubiectū peccati:ſed ꝓximū pōt eſſe. Ad tertiū dd̓m. ꝙ ſicut ſupra dictūeſt: actus aliaꝝ potētiaꝝ non habēt rōnē culpe: niſi ẜm ꝙſubiacēt īꝑio volūtatis. vn̄ pꝫ ꝙ pctī pͥmū ſub̓m volūtas ē. Ad 4ᵐ dd̓m. ꝙ delectabile ẜm ſenſuꝫ: qͣꝫuis nō ſit obiectum volūtatis inqͣꝫtū hō. pōt tn̄ eſſe ob̓m eiꝰ inqͣꝫtū apprehenditur vt bonū ſimpl̓r: ⁊ hoc mō eſt pctm̄ circa delectabile ſenſus. Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ etiā qͣꝫuis homo poſſit puniri ẜm oēs ꝑtes: nō tn̄ eſt ſuſceptiuus pene: ſi pena ꝓprie ſumatur: niſi inqͣꝫtū eſt volūtatē hn̄s: qꝛ ex hoc aliꝗd penaleeſt ꝙ volūtati aduerſatur. ⁊ ideo volūtas eſt pͥmuꝫ ſubiectum pene: ſicut ⁊ culpe. Expoſitio textus. Ientꝰ tio ſoluta eſt ī ⁊ aruiculo pͥme qōfides intētionē dirigat ⁊c̄.) Iſta ranis. (Qd̓ a ꝗbuſdā irrōnabil̓r aſtruit̉ ⁊c̄.) ſi ītelligat̉ ꝙ q̄lꝫ actio mala ſit ⁊ pctm̄: opīo irrōnabia lis eſt. ſi aūt ītelligat̉ ꝙ ꝗcꝗd agat in pctō ſemꝑꝑmanēt: dū ſine fide ſunt: opīo rōnabilis eſt. (Nihil eſt bonū ſine ſūmo bono ⁊c̄.) Infideles igit̉ ſūt ſine ſūmo bonoqͣꝫtū ad illā ſocietatē q̄ ē ꝑ ꝑticipationē gr̄e: ⁊ iō gratuituꝫbonū ī eis nō eſt: nō tn̄ ſunt ſine ſūmo bono: qͣꝫtū ad hoc ꝙeiꝰ bonitatē ꝑ bona naͣlia ꝑticipāt. (Falſa v̓tꝰ ē ēt ī optimismoribus ⁊c̄.) qꝛ .ſ. nō ducit ad eterna felicitatē ad quā v̓tꝰꝑfecta ⁊ v̓a ꝑ actꝰ meritorios ducere pōt. ¶Sine charitatenullū mādatoꝝ ⁊c̄.) Ueꝝ eſt qͣꝫtū ad ītētionē p̄cipiētis: ſꝫnon qͣꝫtū ad ſub̓aꝫ p̄cepti: ⁊ hoc habitū eſt. di. 28. Bonuꝫenī multipl̓r accipit̉ ⁊c̄) Bonū ẜm ph̓m diuidit̉ ī vtile delectabile ⁊ honeſtū. gͦ cū h̓ iſte dr̄ie nō ponant̉: vr̄ īſufficiēter diſtinguere. Sed dd̓ꝫ ꝙ ph̓s aſſignat ꝑtes boni queſunt ipſiꝰ ẜꝫ ſe: h̓ aūt aſſignant ꝑtes boni in ordine ad alid̓pōt aūt aliꝗd accipi eſſe bonū in ordine ad tria. Prīo mōvt in ordine ad finē: ⁊ ſic reſpectu cuiuſqꝫ finis dr̄ vtile: reſpectu aūt finis vltimi qui eſt vita eterna: dr̄ bonū remunerabile: qd̓ eſt bonū honeſtuꝫ meritoriū. Scd̓o mō vt inordine ad aliqd̓ bonū ſil̓e: ad qd̓ ordinat̉: vel ſicut ſignū: ⁊ſic ſignū boni dr̄ bonū: vt pꝫ in ſacr̄is legalibꝰ: vl̓ ſicut p̄cedens eius ſimilitudinē: ⁊ ſic bonum apparēs dicit̉ bonuꝫ:⁊ hoc p̄cipue eſt bonuꝫ delectabile. Tertio modo in ordīead p̄ceptū: ⁊ ſic dr̄ bonū ſimpl̓r qd̓ lege p̄cipit̉: ⁊ hͦ eſt ēt remunerabile ⁊ honeſtū. Et ſecūdario dicit̉ licituꝫ bonū qd̓nll̓o p̄cepto ꝓhibet̉. vnde modi Ariſtotelis quodā modoincludunt̉ in iſtis. (Peccatū quippe illud cogitandū ⁊c̄.Iſta ſol̓o ꝓcedit ſi accipiat̉ voluntariū ſimpl̓r ⁊ ꝑfecte: qd̓nō in omni pctō īuenit̉. Sed ſi accipiat̉ voluntariuꝫ quocūqꝫ modo: ſic inuenitur in quolibet peccato vt ipſe in proceſſu ſol̓onis oſtēdit. (Qd̓ tamē in volūtate ⁊c̄.) voluntasdr̄ eē in volūtate: dū actꝰ volūtatis ꝓximꝰ in ptāte ipſiꝰ potentie exiſtit: vtrūqꝫ .n. dr̄ volūtas .ſ. potētia ⁊ actus.

An volūtas ⁊ actio mala in eodē hoīe: ⁊ circaeādē rē ſint vnū pctm̄ vl̓ pl̓a. Di. XLII.Um auteꝫ volūtas mala ⁊ oꝑatiopctm̄ ſint: queri ſolet: vtrū in eodeꝫhoīe: ⁊ circa eādē reꝫ. hec duo vnūſint pctm̄: vel diuerſa: vt ſi quis furatur voluntate: voluntatē habuitmalā: que pctm̄ eſt: ⁊ actū maluꝫ qui pctm̄ eſt.Hec autē duo diuerſa ſunt .ſ. voluntas ⁊ actioSed nunꝗd diuerſa ſunt peccata: an vnū? Quidam dicūt vnum eſſe pctm̄. alij vero diuerſa eēpeccata dicūt: qꝛ cuꝫ cōſtet hec duo diuerſa eē:aut diuerſa duo eſſe peccata dicuntur: aut duodiuerſa nō peccata. Quibꝰ alij hec duo rn̄denteſſe nō peccata. Nō enim peccata ſunt. ſed peccatum vnum. qꝛ vna p̄uaricatio vel inobediētiain vtroqꝫ admittit̉: ſiue qn̄ vult: ſiue qn̄ agit: ⁊vnus eſt ibi cōtēptus: ſꝫ minor cuꝫ in voluntateſolū pctm̄ cōtinetur: maior ꝟo cuꝫ voluntati ētoꝑatio additur. ⁊ iō maius fit pctm̄ ⁊ nō pluracum voluntas operi mancipatur. Alia cōtra eoſdem oppoſitio.Ed adhuc eiſdē obijcit̉. ſi vnuꝫ tantūIpctm̄ illa duo peccata ſunt: cum quisvoluntate mali prius ꝯcepta: deindeopus patrauerit: nō pro aliquo reuseſt: niſi pro quo ante opus reus erat: cū adhucin ſola voluntate peccatū cōſiſtebat: nullus enīreus eſt eterne mortis niſi pro peccato: ſed peccatū aliud nō eſt admiſſum actiōe: qͣꝫ prius admiſſum volūtate erat. Nō igit̉ ꝓ aliquo alio iſtefit dānabilis actu peccādo qͣꝫ ante fuerat cū ſolavolūtate delīquebat. Ad hoc etiam illi rn̄dētesdicūt ꝙ ꝓpter peccatū dicit tm̄ illū furē reū ꝯſtitui: ⁊ qͣꝫuis eius volūtas ⁊ actio vnū ſint pctm̄pro alio tn̄ reus factus eſt actu peccādo: qͣꝫ priꝰerat ſola volūtate delinquēdo: qꝛ ꝓ actu qui eſtaliud qͣꝫ volūtas: lꝫ nō aliud peccatum. Alia aduerſus eoſdem oppoſitio.Teꝫ adhuc queſtioni inſtāt dicētes:ideo hec duo diuerſa eſſe peccata: ꝗadiuerſoꝝ legis mādatoꝝ p̄uaricatōesſunt. Alio enim mādato legis ꝓhibetur actio furti .ſ. non furaberis. Alio voluntasfurandi .ſ. nō cōcupiſces rem ꝓximi tui. Cū hecduo diuerſa mādata ſint: quibus illa duo prohibentur: pꝫ illa duo diuerſas eſſe preuaricatōes.diuerſa igitur peccata. Ad qd̓ ⁊ illi dicūt diuerſa quidē eſſe mādata: quibus illa duo diſtinctiꝫꝓhibentur. vt Aug. docet ſuꝑ exodū. Verūtn̄in illis nō obſeruatis vna p̄uaricatio tm̄ incurritur: vnūqꝫ peccatū contrahitur: lꝫ duo diuerſa