Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
144r
Einzelbild herunterladen
 

Qō II.Diſtin. XLI.

144

Ad ſcd̓m dicēduꝫ: ꝙ fides dirigit intētionē in finē vltīmum: ſed ratio naͣlis vel prudētia pōt dirigere in aliquemfinē ꝓximuꝫ: ⁊ qꝛ ille finis ꝓximus eſt ordinabilis in fineꝫvltimū: etiaꝫ ſi actu nō ordinet̉: ideo infidelibꝰ quoꝝ actꝰper vim rōnis in talē finē dirigunt̉ pn̄t aliqui actꝰ eſſe boniſed deficiētes a ꝑfecta bonitate ẜm quā actꝰ eſt meritoriꝰ. Ad 3ᵐ dd̓m. ꝙ ſicut aliꝗd ꝑticipat bonitatē: ita etiā deoeſt acceptū: ⁊ ideo actꝰ illi enuciant̉ deo accepti ſimpl̓r quimeritorij ſunt cōpletā bonitatē hn̄tes: ſed tamē etiā actusalij ẜm ꝙ ſunt boni ex genere vl̓ ex circūſtātia deo placēt:non tn̄ ſicut remunerabiles eterno pͥmio. Ad 4ᵐ dd̓m.ꝙ nō obligamur: ad hoc ꝙ ꝗlibet actꝰ actu dirigat̉ in fineꝫillū in que nō pōt niſi fides dirigere: quia p̄cepta affirmatiua nō obligāt ad ſemꝑ: qͣꝫuis ſemꝑ obligēt. ⁊ ideo non opꝫvt actus infideliū qui in finē illum nō eſt ordinatus ſemſit peccatū: ſed ſoluꝫ pro tēpore illo in quo tenet̉ actuꝫ ſuuin fineꝫ vltimuꝫ referre. Ad ꝗntū dd̓m. ꝙ infideles nōſemper ex infidelitatis errore finem ſibi preſtituūt: ſed alquādo ex vero ⁊ recto iudicio rationis. et ideo non opꝫ ꝙin quolibet actu peccent: ſed tunc ſolum quādo ex errorefinem ſibi preſtituūt. Qō. II.Einde queritur peccati ad volunde comparatiōetatem. Et circa hec querunt̉ duo. Primo: vtꝝomne peccatuꝫ ſit voluntariū. Scd̓o. vtrumomne peccatum ſit in volūtate. Utrum peccatuꝫ ſit voluntariuꝫ.ſic ꝓcedit̉. Uidet̉ ꝙ pctm̄ nō ſitO prinl vpolūtariū. Maluꝫ eniꝫ vt Diodicit eſt p̄ter volūtatē: ob̓m enī volūtatis eſt bonum: ſed omne pctm̄ eſt maluꝫ. ergo pctm̄ nō eſtvolūtariū. Pͣ. ph̓s dicit in 3º. ethi. ꝙ poſtqͣꝫ aliquis eſt effectꝰ malus per habitum nō eſt in ipſo malū velnon malū eſſe: cuꝫ igit̉ hō ſit malus per pctm̄: ⁊ qd̓ non eſtin hoīe nō pōt dici volūtariū: videt̉ ꝙ non omne pctm̄ ſitvolūtariū. Pͣ. qd̓ eſt ignoratuꝫ nō pōt eſſe volūtarium.qꝛ volūtas cognitionē p̄ſupponit: ſed quidā per ignorātiāpeccāt. gͦ nō omne pctm̄ eſt volūtariū. Pͣ. aliꝗd dr̄ eſſevoluntariū: ꝓpter hoc ꝙ actꝰ volūtatis trāſit in hoc ꝙ voluntariū dr̄: ſed in peccato omiſſionis nō eſt neceſſariuꝫ ꝙſit aliꝗs actꝰ volūtatis: vt ſupra dcm̄ eſt. ergo nō omne peccatum eſt volūtariū. Pͣ. nihil qd̓ eſt contra volūtatē eſtvolūtariū: ſed pͥmus motus eſt ꝯtra volūtatē: qd̓ pꝫ ex hocqd̓ dr̄ Ro. 7. Qd̓ eniꝫ nolo maluꝫ hͦ ago: qd̓ de primis motibus exponit̉: igit̉ cuꝫ pͥmus motus ſit peccatuꝫ: videt̉ ꝙnō omne peccatū ſit voluntariū. Pͣ. qd̓ eſt per neceſſitatem originis traductuꝫ nō eſt voluntariuꝫ: ſed aliqd̓ pctm̄eſt ho .ſ. originale. ergo nō omne pctm̄ eſt volūtarium.nihil ꝓhibet̉: niſi qd̓ eſt in ptāte eius cuiSed cōlra. fit ꝓhibitio ſed pctm̄ omne ꝓhibet̉. ergo omne pctm̄ eſt in ptāte peccātis: ſed nihil eſt in poteſtate hoīs: niſi qd̓ eſt voluntariū. ergo omne pctm̄ eſt volūtarium. Pͣ. inuolūtariū. vt dicit ph̓s in 3º ethi. nō mereturpenā: ſed ignoſcētiā: ſed omne pctm̄ meret̉ penā. ergo nullum peccatum eſt inuoluntarium.dd̓m. ꝙ peccatuꝫ ẜm ꝙ hꝫ rōnē culpeReſpondeo nō pōt eſſe: niſi in eo qd̓ ī poteſtate alicuius ꝯſiſtit: qꝛ ex illo defectu ꝗ in ptāte eiꝰ ꝯſiſtit hō culpatur ⁊ vituꝑat̉: non aūt ex eo ꝙ in poteſtate eius nō fuit: vtſi cecus naſcat̉: talis eniꝫ defectus magis ad miſericordiāꝓuocat qͣꝫ ad vindictā. ⁊ qꝛ potētia ẜm quā noſtroꝝ actuūdn̄i ſumus: eſt volūtas: inde eſt: ꝙ omne id qd̓ in poteſtatenr̄a ꝯſtitutū eſt volūtariū dr̄. ⁊ ideo oꝫ omne pctm̄ voluntariū eſſe ẜꝫ ꝙ pctm̄ ⁊ culpa idē ſunt: qꝛ ſi peccatū largiusaccipiat̉: ſic īuenit̉ in omnibꝰ que ꝓpter finē agūt: ſiue ag

tur ꝓpter volūtatē: ſiue ꝑ neceſſitatē nature cū eoꝝ actusa fine debito obliquat̉: vt in 2º phy. dicit̉.ergo dd̓m. ꝙ malū nō eſt volitū perAd primum ſe. nullus enim ad malū ītēdens aliꝗd oꝑat̉. vt Dio. dic̄: ſꝫ ꝑ accn̄s pōt eſſe volūtariū duꝫ .ſ. aliquis eſtimat bonū qd̓ malū eſt: vel cum appetit aliqd̓ bonum ẜm ꝗd cui eſt adiūcta rō mali ſimpl̓r. Ad ſcd̓m dicendū. ꝙ ſicut habitꝰ v̓tutis politice non acꝗrit̉ ſubito: ꝗavna dies non facit ver. vt in pͥmo ethi. dr̄: ita ēt nec ſubitohītꝰ ille deſtruit̉. ideo dicit ph̓s ꝙ exquo aliꝗs habitū vicioſum acꝗſiuit nō eſt in ptāte eiꝰ vt ſtatī habitū deponat:ſed tn̄ eſt in eiꝰ ptāte vt ſtatī nō ẜm illū hītuꝫ oꝑet̉: qꝛ habitus volūtarij nō inclināt neceſſario ad actꝰ: ⁊ ſic etiaꝫ perexercitiū opeꝝ poterit ex toto habitꝰ ille malus ꝯſami: etita cōſtat ꝙ pctm̄ illius: qui vicioſum hītuꝫ hꝫ: voluntarijrōnē nō ꝑdidit. Ad tertiuꝫ dicēduꝫ. ꝙ qn̄ ꝑ ignorātiampeccat̉ illud qd̓ eſt pctm̄ nō eſt oīo ignoratū: ſed eſt ignoratuꝫ ẜm ꝗd: qꝛ neſcit̉ de illo actu ꝙ malus ſit. ⁊ ẜm hoc ꝙ ēmalū nō erat rō volēdi. ⁊ ideo talis ignorātia volūtariuꝫnō tollit. Et p̄terea ipſa ignorātia quodāmodo volūtaria eſt: qꝛ ignorat ea que ſcire tenet̉ ⁊ pōt. ſi aūt ſcire nō poſſet: tūc volūtarie ꝗde faceret actū: ſed nō volūtarie peccaret: ⁊ talis ignorātia īuincibilis eſt: quaꝫ ſi vitare nō poſſetpeccatū excuſaret: vt iam pctm̄ non eſſet. Ad 4ᵐ dd̓m.ꝙ ẜm eos qui dicūt ꝙ in peccato omiſſionis nō exigit̉ actꝰvoluntatis: peccatū illud dicit̉ voluntariū: nō ꝓpter actuꝫvolūtatis in omiſſione trāſeūte. ſed inqͣꝫtū omiſſio in poteſtate omittētis eſt: qꝛ pōt omittere: ⁊ non omittere. Ad5ᵐ dd̓m. ꝙ īter pctā actualia mīmū de rōne peccati hꝫ primus motꝰ: ⁊ ita ēt mīmū hꝫ de rōne volūtarij: hoc tm̄ .ſ. ꝙvolūtas p̄ueniēdo euꝫ īpedire pōt in ꝑticulari: quāuis nōpoſſet oēs vl̓r īpedire: ita ꝙ nullus ſurgat: ⁊ ſic aliquo mōeſt in ptāte volūtatis: dr̄ aūt eſſe ꝯͣ voluntatē: qꝛ in ꝯͣriū eiꝰeſt naͣlis inclinatio voluntatis: de qua ſupra dcm̄ ē. Ad6ᵐ dd̓m. ꝙ peccatū originale per ſe loquēdo eſt peccatumnature ⁊ nō ꝑſone: niſi mediāte natura: ⁊ ideo eſt voluntarium volūtate nature: nō tn̄ volūtate ꝑſone cuiuſlibet inqua īuenit̉: ſed ade tm̄ qui naturam infecit.II. Utrum omne peccatum ſit in voluntate.Dſecunduꝫᵏc ꝑcedit̉. Ur̄ ꝙ nō oēpeccatū ſit in voluntaFAte. Peccatū enī ⁊ v̓tꝰ ſunt in eodē ſub̓o: ſed virltus eſt in rōne. vt in pͥmo ethi. dr̄. cum igit̉ voluntas ſit alia potentia a rōne: videt̉ ꝙ peccatum nō ſit in volūtate. Pͣ. qd̓ eſt ſuſceptiuum digniorispōt eē ſuſceptiuū īdignioris: ſꝫ ꝯcupiſcibilis eſt ſuſceptiuav̓tutis: qꝛ tēperātia ē in ꝯcupiſcibili. gͦ ⁊ ꝯcupiſcibilis nonīpedit̉ ꝓpter ſuā imꝑfectionē ꝗn in ea peccatū eſſe poſſit. Pͣ. in illa potētia eſt pctm̄ in cuius actu d̓formitas peccati cōſiſtit: ſed h̓ nō ſolū eſt in actu volūtatis: ſed etiaꝫ inactibꝰ aliaꝝ potētiaꝝ: vt ſupra dcm̄ eſt. ergo nō in ſola voluntate peccatū eſt. Pͣ. ob̓m volūtatis eſt bonū ſimpl̓rſed obiectuꝫ cōcupiſcibilis eſt bonuꝫ ẜm ſenſum: ſꝫ magispeccat̉ per cōuerſionē ad delectabilia ſenſus qͣꝫ per cōuerſionē ad bonum ſimpl̓r. ergo peccatuꝫ magis eſt in cōcupiſcibili qͣꝫ ī volūtate. Pͣ. Sap. iiº. Per que peccat ꝗs ꝑ h̓⁊ torqͣt̉: ſꝫ hō totꝰ punit. gͦ n̄ ſolū ī volūtate pctm̄ eiꝰ ꝯfiſtit.Sꝫ colra eſt. Pͣ. ſic̄ ſe hꝫ falſa opīo ad ītellectum:eſt qd̓ in lr̄a dr̄. Nuſqͣꝫ niſi ī volūtate pctm̄ita praua actio ad volūtatē: ſed falſa opīo nō eſt niſi in ītellectu. ergo peccatū nō eſt niſi in voluntate.Reſpondeo ᵈᵍᵐ. ꝙ aliꝗd eē in volūtate pōt ītelligi dupl̓r: vl̓ ita ꝙ ſit in ea: ſic̄ in cauſa.⁊ ſic ex p̄miſſa qōne pꝫ oē peccatuꝫ in volūtate eſſe: inquātuꝫ oē pctm̄ volūtariū ē: vel ita ꝙ ſit in ea ſic̄ in ſub̓o: ⁊ tūc