iQō I.Diſtin. XL.

142

non autem inquātum ſunt ꝯͣria poteſt in eis eſſe mediuꝫqd̓ ſit neqꝫ bonū neqꝫ malū. dn̄r .n. ꝯͣria ẜm ꝙ in vtroqꝫ aliquid poſitiue cōſiderat̉: ex quo non pōt ſumi rō mali. vn̄ ꝑhoc ꝙ mediū diſtat ab extremis: inqͣꝫtū aliꝗd poſitiue ponit non efficit̉ diſtās a rōne boni ⁊ mali: vt poſſit dici neqꝫbonū neqꝫ malū: nō .n. ex eodē eſt in eis oppoſitio ꝯͣrietatꝭ⁊ diſtinctio boni ⁊ mali: ſed pͥmū eſt ex ꝑte pōnis ī vtroqꝫ.ſcd̓m aūt ex ꝑte pͥuationis in malo ⁊ poſitionis in bono. ſigͦ ſit mediū īter bonū ⁊ malū in actionibꝰ: hoc non erit niſiẜm ꝙ malū bono pͥuatiue opponit̉: ſed in pͥuatiue oppoſitꝭnō īuenit̉ mediū: niſi ꝑ hoc ꝙ ſubiectū nō eſt ſuſceptiuumhītꝰ: vt lapis: qꝛ viſiōis ſuſceptiuꝰ nō ē: neqꝫ vides: neqꝫ cecdr̄: ⁊ ꝑ hūc modū opꝫ acciꝑe mediū īter bonū ⁊ malū: vt ſialiꝗd eſt qd̓ alicuiꝰ bonitatis nō ē ſuſceptiuū non oppoſitamalicia ſibi erit. vn̄ relinquit̉ īdifferēs: hoc aūt ꝯtingit dupliciter: aut ꝑ modū abſtractōis ẜm ꝙ vl̓e aliꝗd ſignificat̉vt abſtractu a dr̄ntijs ꝯͣrijs diuidētibꝰ ip̄ꝫ. vn̄ ī ſua cōitateſignificatū ſignificat̉: vt īdr̄nter ſe hn̄s ad vtrālibꝫ dr̄iaꝫſic̄ al̓ neqꝫ ſignificat̉ vt rōnale: neqꝫ vt irrōale: ⁊ tn̄ oꝫ ꝙ oēꝑticulare al̓ rōnale vel irrōnale ſit: ⁊ ſil̓r ē h̓. ſi .n. ſignificet̉actꝰ in eo ꝙ eſt agere hꝫ ꝗdē bonitatē naͣlem inqͣꝫtū ē ens:ſed īdifferēter ſe hꝫ ad bonitatē ⁊ maliciā moralē: ⁊ ſimil̓rbonum ex genere īdifferēter ſe hꝫ ad bonū ⁊ malū ex circūſtātia: ⁊ fine: qͣꝫuis nō inueniat̉ aliꝗd bonū in genere particulari qd̓ nō ſit aliqͣ circūſtātia veſtitū: ⁊ ad aliquē fineꝫordinatuꝫ. vn̄ oꝫ ꝙ bonitatē vel maliciā ꝯͣhat. Et ẜm hā:ꝯſiderationē ꝗdā dixerūt oēs actus īdifferentes eſſe in eoꝙ ſunt actꝰ: ⁊ ꝗdā dixerūt ꝙ non oēs: ſed aliqui accipiētesmagis in ſpāli noīa actuuꝫ que nō expͥmūt aliꝗd vn̄ actusad maliciā vel bonitatē determinet vt maͣm ⁊ finē: vt circunſtantiā: ſicut comedere: cōire: vel aliꝗd ho. Alio modoꝯtingit hoc ẜm ꝙ aliqd̓ particulare ſignatū deficit a ſuſceptibilitate alicuius ꝑfectiōis: ſicut lapis a ſuſceptibilitateviſus: ⁊ hoc modo aliqui actꝰ qui deficiūt a ſuſceptibilitate bonitatis moralis dicunt̉ īdifferētes. Actꝰ autē ſuſceptbilis eſt bonitatis moralis ẜm ꝙ humanus eſt: humanusautē eſt ẜm ꝙ aliquatenus rōne deducit̉: qd̓ ꝯtīgit in illisactibꝰ tm̄ qui imꝑant̉ a voluntate que cōſequit̉ deliberationem rōnis: actꝰ autē qui ſequunt̉ apprehenſionē ſubiteimaginationis: ſicut cōfricatio barbe: ⁊ aliꝗd ho̓ dicent̉ hͦmodo īdifferētes: nullus autem eoꝝ qui voluntatē deliberatam ſequit̉: indifferēs erit: ſed de neceſſitate vel bonusvel malus bonitate vel malicia ciuil̓i: ſed tamē actus bonitate ciuili ꝑfectus nō eſt ſuſceptibilis efficacie merendiniſi in eo qui gr̄am hꝫ. ⁊ ideo in eo qui caret gr̄a indifferēseſt ad meritum ⁊ demeritū. ſed in illo qui gratiam habet:oportet vel meritorium vel demeritorium eſſe: quia ſicutmalus erit demeritorius: ſic etiam bonus erit meritoriusquia cum charitas imperet oībus v̓tutibꝰ: ſicut voluntasomnibꝰ potentijs: opꝫ ꝙ quicꝗd ordinat̉ in finem alicuiusv̓tutis ordinet̉ in finem charitatis: ⁊ cum oīs actus bonusordinet̉ in finem alicuius v̓tutis: in finē charitatis ordinatus remanebit: ⁊ ita meritorius erit: ⁊ ſic comedere ⁊ bibere ſeruato modo tēperātie ⁊ ludere ad recreationē ẜuatomodo eutrapelie que mediū tenet ī ludis. vt dicit̉ .ii. ethy.coꝝ. meritoriū erit in eo qui charitatem hꝫ qua deum vltimum finem vite ſue cōſtituit.ergo dd̓m. ſicut dicit Cōmen. in. ioº.Ad primum metaphyſice. ꝙ dicitur homo neqꝫbonus neqꝫ malus qui non eſt ſuſceptibilis bonitatis velmalicie ciuilis: ſicut agreſtis qui extra ciuilem vitaꝫ eſt: ⁊per ꝯn̄s actiones eiꝰ neqꝫ bone neqꝫ male ſunt ciuil̓r: inqͣꝫtum nō ſunt ordinate ad ciuile bonū. ¶ Uel melius dd̓mꝙ ph̓s appellat maluꝫ nō oēm actū īordinatū: ſed ſolū illūꝗ nociuus eſt reſpectu alterius. vn̄ dicit in 4º ethi. ꝙ ꝓdi-

gus ꝗa cā iactātie ſua inordinate expēdit nō eſt malus ſedvanus: ⁊ ſil̓r de multis alijs vicijs dicit: ⁊ ſic pꝫ ꝙ ipſe ſtrictius accipit malū qͣꝫ nos dicētes oēm actum inordinatuꝫmaluꝫ. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m. ꝙ qͣꝫuis extra charitatē nō ſit bonūmeritorium: tamen eſt ibi bonum aliquod vel ex circunſtātia vel ex v̓tute ciuili. vnde nō ſequit̉ ꝙ actus eoꝝ quicharitate carēt ſint demeritorij vel īdifferentes. ¶ Ad 3dd̓m. ꝙ non ſolū actus charitatis eſt meritorius: ſed etiaꝫactꝰ aliaꝝ v̓tutū ẜm ꝙ gr̄a informant̉: lꝫ meritorij eſſe nōpoſſint: niſi ẜm ꝙ reducunt̉ in finē charitatis: non aūt opꝫꝙ ſemꝑ actus ī finē illū reducant̉: ſed ſufficit ad efficaciaꝫmerēdi: ꝙ in fines aliaꝝ v̓tutuꝫ actu reducant̉: qui .n. intēdit caſtitatē ſeruare etiā ſi nihil de charitate cogitet: ꝯſtatꝙ meret̉ ſi gr̄aꝫ hꝫ: oīs aūt actus in aliquod bonū tendēs:niſi īordinate in illud tēdat: hꝫ ꝓ fine bonū alicuiꝰ v̓tutis:eo ꝙ v̓tutes ſufficiēter ꝓficiūt circa oīa: que poſſunt eē bona hoīs: ⁊ ita pꝫ ꝙ rō nō ꝓcedit. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ nihil ē ingenere: qd̓ nō ſit in aliqua eiꝰ ſpē. vt ī 2º topi. dr̄: ⁊ ita nunqͣꝫcōtingit ad mulierē accedere: ꝗn̄ accedat̉ ad talē ⁊ tali tēpore: ⁊ ſil̓r ẜm alias circūſtātias: ⁊ ita qͣꝫuis ſit indifferensdictꝰ actꝰ cōſideratus ẜm ꝙ genꝰ: nō tn̄ ẜm exercet̉ in actuindifferēs eſt. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ cum nihil appetat̉: niſi inquātū eſt: bonū: impol̓e eſt ꝙ finis: ad queꝫ ordinat̉ actio:ex deliberatione ſit indifferēs. qꝛ vel rō decipit̉ ⁊ iudicateē bonū ſibi qd̓ nō bonū: ⁊ hͦ nō ē niſi qn̄ finis ē malus diſcordās a rōnis rectitudīe: qͣꝫuis hͦ qd̓ d̓ſiderat̉ forte ſit bonū deſiderāti ẜm aliꝗd ſui: vt ẜm guſtū: vel ẜm tactū: delectabile. vel eſt bonum ſimpl̓r: ⁊ ſic etiam actus ex fineerit bonus. ¶ Ad ſextum dicēdum. ꝙ non ſufficit oīo habitualis ordinatio actus in deum: quia ex hoc ꝙ eſt in habitu nullus meret̉: ſed ex hoc ꝙ actu operat̉: nec tamē oꝫꝙ intentio actualis ordinans in finem vltimum ſit ſemꝑconiuncta cuilibꝫ actioni: que dirigit̉ in aliquem finem ꝓximū. ſed ſufficit ꝙ aliquādo actual̓r oēs illi fines in finēvltimum referant: ſicut fit quādo aliquis cogitat ſe totuꝫad dei dilectionē dirigere: tūc enim quicquid ad ſeipſumordinat in deum ordinatum erit. Et ſi querat̉ quādo oporteat actum referre in finem vltimum. hͦ nihil aliud eſt qͣꝫquerere quādo oportet habituꝫ charitatis exire in actuꝫ:quia quadocūqꝫ habitus charitatis in actum exit: fit ordinatio totius hominis in finem vltimum: ⁊ per cōſequensomniuꝫ eoꝝ que in ipſum ordinant̉: vt bona ſibi: ſed quiaaliquos actus īdifferētes ponimus: ideo oꝑꝫ ad alia reſpōdere. ¶ Ad ſeptimum dicēduꝫ qd̓ hͦ qd̓ dr̄: omnia in gloria dei facite: poteſt ītelligi dupl̓r: vl̓ affirmatiue vel negatiue: ſi negatiue ſic eſt ſenſus: nihil cōtra deum faciatis: ⁊hoc modo preceptū eſt. ⁊ ſic preceptuꝫ hͦ preterit̉ vel perpeccatum mortale quod cōtra deuꝫ fit: vel per peccatumveniale quod p̄ter preceptū: ⁊ preter deum fit. Si autemintelligat̉ affirmatiue hoc pōt eſſe dupl̓r: aut ita ꝙ actualis relatio in deum ſit cōiuncta actioni noſtre cuilibꝫ: nonquidem in actu: ſed in virtute: ẜm ꝙ virtus pͥme ordinationis manet in omnibꝰ actionibus ſequētibus: ſicut ⁊ virtus finis vltimi manet in omnibꝰ finibus ad ipſum ordinatis: ⁊ ſic adhuc preceptum eſt: ⁊ cōtingit omiſſionem eiꝰeſſe venialem vel mortalē. ſicut dictum eſt. Uel ita ꝙ ordinatio actualis in deum ſit actu coniūcta cuilibet actioni noſtre: ⁊ ſic poteſt intelligi dupliciter: vel diſtributiuevl̓ collectiue. Si diſtributiue ſic eſt ſenſus. quācūqꝫ actionem facitis melius eſt: ſi eam actu in deum ordinetis: etſic ē cōſiliuꝫ. Si autem ſumatur collectiue: ſic eſt ſenſus:omnia opera veſtra ita faciatis ꝙ nullum eoꝝ ſit: qn̄ actuin deum ordinētis: ⁊ hͦ nec p̄ceptum nec cōſiliū eſt: ſed finis p̄cepti ad quod per impletionem p̄ceptorum peruenitur. ſic enim ſancti in patria actus ſuos in deum referunt̉.