Diſtin. XL.Qō I.
litas in duobus equalibus: ſed ſpecie tm̄: ſed qꝛ eoꝝ differentia nō eſt: niſi penes terminos .ſ. agēs ⁊ patiēs ⁊ motusabſtrahit ab vtroqꝫ termino. ideo motꝰ ſignificat̉ vt ſineiſta dr̄ia: ⁊ ꝓpter hoc dr̄ ꝙ motus eſt vnus: ⁊ ꝓpterea vt ſupra habitu eſt meritū nō eſt in paſſione ẜm ꝙ eſt paſſio: ſꝫin oꝑatione patiētis: qua paſſionē volūtarie ſuſtinet ꝓpterdeum: quā oꝑationē ꝯſtat nō eſſe eādē cū oꝑatione agētis¶ Ad ſcd̓m dicēdū. ꝙ illa actio. qͣꝫuis ſit vna in genere nature cōſiderata: tn̄ ẜm ꝙ ad genus moris refert̉ eſt alia ⁊alia ẜm ꝙ diuerſa intētione ⁊ volūtate exercet̉. ¶ Ad 3dd̓m. ꝙ pͥmus motꝰ nō hꝫ rōnē culpe: niſi ẜm ꝙ aliquo mōeſt in poteſtate volūtatis. vn̄ qͣꝫdiu volūtas non repugnathꝫ rōnē peccati: ſed qn̄ volūtas iam repugnare incipit: tūchomo meret̉: non qꝛ ille motꝰ pͥmus ſenſualitatis ſit meritorius cui reſiſtit̉: qui tn̄ poſtqͣꝫ ſibi reſiſtit̉ rōnem peccatiamittit. ſed in ipſo actu volūtatis reſiſtētis meritū eſt quinon eſt idē cum pͥmo motu ſenſualitatis. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m.ꝙ famulus dans elemoſynā per imperiū dn̄i ſe hꝫ ſic̄ īſtr̄:illius dn̄i. vnde ph̓s dicit in 8º ethi. ꝙ ſeruus eſt: ſicut organum animatū: inſtr̄m aūt mouet motū: ⁊ cōſtat ꝙ alia eſtactio mouētis ip̄m ⁊ alia actio qua ipſum mouet aliud: nōenim ẜm eundē motū pōt eſſe idē mouēs ⁊ motū. vn̄ alianumero eſt actio dn̄i ⁊ ſerui. ⁊ ideo nihil ꝓhibet vnaꝫ eſſebonam ⁊ aliā malā. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m. ꝙ de hoc duplex ē opinio. ꝗdā enim dicūt ꝙ ſuffragia que facit in mortali peccato exn̄s: ſi opus operās cōſideretur nō ſunt meritoria: necagēti: nec ei pro quo fiūt. Si autem cōſideret̉ opus oꝑatūvt ipſum ſacrificiū vel aliꝗd hō ſunt meritoria ei pro quofiūt: ⁊ non operāti. ⁊ ideo nō ſeꝗtur ꝙ eadē oꝑatio ſit meritoria ⁊ non meritoria: quia oꝑatio ipſa nullo modo meritoria eſt: ſed qꝛ efficacia ſuffragioꝝ menſurat̉ ẜm charitatem eius pro quo fiūt: quia tantū valet vnicuiqꝫ quātummeruit: vt ſibi valerent. vt Aug. dicit. Ideo ab alijs veridicit̉: ꝙ etiā ipſa operatio ſine charitate facta valet ei proquo fit virtute charitatis eius: ⁊ non operātis: nec tamenſequit̉ ꝙ illa oꝑatio bona ſit ſimpl̓r: ſed ꝙ eſt bona huic ꝓquo fit: ſimpl̓r .n. bonū eſt: qd̓ faciēti bonū eſt. vt in pͥmo li.dictū eſt. di. 46. nec eſt īcōueniēs ꝙ aliꝗd ſimpl̓r malū ſitqd̓ tn̄ alicui bonū eſt. vt ibidē dr̄.V.¶ Utꝝ aliqua actio humana ſit indifferens.O quintuꝫ actio indifferens īueniaturſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ aliquain actibus hūanis. nihil .n. pōt eē mediū īter bonū ⁊ malū niſi indifferēs: qd̓ neqꝫ bonū neqꝫ malū eſt: ſꝫ bonū ⁊ malū ſūt cōtraria mediata: vt inp̄dicamētis dicit̉. ergo aliqua actio eſt īdifferens. ¶ Pͣ. ſine charitate nō pōt eſſe aliqd̓ meritū: ſꝫ nō eſt dd̓m: ꝙ qunon hꝫ charitatē quolibet ſuo actu peccet vel demereat̉:qꝛ cōſulitur eis vt aliquos actus de genere bonorū faciāt.ergo videtur ꝙ aliquis actus ſit qui neqꝫ eſt meritorius:neqꝫ demeritorius: ⁊ ſic idem qd̓ prius. ¶ Pͣ. nullus actusvel volūtas bonitatē hꝫ: niſi referat̉ in fine dilectionis. vtſupra dictuꝫ eſt. ſed ꝯtingit frequēter agere: etiā quedaꝫ q̄ẜm ſe mala non ſunt que in fine dilectionis non referunt̉.ergo hō nec bona nec mala erūt: ⁊ ita erūt indifferentia.¶ Pͣ. accedere ad mulierē quedā eſt actio: nec de ſe bonitateꝫ vl̓ maliciā moralē dicit: cū nulla circūſtātia iſte actꝰſit veſtitꝰ ẜm quā aliꝗs ordo rōnis in eo apꝑeat. ergo ꝯtingit aliqueꝫ actū indifferētem eſſe. ¶ Pͣ. hō actus qui ẜmſuum genus īdifferētes ſunt. vt leuare feſtucaꝫ: ⁊ aliꝗd hęnō poſſunt habere bonitatē: ⁊ maliciam: niſi ex intētionequa in finē referunt̉. ſed cōtingit ꝙ ille etiā finis in quemreferunt̉ īdifferēs eſt. gͦ iſte actꝰ oīo indifferēs remanebit¶ Pͣ. oꝑa noſtra nō poſſunt eſſe meritoria: niſi ꝓpter deūfacta. aut ergo ad bonitateꝫ actus ſufficit habitualis rela-
3tio in finē: aut exigit̉ actualis. ſi ſufficit hītnalis. gͦ ſi aliqsſemel in anno referret omnia oꝑa que facturus eſt in illoanno in deū oīa eēt meritoria ⁊ ita facillima eſſet via ſalutis. qd̓ eſt ꝯͣ illud Math̓. 7. Arta eſt via ⁊c̄. Si aūt exigit̉actualis relatio oꝑis ī deū: tūc nunqͣꝫ poſſꝫ eē opus bonū:niſi aliquis actu de deo cogitaret. ſi gnullus actꝰ eſt indifferens: tūc oīs actꝰ quē ꝗs exercet de deo nō cogitans eritmalū ⁊ pctm̄: qd̓ eſt valde durum. ergo neceſſe eſt aliquosactꝰ indifferētes eſſe.Contra. ẜᵉ For. 12. Oīa ī gl̓ia dei facite. aut gͦ aliꝗs refert opus ſuum in gloriam dei. aut non: ſi refert ꝯuenit ꝙ actꝰ ille bonitatē ex fine ſortiat̉. ſi tn̄ ī finemillū ſit referibilis: qd̓ ꝯuenit omni actui ꝗ de ſe malus noneſt. ſi nō referat p̄terit p̄ceptū Apl̓i. ⁊ ita peccat. gͦ de neceſſitate oīs actꝰ vel eſt meritoriꝰ vel demeritoriꝰ. ¶ Pͣ. pluseſt facere qͣꝫ dicere: ſed ꝗ ſine cā loꝗt̉ ocioſa verba peccatMath̓. 12. Omne v̓bū ocioſū qd̓ locuti fuerīt hoīes ⁊c̄. ergo multo fortiꝰ ſi aliꝗd faciat hō qd̓ ī debitū finē nō referat peccat: ſed ſi ī debitū finē refert: actus bonus eſt. ergode nec̄itate oīs actꝰ vel bonꝰ vl̓ malus ē: ⁊ nullus īdifferes.Reſpondeo Quidā enim dicūt ꝙ in dictis nō pōtdd̓m. ꝙ circa hͦ ſunt tres opiniones.eſſe aliꝗd īdifferēs: in factis aūt pōt: v̓bum .n. ordinatū eſtad aliꝗd: qꝛ eſt ſignū rei: factū aūt cū nō ſit ſignū nō eſt ordinatū ad aliꝗd. ⁊ iō in v̓bo īcidit d̓formitas ſi ocioſe ꝓferat̉: non aūt in facto ſi ſine cauſa legitima fiat. Sꝫ hec rōnulla eſt: qꝛ qͣꝫuis nō ſit ordinatū ad aliꝗd. ſicut ſignuꝫ adſignatum. eſt tamen ordinatum ad aliquid: ſicut ad fineꝫ:qꝛ oē qd̓ a pͥncipio eſt: ad finē aliquem tēdit: ocium aūt opponit̉ illi ordini ꝗ eſt eiꝰ: qd̓ eſt ad finē ip̄m: ⁊ nō ordini quieſt ſigni ad ſignatū. ⁊ iō alij dicūt ꝙ tam in dictis qͣꝫ in factis ꝯtīgit aliqua eſſe īdr̄ia que nec bona nec mala ſunt: ſic̄illa que nō ordinātur ad impletionē p̄ceptoꝝ dei: vt ſic ꝓpter deū fiāt: nec ēt diuinis ꝯͣriant̉ p̄ceptis: ſiue ſit in dictisſiue in factis. vt ſi aliꝗs alicui loquat̉ ex quadā ciuili amicitia: vel etiā aliqd̓ opus amicabile ad ip̄m exerceat. Sedhec nō videt̉ eſſe inſtātia. qꝛ actꝰ v̓tutis politice nō eſt īdifferēs: ſed d̓ ſe bonꝰ eſt: ⁊ ſi ſit gr̄a īformatꝰ erit meritorius.nō eſt aūt acciꝑe aliꝗd in qd̓ ordīat̉ humanꝰ actꝰ qd̓ vel ẜꝫv̓tutē politicā rectā nō ſit: vel ēt rectitudini aduerſum: ꝗanō pōt eē aliꝗs actꝰ ꝓcedēs ab aliquo deliberāte ſine ītentione finis. vt in 2º meta. dr̄. finis aūt ille eſt bonū ꝯueniēshoī: vel ẜm aīaꝫ: vel ẜm corpꝰ: vel ẜꝫ ēt res exteriores quead vtrūqꝫ ordinant̉. ⁊ hͦ ꝗdē bonū: niſi ſit ꝯͣriū illi bono qd̓eſt hoīs bonū ẜm rōnē ⁊ rectitudinē v̓tutis ciuil̓ hꝫ. qꝛ v̓tꝰciuilis dirigit in oībꝰ q̄ ſunt corꝑis: ⁊ ēt que ꝓpter corpꝰ q̄rūtur. vn̄ ſi his aliꝗs mediocriter vtat̉ erit vſus rectꝰ: ſi aūtẜm abūdātiā vel defectū erit vſus vicioſus v̓tuti oppoſitꝰ⁊ iō al̓r ẜm alios dd̓m eſt ꝙ nullus actꝰ a volūtate deliberata ꝓgrediēs pōt eſſe ꝗ nō ſit bonꝰ vel malus non tantuꝫẜm theologum: ſed etiam ẜm maiorē philoſophuꝫ: ⁊ vlterius non poteſt eſſe aliquis actus a deliberata virtute procedens in habente gratiam: qui non ſit meritorius: ſed tamen in non habente gratiam poteſt eſſe aliquis actus deliberatus: qui nec meritorius nec demeritorius eſt. tameneſt bonus vel malus: cuius ratio eſt: quia malum inquantum malū non opponit̉ bono: niſi ſicut pͥuatio habitui: ſedoppoſitio ꝯtrarietatis eſt: ex hoc ꝙ illud ens ſupra qd̓ fundatur talis pͥuatio nō cōꝑatit̉ ſecum aliquod bonū quod ēſimpliciter bonum: ſicut immoderata delectatio in cibisnon comꝑatitur ſecum bonū ſobrietatis: quod eſt ſimpliciter bonum. ⁊ ideo illa īmoderata delectatio adiungiturcum priuatione boni: ⁊ ſic mala dicitur. ſi ergo in actionibus inuenitur medium inter bonū ⁊ malū hoc nō erit niſiinqͣꝫtū bonū ⁊ malū ſūt ꝯͣria. vl̓ inqͣꝫtū malū ē pͥuatio boni